Türkiyə milli valyutası dəyərini itirməkdə davam edir. Türk lirəsi bir sıra valyutalar qarşısında sürətlə dəyər itirir. Təkcə son 1 ayda lirə dollar qarşısında 8 faizə yaxın ucuzlaşıb.
Türk lirəsinin dəyər itirməsinə başlıca səbəb kimi ixracın zəifləməsi, ölkənin tədiyyə balansında mənfi saldonun yaranması göstərilir. Belə ki, koronavirusa görə tətbiq edilən məhdudiyyətlər xarici ölkələrdən sifarişlərin azalmasına, nəticədə ixracın zəifləməsinə gətirib çıxarıb. Üstəlik, Türkiyə iqtisadiyyatında böyük paya malik olan turizm sektorunun tam dayanması lirənin ucuzlaşmasını sürətləndirib.
Maraqlıdır, türk lirəsinin dəyərdən düşməsinin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsiri ola bilərmi?
“Azərbaycan manatı dollara bağlı olduğundan, lirənin dollara qarşı ucuzlaşması avtomatik olaraq onu manata qarşı da ucuzlaşdırır”
İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycanın xarici ticarətinin 10-13 faizi bu ölkənin payına düşür: “Türkiyə Rusiyadan sonra bizim ən böyük idxalat həyata keçirdiyimiz tərəfdaşdır. Məlumat üçün bildirim ki, ölkəyə daxil olan malların 13-14 faizi onun payına düşür. Türkiyədə iqtisadi vəziyyət pandemiyadan əvvəl də ürəkaçan səviyyədə deyildi. Pandemiya səbəbindən iqtisadi aktivliyin zəifləməsi problemi daha da dərinləşdirib. Milli valyutaya təzyiq səviyyəsini qiymətləndimək üçün tələb olunan məlumatları özündə əks etdirən tədiyyə balansı hələ ki, fevral ayını əks etdirir. Böyük ehtimalla, bu göstəricilər daha da pisləşib. Fevral ayı göstəricilərinə baxdıqda lirənin niyə ucuzlaşdığını görmək olar. Məsələn, iki ay ərzində cari hesablar balansının kəsiri artaraq 2,8 milyard dollar olub. Birbaşa investisiyalar təkcə fevral ayında ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 129 milyon azalaraq 309 milyon dollara düşüb, yanvar-fevral ayı üzrə 1,1 milyarda (146 milyon azalma) bərabər olub. İki ay üzrə göstəricilərə baxsaq, portfel investisiyalarında vəziyyət daha gərgindir. İki ay ərzində bu investisiyaların cəlbində 840 milyon kəsir yaranıb. Halbuki, ötən ilin müvafiq dövründə 7,7 milyard dollar profisit mövcud olub. Kapital axınının güclənməsi, investisiyaların azalması milli valyutaya təzyiqi artırır”.
S.Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycan manatı dollara bağlı olduğundan, lirənin dollara qarşı ucuzlaşması avtomatik olaraq onu manata qarşı da ucuzlaşdırır: “Bunun Azərbaycana daha çox sosial baxımdan müsbət təsiri var. Türkiyədən gələn malların ucuzlaşması imkanı yaranır. Eyni zamanda, bu, ölkədə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin təhsil haqlarının manat ifadəsində ucuzlaşmasına səbəb olur. Mənfi təsirlər kimi onsuz da zəif olan qeyri-neft ixracımıza təsirini, Türkiyədə işləyib, vətənə pul göndərən soydaşlarımızın gəlirlərinin azalmasını və Azərbaycandan bu ölkəyə kapital axınının (məsələn, əmlak bazarına) güclənməsini qeyd etmək olar. Digər tərəfdən, Türkiyədə istirahətin cəlbediciliyinin artması koronavirus böhranından sonra Azərbaycandan ora turist axınını daha da gücləndirə bilər ki, bu da bizim daxili turizmə zərbədir. Turist axını həm də ölkədən valyuta çıxışı deməkdir”.
Günel CƏLİLOVA
