ABŞ Ali Məhkəməsi prezident Donald Trampın digər ölkələrə qarşı tariflərini əsasən qanunsuz sayıb. Buraya bütün ölkələrdən idxala qarşılıqlı rüsumlar, Kanada, Meksika və Çindən gətirilən mallara 25 faizlik tariflər daxildir.
Məhkəmənin qərarında deyilir ki, Tramp 1977-ci il Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktına (IEEPA) istinad edərkən öz səlahiyyətlərini aşıb: "Konqres prezidentə tariflər tətbiq etmək üçün xüsusi və fövqəladə səlahiyyət vermək istəsəydi, bunu açıq şəkildə edərdi". "The Wall Street Journal" yazır ki, Trampın ikinci prezidentlik müddətində ilk dəfədir Ali Məhkəmə onun siyasi qərarlarından birini qətiyyətlə ləğv edir. Digər sahələrdə məhkəmənin mühafizəkar çoxluğu Trampa geniş səlahiyyətlər tanıyıb. Qərar digər qanunlar əsasında polad və alüminiuma tətbiq olunan tariflərə aid deyil. Ləğv edilən rüsumların 10 il ərzində təxminən trilyon yarım dollar gəlir gətirəcəyi gözlənilirdi. Qərarda deyilir ki, artıq bu rüsumları ödəmiş şirkətlər Maliyyə Nazirliyindən vəsaitlərin geri tələb edə bilərlər. Yüzlərlə şirkətin belə iddialar qaldırdığı bildirilir. Tramp bəzi tarifləri digər hüquqi mexanizmlər vasitəsilə yenidən tətbiq edə bilər. artıq o, Tramp bütün ölkələr üçün idxal rüsumlarını 10 %-dən 15 %-ə qaldırmaq qərarına gəlib: "ABŞ Ali Məhkəməsi tərəfindən aylarla davam edən müzakirələrdən sonra verilən gülünc və dərin mənada Amerikaya zidd olan tarif qərarının hərtərəfli nəzərdən keçirilməsinə əsaslanaraq, xahiş edirəm, bu açıqlamanı rəsmi bildiriş hesab edəsiniz ki, mən, Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti olaraq, dərhal qüvvəyə minən və ölkələrə tətbiq edilən 10 % qlobal tarifləri tam səlahiyyətli və qanuni olaraq etibarlı olan 15 %-ə qaldırıram". Onun sözlərinə görə, növbəti bir neçə ay ərzində Vaşinqton administrasiyası əvvəllər heç vaxt görünməmiş səviyyədə olan "Amerikanı yenidən böyük etmək üçün uğurlu proses"i davam etdirəcək yeni, qanuni olaraq icazə verilən tarifləri müəyyənləşdirəcək və tətbiq edəcək.
Tramp administrasiyası iddia edir ki, prezidentə fövqəladə hallarda "idxalı tənzimləməyə" imkan verən IEEPA, həmçinin tariflər tətbiq etmək səlahiyyəti verir. Məhkəmə bununal qəti şəkildə razılaşmaır. "Tənzimləmə" "vergitutma" demək deyil və IEEPA bütün yarım əsrlik tarixində heç vaxt tariflər tətbiq etmək üçün istifadə edilməyib, əksinə aktivləri bloklamaq və ya sanksiyalar tətbiq etmək üçün istifadə olunub. Beynəlxalq reaksiyalar isə ehtiyatlı nikbinlikdən açıq şəkildə qınaqlara qədər müxtəlif olub, lakin hər kəsi birləşdirən bir şey var: həddindən artıq ehtiyatlılıq və Vaşinqtonun növbəti addımlarını gözləmək. ABŞ daxilində məhkəmənin qərarı prezidentin "məğlubedilməz" imicinə zərbə vurur. Media orqanları Trampın "məğlubedilməzlik hissinin" azaldığını və indi ABŞ ticarət tərəfdaşlarının danışıqlarda daha sərt mövqe tuta biləcəyini qeyd edir. Maraqlıdır ki, qərar Konqresdəki bəzi respublikaçılar tərəfindən rahatlıqla qarşılanır.
Samirə SƏFƏROVA
