Yaxın Şərqdə böyük bir müharibə risqi getdikcə daha da artır. Hadisələrin gedişi ABŞ-la İran arasında müharibənin qaçılmaz olacağını göstərir. ABŞ-ın bölgədə hərbi gücünü sürətlə artması müşahidə olunur. Cenevrədə keçirilən ABŞ-İran danışıqları zamanı və sonrasında bölgəyə çoxsaylı döyüş təyyarələri və əlaqəli avadanlıqlar yerləşdirilib. Məlumatlara görə, ABŞ son 48 saat ərzində bölgəyə çox sayda əlavə döyüş təyyarələri və digər hərbi avadanlıqlar göndərib.
ABŞ-da Tramp administrasiyasının İranla "böyük bir müharibəyə yaxınlaşdığı" və bunun həftələrlə davam edə biləcək "tammiqyaslı" bir hücum ola biləcəyi iddia edilir.
"Axios"a danışan mənbələr belə bir əməliyyatın ABŞ və İsraillə tərəfdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilə biləcəyini və onun əhatə dairəsinin ötən il İranın yeraltı nüvə obyektlərini hədəf alan 12 günlük müharibədən daha geniş olacağını irəli sürüblər.
İddialara görə, Tramp yanvarın əvvəlində İrana hücum etməyə çox yaxın olub. Ancaq sonra administrasiya ikitərəfli strategiyaya keçib - nüvə danışıqları və eyni vaxtda bölgəyə əlavə hərbi qüvvə yığmaq.
Dünən Trampın müşavirləri Kuşner və Uitkoff Cenevrədə İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi ilə üç saatlıq görüş keçiriblər. Hər iki tərəf danışıqları "irəliləyiş" adlandırsa da, əhəmiyyətli fikir ayrılıqlarının qaldığı bildirilir.
ABŞ-ın vitse-prezidenti Vans isə bildirib ki, danışıqlar bəzi aspektlərdə yaxşı keçib, lakin prezident tərəfindən müəyyən edilmiş qırmızı xətlər var və iranlılar hələ də onları qəbul etməyə hazır deyillər. Vans diplomatiyanın sona çatmaq üzrə olduğuna da işarə edib.
Qeyd edək ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri bölgədə iki təyyarədaşıyan gəmi, çox sayda hərbi gəmi, yüzlərlə qırıcı təyyarə və hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə yerləşdirib. 150-dən çox hərbi yük təyyarəsi ilə bölgəyə silah və sursat daşınıb. Iki gün əvvəl isə bölgəyə daha F-35, F-22 və F-16-lardan ibarət 50 qırıcı təyyarə göndərilib.
İki İsrail rəsmisinin sözlərinə görə, İsrail hökuməti bir neçə gün ərzində müharibə ssenarisinə hazırlaşır. ABŞ tərəfində isə zamanla bağlı fərqli dəyərləndirmələr var. Senator Lindsi Qrim hücum ehtimalının həftələr çəkə biləcəyini deyir.
Trampın yaxın müşaviri dedi: "Prezident bezib. Düşünürəm ki, yaxın bir neçə həftə ərzində kinetik hərəkətlərin şahidi olacağıq, 90 faiz ehtimal var".
Bu arada, Faytuks Network tərəfindən paylaşılan məlumata görə, son 24 saat ərzində ABŞ-dan Avropaya altı USAF E-3G Sentry AWACS erkən xəbərdarlıq təyyarəsi göndərilib. Elmendorf Hava Bazasından iki E-3G təyyarəsi Böyük Britaniyadakı RAF Mildenhall-a, Tinker Hava Bazasından isə dörd E-3G təyyarəsi Almaniyadakı Ramstein Hava Bazasına göndərilib. E-3 yerləşdirilməsi böyük hava əməliyyatlarından əvvəl son mərhələ göstəricisi hesab olunur.
Bildirilir ki, İranın geniş coğrafiyası nəzərə alındıqda, cənub sahilini və qərb sərhədini əhatə etmək üçün ABŞ-ən ən azı dörd E-3 təyyarəsinə ehtiyacı olacaq.
ABŞ və İran arasında danışıqlara baxmayaraq, Yaxın Şərqdə davam edən hərbi hərəkətlilik və İsrailin hücuma hazırlıqları müharibə təhlükəsini artırıb. İsrail dövlət televiziyası KAN-ın məlumatına görə, İsrail Knessetinin Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Komitəsi İrana hücum ehtimalını dəyərləndirib.
Likud partiyasından olan millət vəkili, komitə sədri Boaz Bismut görüşdən sonra İranla bağlı çətin bir dövrdən keçdiklərini bildirib: "İsraildə gündə bir neçə dəfə özündən İrana qarşı hücumun nə vaxt başlayacağını soruşmayan bir vətəndaş yoxdur".
Bismut iddia edib ki, israillilər istənilən ssenariyə hazırlaşır və hazırdırlar.
“Yedioth Ahronoth” xəbər verir ki, Klapperin komitə üzvləri ilə görüşü İsrailə raket və dronların atılmasına hazırlıqlara yönəlmiş məxfi təhlükəsizlik dəyərləndirməsi olub.
Optimist açıqlamalara baxmayaraq, xəbərdə İran və ABŞ arasında danışıqların səmimi olmadığı iddia edilir. Nüvə məsələsində müəyyən irəliləyişlər olsa da, bildirilir ki, ABŞ çox da nikbin deyil, çünki Tehran ballistik raketlər və "proksi qüvvələr"ə dəstək məsələsini müzakirə etməkdən imtina edir.
Digər tərəfdən, Cenevrədə keçirilən ABŞ-İran danışıqlarından sonra İsrailin danışıqların uğursuzluğa düçar olma ehtimalına hazırlaşdığı iddia edilir.
Tahir TAĞIYEV
