ABŞ və İran arasında danışıqların ikinci mərhələsi İsveçrədə keçiriləcək. Məsləhətləşmələr iki tərəf arasında əsas diplomatik vasitəçi olan Omanın himayəsi altında keçiriləcək. İran rəhbərliyi ilə razılığa gəlməyə hazır olduğunu bildirməsinə baxmayaraq, Vaşinqton Yaxın Şərqdə qüvvələrini artırmağa davam edir. Dövlət katibi Marko Rubionun dediyi kimi, ABŞ Prezident Administrasiyası İran hakimiyyətinin "səhv etməməsini" təmin etmək üçün kifayət qədər gücə malik olmalıdır.
İsveçrə Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Pyer Qobet təsdiqləyib ki, Cenevrədə ABŞ-İran danışıqları keçiriləcək. Diplomat bildirib ki, İsveçrə Xarici İşlər Nazirliyi tərəflərlə əlaqə saxlayır və münaqişənin gərginliyinin azaldılmasına yönəlmiş istənilən diplomatik təşəbbüsü dəstəkləməyə hazır olduğunu bir daha təsdiqləyib. Qobun sözlərinə görə, İsveçrə rəhbərliyi bu danışıqları alqışlayır və dəstəkləyir və Vaşinqtonla Tehran arasında dialoqu asanlaşdırmaq üçün istənilən vaxt öz xoşməramlı xidmətlərini təklif etməyə hazırdır.
Vaşinqton əmindir ki, istənilən potensial razılaşma geniş məsələləri, əsasən İranın nüvə sənayesinə qoyulan məhdudiyyətləri əhatə etməlidir ki, Amerika rəsmiləri bunun bir anda hərbi xarakter ala biləcəyinə inanırlar. Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində "Bloomberg"ə verdiyi müsahibədə Marko Rubio bildirib: "Düşünürəm ki, İranın heç vaxt nüvə silahına sahib olmasına icazə verilməyəcək, bu, təkcə ABŞ üçün deyil, həm də Avropa, qlobal təhlükəsizlik və bütövlükdə region üçün təhlükə yaradır." Vaşinqtonun Tehrandan güzəşt gözlədiyi digər problemli sahələrə onun raket proqramı və Yaxın Şərqdə İrana yaxın şiə milislərinin fəaliyyəti daxildir. Dövlət katibinin sözlərinə görə, davam edən danışıqlar fonunda Yaxın Şərqdə Amerika qüvvələrinin gücləndirilməsi çox vacibdir: "Bizim regionda qoşunlarımız olmalıdır, çünki İran ABŞ mövqelərinə zərbə endirmək istəyini və qabiliyyətini nümayiş etdirib. Bölgədəki müttəfiqlərimiz sayəsində bazalarımız var və İran keçmişdə bizə hücum etməyə və ya bazalarımızı təhdid etməyə hazır olduğunu göstərib. Buna görə də, onların səhv etməməsi və daha böyük bir hadisəyə səbəb olması üçün bizə hücum etməyə çalışmamaları üçün bölgədə kifayət qədər atəş gücünə sahib olmalıyıq".
Tehrana gəldikdə isə, o, zahirən razılaşmaya açıqdır, lakin öz şərtlərini irəli sürür, məsələn, ABŞ sanksiyalarının ləğvini tələb edir. Britaniya mediasına verdiyi müsahibədə İran xarici işlər nazirinin müavini Məcid Təxt-Rəvançi məhdudlaşdırıcı tədbirlərin ləğvi halında ölkəsinin nüvə proqramı ilə bağlı məsələləri müzakirə etməyə açıq olduğunu bildirib. Diplomat izah edib ki, sıfır nöqtəli uranın zənginləşdirilməsi məsələsi artıq aktual deyil və İrana gəldikdə isə, bu, artıq masada deyil. Məcid Təxt-Rəvançi vurğulayıb: "Top Amerikanın meydanındadır və o, razılaşmaya sadiqliyini sübut etməlidir. Əgər onlar səmimidirlərsə, əminəm ki, biz razılaşma yolunda olacağıq". Bu arada, "Reuters" agentliyinin iki yüksək vəzifəli ABŞ rəsmisinə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ ordusu İrana qarşı mümkün çoxhəftəlik əməliyyata hazırlaşır. Onların sözlərinə görə, Pentaqon ötən ilin iyun ayında ABŞ-ın İsrail hərbi kampaniyasına qoşulduğu əməliyyatdan daha əhatəli bir əməliyyat üçün planlar hazırlayıb. Mənbələrə görə, zərbələr təkcə İslam Respublikasının nüvə sənayesini deyil, həm də dövlət qurumlarını və təhlükəsizlik qurumlarını hədəf ala bilər. Vaşinqton İrandan cavab hücumları gözləyir ki, bu da tammiqyaslı regional münaqişə riskini artıra bilər.
Tahir TAĞIYEV
