Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Avropa liderləri ilə telefon danışığının təfərrüatları sızıb. Alman mediasının əldə etdiyi məlumatlar Avropa siyasətində böyük səs-küyə səbəb olub.
Makronun gizli söhbət zamanı "Tramp Ukraynanı sata bilər" ifadəsini işlətdiyi iddia edilir. Telefon danışığının sızdırılmış təfərrüatları, ABŞ-ın Moskva ilə apardığı sülh danışıqlarında Kiyevin masada tək qalacağı ilə bağlı narahatlıqlar artırmaqla yanaşı, Avropa paytaxtlarında Vaşinqtonun etibarlı tərəfdaş olub-olmaması məsələsini də gündəmə gətirib.
Almaniyanın "Der Spiegel" jurnalının əldə etdiyi sızdırılmış transkriptə görə, Makron ABŞ-ın Ukraynanı Moskva ilə sülh danışıqlarında "xəyanət" risqi altına qoya biləcəyini deyib. O bu sözləri Almaniyadan Fridrix Merts, NATO-dan Mark Rutte, Finlandiyadan Aleksandr Stubb və Ukrayna lideri Zelenskinin qatıldığı telefon danışığı zamanı deyib.
Makron həmçinin Zelenskini "böyük bir təhlükənin" gözlədiyi barədə xəbərdarlıq edib.
"Spiegel"in məlumatına görə, Almaniya kansleri Merz də Zelenskiyə "qarşıdakı günlərdə son dərəcə diqqətli olun" xəbərdarlığı edib. Jurnal Merzin "Onlar sizinlə də bizimlə də oyun oynayırlar" dediyini bildirir. Merzin burada onlar deyərkən iki ABŞ müzairəçisi - xüsusi elçi Stiv Uitkoff və Trampın kürəkəni Cared Kuşneri nəzərdə tutduğu bildirilir.
Finlandiya prezidenti Stubb isə Kiyevi bu danışıqlardan uzaq durmağa çağırıb: "Ukraynanı və Volodimiri bu adamlarla baş-başa qoya bilmərik".
NATO-nun baş katibi Rutte də bu fikri bölüşərək "Aleksandrla razıyam, Volodimiri qorumalıyıq" deyib.
Danışıqlara zamanı bəzi Avropa liderləri ABŞ müzakirəçilərinin Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerin daha çox Rusiyaya üstünlük verən bir plan hazırladıqlarından narahatlıqlarını bildiriblər. İddialara görə, Makron Vaşinqtonun Ukraynaya qəti təhlükəsizlik zəmanətləri vermədən ərazi güzəştlərinə əl ata biləcəyini bildirib. Söhbətdə planın Ukraynanın müharibədə mövqelərini zəiflədəcəyi ilə bağlı narahatlıqları da ön plana çıxarıb.
Sızdırılmış səs yazılarından sonra Yelisey Sarayı Makronun "xəyanət" sözünü işlətməsini təkzib edən qısa bir bəyanat yayıb. Lakin buna baxmayaraq gərginlik davam edir.
Həftənin əvvəlində tərəflərin sülhə bir addım daha yaxınlaşa biləcəyi düşünülsə də, Moskvadakı danışıqlardan sonra vəziyyət yenidən gərginləşib.
ABŞ tərəfindən hazırlanan yeni 28 maddəlik plan, Avropanın ilkin layihəyə etirazlarından sonra yenilənib və Rusiyaya göndərilib. Ardından Putin Trampın “elçiləri” ilə Kremldə təxminən beş saat davam edən görüş keçirib. Həm Putinin ləng davranması, həm də təcrübəsiz ABŞ danışıqçılarının Rusiyaya müqaviməti Avropada inamsızlığı artırıb.
Sülh prosesi ləngidikcə, bütün diqqətlər Brüsselə yönəlir. Belçikanın “Euroclear” maliyyə şirkəti ümumilikdə 193 milyard avro dəyərində dondurulmuş Rusiya aktivlərini idarə edir. Bunun 180 milyard avrosu Rusiya Mərkəzi Bankına məxsusdur.
İndiyə qədər bu aktivlərdən yalnız faiz gəliri Ukraynaya köçürülüb. Lakin Ukraynanın Rusiyaya qarşı müharibədən qalib çıxması üçün daha çox resursa ehtiyacı var.
Almaniya kanslerinin oktyabr ayında təqdim etdiyi plan Ukraynaya dondurulmuş aktivlərdən təxminən 140 milyard avronun faizsiz kredit kimi verilməsini nəzərdə tuturdu. Lakin sanksiyalar hər altı aydan bir yeniləndiyindən risq yüksəkdir. Əgər AB sanksiyaları uzatmasa, Rusiya bu pulu geri tələb edə bilər.
Bu bəziyyətdə zərəri kimin qarşılayacağı məsələsi Belçikadan tutmuş Avropa Mərkəzi Bankına qədər geniş müzakirələrə səbəb olub. Belçika hökuməti bu risqi təkbaşına daşımaqdan imtina edib.
TAHİR
