Nəşr Amerika prezidentinin Rusiya ilə danışıqlarda Ukraynanın mövqeyini zəiflətməsinin bütün yollarını qeyd edib. ABŞ prezidenti Donald Tramp özünü arbitr kimi qələmə verdi və diqqətini yalnız Ukrayna ilə Rusiya Federasiyası arasında sülh sazişinin bağlanmasına yönəltdi.
Lakin Politico yazır ki, o, eyni zamanda tərəflərə fərqli yanaşma nümayiş etdirdi - daha həssas vəziyyətdə işğala məruz qalan Ukraynaya təzyiq, təcavüzkar Moskvaya isə yumşaq tərzdə öyüd-nəsihət yolu seçdi. Keçən ay Oval kabinetdə prezident Vladimir Zelenskiyə dediyi kimi, Ukraynanın “kartları yoxdur”. "Doğrudur, ABŞ və Avropanın hərbi yardımından asılı olan Ukrayna daha zəif vəziyyətdədir. Lakin Tramp Zelenskinin əlini daha da zəiflətmək üçün bir sıra işlər gördü", - deyə nəşr qeyd edib. Eyni zamanda, nəşrin jurnalistləri Trampın Rusiya Federasiyasına təzyiq göstərmək üçün asanlıqla istifadə edə biləcəyi,lakin etmədiyi rıçaqları, bəzi sövdələşmə fişlərinin də adını çəkdi.
Bəs Tramp Ukraynanı necə zəiflətdi? Nəşr Trampın Rusiya ilə yaxınlaşmaq arzusunu heç də gizlətmədiyinə diqqət çəkib. O, prezident kimi işə başladıqdan dərhal sonra Rusiya diktatoru Putinə zəng etdi. Bununla bağlı jurnalistlər xatırladıblar ki, Trampın sələfi Co Bayden isə 2022-ci ilin fevralında Ukraynanı işğal etdikdən sonra Putinlə dialoqu dayandırdı. Tramp Putini 30 günlük atəşkəsə razı salmaq üçün bir daha ona zəng vurdu, lakin rədd edildi. Jurnalistlər hesab edirlər ki, Tramp daha təmkinli olsaydı və Putinə daha az zəng etsəydi, Kremlə daha çox güzəştə getməyə təsir göstərəcəkdi. Bununla belə, nəşrin qeyd etdiyi kimi, Trampla Putin arasındakı zənglər yalnız başlanğıc idi. Nəşr vurğulayır ki, Tramp Rusiyanın sülh sazişinin bir hissəsi kimi nədən imtina etməli olduğuna dair real sualları bir kənara atdı, əvəzində isə onun baş köməkçiləri Ukraynanın hazırda Rusiyanın işğalı altında olan torpaqlarının bir hissəsindən imtina etməli olduğunu açıq şəkildə bəyan etməyə başladılar. Hətta iş o yerə çatdı ki, milli təhlükəsizlik müşaviri Mixayıl Waltz döyüş meydanındakı vəziyyəti nəzərə alaraq bunu "real" adlandırdı.Bütün bunlar azmış kimi, keçən həftə Tramp bildirib ki, Ukraynanın müxtəlif regionlarına, o cümlədən Zaporojye atom elektrik stansiyasına hansı ölkənin nəzarət edəcəyi ilə bağlı artıq müzakirələr aparılıb. Nəşr qeyd edib ki, Zelenski sülh prosesini pozmamaq və Trampın diplomatiyasına sadiqliyinin əlaməti olaraq hətta bunu belə imzalamağa qarşı deyil. Jurnalistlər qeyd ediblər ki, Tramp Ağ Ev qalmaqalından sonra ABŞ-ın bütün hərbi yardımlarını və kəşfiyyat məlumatlarını Ukraynayla paylaşmanı dayandırdı.Doğrudur sonra bütün bunları bərpa etdi, ancaq nə vaxt - Ukrayna 30 günlük barışıqla razılaşdıqdan sonra. Bundan əlavə, Tramp Putinin Ukraynada yeni seçkilərin keçirilməsi ilə bağlı çağırışını təkrarladı. Hansı ki,Tramp yaxşı başa düşür ki, ölkədə hərbi vəziyyət şəraitində seçki keçirilə bilməz. O, hətta Zelenskini “diktator” adlandırmağı belə özünə rəva bildi. Bundan əlavə, Tramp mümkün atəşkəsdən sonra Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən belə imtina etdi. Qəzet yazır: "Onun əsas istəyi de-fakto təhlükəsizlik zəmanəti kimi ABŞ-a Ukraynanın gələcək mədən gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini verən iqtisadi razılaşma təklif etməkdir ". Atlantik Şuranın baş elmi işçisi Daniel Frid isə hesab edir ki, “Tramp Zelenskidən sərt tonda tələb etdiyini tam uyğunluğu ilə Putindən tələb etmədi”. Nəşr həmçinin qeyd edib ki,nə qədər qəribə də olsa, Trampın Putinlə telefon danışığından sonra ABŞ Putin də daxil olmaqla, Rusiyanın Ukraynaya təcavüzünə görə məsuliyyət daşıyanları araşdıran qrupdan çıxdı. Hətta rəhbərlik ukraynalı uşaqların Rusiyaya deportasiyası işiylə məşğul olan Yale Universitetinin Humanitar Elmlər Tədqiqat Laboratoriyasının maliyyələşdirilməsini dayandırdı. Nəşr qeyd edib ki, Tramp qanunvericilərin sualları fonunda bu qərarlara yenidən baxacaqlarını bildirdi. Əslində, təhlükəsizlik xidməti hətta Rusiyanın kiberhücumlarına və dezinformasiyaya qarşı mübarizəni dayandırıb. Putinin müharibənin “əsas səbəbləri” adlandırdığı – Rusiyanın UkraynanıNATO-ya üzv olmaq istədiyinə görə işğal etməsi barədə fikirlərini qəbul etməklə, Tramp administrasiyası Kremlin bir sıra keçmiş Sovet respublikalarının müstəqilliyinin hələ də həll olunmamış problem olaraq qalması ilə bağlı mövqeyini qanuniləşdirdi. Qlobal Məsələlər üzrə Çikaqo Şurasının prezidenti İvo Daalderin şərhinə görə, Tramp və onun komandası münaqişənin mərkəzində dayanan əsas çıxılmazın – Putinin Ukraynanın müstəqil olmamalı olduğuna dair dərin inamının həllini gecikdirir. " Trampın ən böyük zəifliyi odur ki, o, Putinlə razılaşmanın şərtlərini diktə edə biləcəyini düşünür. Əgər o, Ukraynaya silah və ya təhlükəsizlik zəmanəti verməyəcəksə, o, zaman Ukrayna birtərəfli sülh razılaşmasını rədd edərək Avropanın dəstəyi ilə mübarizəni davam etdirməyə qərar verə biləcək . Martın 21-də isə Tramp Ukrayna ilə Rusiya arasında “torpaqların bölünməsi”ndən danışdı: “Biz çox yaxında Rusiya-Ukrayna müharibəsində tam atəşkəsə nail olacağıq. Bundan əvvəl ABŞ cəbhədə 30 günlük atəşkəs tətbiq etməyi təklif etdi. Rusiyadan fərqli olaraq Ukrayna dərhal razılaşdı, lakin işğalçı Rusiya bir sıra öz şərtlərini irəli sürdü.
Surxay Əliyev
