Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ABŞ prezidenti Donald Tramp martın 18-də telefon danışığında “Ukrayna ətrafındakı vəziyyətlə bağlı ətraflı fikir mübadiləsini” davam etdiriblər.Bu barədə Kremlin mətbuat xidməti xəbər verir. “Münaqişənin sülh yolu ilə həllinə sadiqliyini təsdiq edən Rusiya prezidenti amerikalı tərəfdaşları ilə hərtərəfli, davamlı və uzunmüddətli nizamlanmaya nail olmağın mümkün yollarını hərtərəfli araşdırmaq üçün biirgə işləməyə hazır olduğunu bəyan edib”, - deyə bəyanatda bildirilir. Sülh sazişi həmçinin “böhranın əsas səbəblərini aradan qaldırmaq üçün mütləq ehtiyac” və “Rusiyanın qanuni təhlükəsizlik maraqlarını” nəzərə alınmasını təklif edib”, - deyə Kreml əlavə edib. Putin Trampa deyib ki, münaqişənin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün əsas şərt Kiyevə xarici hərbi yardımın və kəşfiyyat məlumatlarının dayandırılması olmalıdır. Trampın Ukraynada 30 günlük atəşkəs tətbiq etmək təklifi kontekstində Rusiya tərəfi atəşkəs rejiminə “effektiv nəzarət”ə, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin yenidən silahlanmasına və Ukraynada məcburi səfərbərliyin dayandırılmasının zəruriliyinə aid olan “bir neçə mühüm məqamı” qeyd edib. Putin həmçinin Ukrayna tərəfinin Kursk vilayətinin mülki əhalisinə qarşı “barbar terror cinayətləri”nə də diqqət çəkib.
Tramp isə öz növbəsində münaqişə tərəflərinə 30 gün ərzində enerji infrastrukturu obyektlərinə hücumları dayandırmağı təklif edib. "Putin bu təşəbbüsə müsbət cavab verdi və dərhal Rusiya hərbçilərinə müvafiq əmri verdi", - deyə Kreml bildirib. Rusiya prezidenti Trampın Qara dənizdə gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı fikrinə də “konstruktiv reaksiya” verib. Tərəflər sazişin detallarını hazırlamaq üçün danışıqlara başlamaq barədə razılığa gəliblər. Putin martın 19-da Moskva və Kiyevin “175-ə 175” düsturuna uyğun məhbusları dəyişdirəcəyini açıqlayıb.Tramp belə bir mıqamı xüsusi açıqlayıb ki,Kiyev ABŞ-ın Krım və Odessa ilə bağlı planlarından narahatdır. Kremlin məlumatına görə, Putin və Tramp Ukraynadakı nizamlanma ilə yanaşı, Yaxın Şərq və Qırmızı dəniz regionundakı vəziyyəti də müzakirə ediblər. “Böhran bölgələrində vəziyyətin sabitləşdirilməsi, nüvə silahının yayılmaması və qlobal təhlükəsizlik məsələlərində əməkdaşlığın qurulması üçün birgə səylər göstərilməsi müzakirə edilib. Bu isə, öz növbəsində, Rusiya-Amerika münasibətlərinin ümumi ab-havasının yaxşılaşmasına öz töhfəsini verəcək”, - deyə mətbuat xidməti bildirib. Bundan əlavə, Putin və Tramp iqtisadiyyat və enerji sektorunda əməkdaşlıq ideyalarını da müzakirə ediblər. Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Levit də bildirib ki,hər iki lider “münaqişənin davamlı sülhün bərqərar olması ilə bitməsi barədə razılığa gəliblər”. “Bu münaqişə heç vaxt başlamamalı idi və ya sülhə nail olmaq üçün səmimi və xoş niyyətli səylər nəticəsində çoxdan bitməli idi”, - deyə Levitt bildirib. Tramp və Putin sülhə gedən yolun enerji və infrastruktur sektorlarında atəşkəslə, eləcə də Qara dənizdə atəşkəsin həyata keçirilməsinə dair texniki danışıqlar, tam atəşkəs və daimi sülhlə başlayacağı barədə razılığa gəliblər. Levittin sözlərinə görə, bu danışıqlar Yaxın Şərqdə “dərhal başlayacaq”. Liderlər həmçinin ikitərəfli münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıblar. Ağ Evin sözçüsü əlavə edib ki, dövlət başçıları Yaxın Şərqdə gələcək münaqişələrin qarşısını almaq üçün potensial əməkdaşlıq haqqında da danışıblar. Tramp və Putin “İranın heç vaxt İsraili məhv edə bilməməsi fikrini də bölüşüblər. Onlar həmçinin strateji silahların yayılmasının dayandırılmasının vacibliyini müzakirə edib və bu barədə əməkdaşlıq etmək niyyətində olduqlarını bildiriblər Levitt qeyd edib ki,Tramp və Putin razılaşıblar ki, “gələcəkdə ABŞ və Rusiya arasında yaxşılaşmış ikitərəfli münasibətlərə nail olsunlar”. Böyük iqtisadi sövdələşmələr və sülh əldə edildikdən sonra geosiyasi sabitlik də bura daxil edilə bilər , deyə Ağ Ev mətbuat katibi yekunlaşdırıb.
Surxay Əliyev
