Ukraynada davam edən müharibənin hansı nəticələrlə yekunlaşacağına dair indi müxtəlif proqnozlar verilir. Hesab edilir ki, baş verənlər əslində, Ukrayna üçün böyük zərbə olub və bu ölkə külli-miqdarda zərər görüb. Ölkəni tərk edən insanların böyük əksəriyyətinin geri qayıtması sual doğurur. Müharibədə həyatını itirənlər də buraya əlavə edilsə, onda müharibə nəticəsində Ukraynanın ciddi demoqrafik problemlə üzləşdiyini demək olar.
Mülki və hərbi infrastuktura, digər obyektlərə dəyən ziyan da yüz milyardlarla dollar həcmindədir. Amma Rusiya da böyük zərbələr alıb. Ən azından hərbi cəhətdən qüdrətli dövlət statusunu itirib və Ukraynada hansı aqibətlə üzləşəcəyi hələ dəqiq bəlli deyil. Maraqlıdır ki, bu hal Kremlin qatı təbliğatçllarının prosesə yanaşmasında da özünü qabarıq büruzə verir. Məsələn, Rusiya dövlət televiziyasının həftəlik xəbər proqramının normal şərtlər altında Kremlin nailiyyətlərini göylərə çıxarmasına hamı adət edib. Lakin ötən bazar yayımlanan proqram nadir görünən bir etirafla başlayıb. Aparıcı Dimitri Kiselyov kədərli bir ifadə ilə “Ukraynadakı xüsusi əməliyyat cəbhəsində bu həftə indiyə qədərki ən sərt həftə oldu" sözlərini deyib: “Xüsusilə Xarkov cəbhəsində düşmən qüvvələrinin bizim qüvvələrimizi sayca geridə qoyması nəticəsində rus əsgərlər əvvəldən azad etdikləri qəsəbələri tərk etmək məcburiyyətində qaldılar". Dövlətə bağlı “Rossiyskaya Qazeta”nın son buraxılışında "Rusiya Müdafiə Nazirliyi rus qüvvələrin Balakliya, Kupyansk və İzyumdan utanc içərisində qaçdıqları ilə bağlı fikirləri təkzib etdi" ifadələri istifadə olundu. “Bu, bir qaçış deyil, əvvəlcədən planlanmış taktiki geri çəkilmə idi” deyildi. "Moskovski Komsomolets" qəzetində yazan bir mütəxəssis isə fərqli fikirlər səsləndirdi: “Açıq-aşkar görünür ki, düşmənimizi düzgün qiymətləndirməmişik. Rus qüvvələri cavab həmlələrində gecikdilər və çöküş yaşandı. Bunun nəticəsində məğlub olduq. Mühasirə altında qalmamaq və itkilərimizi minimuma endirmək üçün əsgərlərimizi geri çəkmək məcburiyyətində qaldıq". Bu “məğlubiyyət” Rusiya meyilli sosial media kanallarını və "vətənpərvər" rus bloq yazarlarını xeyli əsəbiləşdirdi. Rus ordusunu səhv etməkdə günahlandırdılar. Çeçenistan lideri Ramzan Kadırov da tənqidi çıxış etdi: “Əgər bu gün və ya sabah strategiyada hər hansı dəyişiklik edilməzsə, Müdafiə Nazirliyi və ölkəni idarə edənlərlə görüşəcək, döyüş meydanında gerçəkdə nələr yaşandığını özlərinə danışacağam”. Xatırladaq ki, prezident Vladimir Putinin Ukraynaya hücum əmrini verməsindən indiyə qədər altı aydan çox zaman keçib. Sonrakı günlərdə Rusiya siyasətçiləri, şərhçiləri və ekspertləri Kremlin "xüsusi hərbi əməliyyat" kimi qələmə verdiyi əməliyyatın bir neçə günə başa çatacağını proqnozlaşdırdılar. Onlara görə, Ukrayna xalqı rus əsgərlərini onları azad etdikləri üçün sevinclə qarşılayacaq, Ukrayna hökuməti domino daşları kimi yıxılacaqdı. Amma elə olmadı. Əksinə, əməliyyatın başlamasından altı ay sonra rus ordusu torpaq itirməyə başladı. İndi açar sual budur: Bunun Vladimir Putin üçün hansı siyasi nəticələri ola bilər? Axı iyirmi ildən artıqdır ki, Putin Rusiya elitasının gözündə həmişə qalib kimi görünür. Hər zaman özünü ən çətin nöqtələrdən çıxara bilən yenilməz bir fiqur kimi təsdiqləməyi bacarıb. Ancaq son altı ay Putinin Ukraynanı “vurmaq” qərarının böyük bir hesab xətası olduğunu göstərir. Belə ki, qısa müddətdə qələbə qazana bilmədi, Rusiyanı uzun və qanlı bir hücum tələsinə çəkdi və bir sıra utandırıcı məğlubiyyətlərə düçar oldu.
İndi ekspertlər hesab edir ki, onun məğlubedilməz kimi görünən imici sarsılarsa, bu, Putinə problemlər yarada bilər. Ekspertlər xatırladır ki, keçmişdə müharibələrə qoşulub qələbə qazana bilməyən liderlərin sonları heç yaxşı olmayıb. Rusiyanın Yaponiya qarşısında məğlubiyyətə uğraması 1905-ci ildə rus inqilabına yol açmışdı. Birinci Dünya Müharibəsindəki hərbi məğlubiyyətlər 1917-ci il inqilabının qığılcımlarını yaratmış və çarın sonunu gətirmişdi. Lakin Putinin ictimaiyyət önündə heç də məğlub kimi görünmək niyyəti yoxdur. Mətbuat katibi Dimitri Peskov jurnalistlərə verdiyi müsahibədə deyib: “Rusiyanın xüsusi hərbi əməliyyatı ilk mərhələdə qarşıya qoyulan bütün hədəflərə nail olunana qədər davam edəcək”. İndi maraq doğuran odur ki, Putin bundan sonra nə edəcək? Hərbi və kəşfiyyat rəhbərlərindən ona verilən məlumatların nə dərəcədə doğru olması da bu baxımdan həlledici ola bilər. Lakin bu mərhələdə dəqiq bilinən iki şey var: Rusiya lideri səhv etdiyini rahatlıqla qəbul etməz və asanlıqla U dönüşü etməz. Dövlət mediasının yazdığına görə, döyüş meydanındakı məğlubiyyətlərə səbəb kimi Qərb ölkələrinin Ukraynaya dəstəyi göstərilir. Amma arxa planda aylardır cavabsız qalan çətin bir sual var: Putin adi silahlarla qələbə qazana bilməsə, nüvə silahı variantından istifadə edəcəkmi? Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Valeri Zalujnyi bir neçə gün əvvəl xəbərdarlıq etmişdi: “Rusiya silahlı qüvvələrinin müəyyən şərtlər daxilində taktiki nüvə silahından istifadə edəcəyi ilə bağlı birbaşa təhlükə var”. Bu arada o da bəlli olub ki, ABŞ prezidenti Co Bayden Rusiyaya Ukraynada taktiki nüvə və ya kimyəvi silahdan istifadənin fəlakətli nəticələri olacağını deyib. CBS telekanalının jurnalistinin Rusiya prezidenti Vladimir Putinə qeyri-ənənəvi silahlardan istifadə ilə bağlı nə deyəcəyini soruşduqda Bayden təkrarlayıb: “Bunu etmə, bunu etmə, bunu etmə. Bu, İkinci Dünya Müharibəsindən bəri heç bir şeyə bənzəməyən müharibə simasını dəyişəcək”. ABŞ prezidenti Vaşinqtonun belə bir halda necə reaksiya verəcəyini dəqiqləşdirməkdən imtina edib: “Dəqiq bilsəm, sizə deyərdimmi... Nəticələri olacaq. Onlar dünyada əvvəlkindən daha çox kənarda qalacaqlar və etdiklərinin miqyasından asılı olaraq, cavabın nə olacağını müəyyənləşdirəcəyik”.
Tahir TAĞIYEV
