Bu gün istər orta məktəblərdə, istərsə də ali məktəblərdə xarici dilin tədrisinin vəziyyəti ürəkaçan deyil. Müəllimlər arasında keçirilən diaqnostik qiymətləndirmələr, şagirdlərin xarici dil üzrə test nəticəsi bunu deməyə əsas verir.
Hətta ötənilki buraxılış imtahanında kafi qiymət ən çox xarici dil fənnindən alınıb. Ekspertlər isə bunun səbəbini pedaqoqların ingilis dili bacarıqlarının aşağı səviyyədə olması ilə əlaqələndirirlər. Bəzi ekspertlər bildirirlər ki, müəllimlərin 90 faizi ingilis dilində sərbəst danışa bilmir. Onlar yalnız xarici dilin nəzəri əsaslarını mənimsəyiblər.
“Orta və ali məktəblərdə ingilis dilini tədris edən müəllimlərin böyük əksəriyyətinin bilik və bacarıqları aşağı səviyyədədir”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, əmək bazarı təkcə tədris dili dövlət dilində olanlara deyil, eyni zamanda, müasir, rəqabətə davamlı iqtisadiyyatın formalaşması, xidmət sektorunun inkişafı üçün xarici dil biliyi olan kadrlara ehtiyac duyur: “Bu amilləri nəzər aldığı üçün Təhsil Nazirliyi xarici dillərdə tədris olunan ixtisasların sayını artırıb. Bu olduqca müsbət addımdır. Ona görə ki, burada hazırlanan kadrlar yeni yanaşma tərzini formalaşdıracaq. Xarici dildə təhsil vermək üçün mütəxəssislər yetişdirilməlidir. Etiraf edək ki, bir çox universitetdə xarici dillərdə tədris etmək üçün müəllimlərin kifayət qədər problemi var”.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra təhsildə ciddi kütləviləşmə baş verdi. Xüsusilə də orta ümumtəhsil məktəblərində xarici dillə bağlı ixtisaslara kadr çatışmazlığı yaşandı: “Bunu aradan qaldırmaq üçün kolleclərdə pedaqoji ixtisaslar üzrə plan yerləri açıldı. Qısa müddətdə kolleclərə ingilis dili müəllimlərinin qəbulu həyata keçirildi. Təəssüflər olsun ki, kolleclərin maddi-texniki bazasının və kadr potensialının zəif olması yekunda bilik və bacarıqları zəif olan şəxslərin həmin təhsil müəssisələrində dərs deməsinə səbəb oldu. Kolleclərdə təhsil alan abituriyentlərin buraxılış və qəbul imtahanlarının nəticəsinə nəzər yetirəndə ingilis dili üzrə cavablandırmanın cəmi 26 faiz olduğu aşkar olunur. Bu isə o deməkdir ki, abituriyenlər yalnız az sayda suala cavab veriblər. Belə gerçəklik orta ümumtəhsil müəssisələrində ingilis dili fənninin tədrisinin ürəkaçan səviyyədə olmadığını bir daha göstərir. Bu problemi aradan qaldırmaq üçün ali təhsili olmayan şəxslərin dərs saatı alınaraq əvəzində ali təhsilli şəxslərə verilməlidir. Ali təhsilli şəxslər tədrisə cəlb olunarsa, rəqabət mühitinin artmasına səbəb olar. Eyni zamanda, diaqnostik imkanları zəif olan müəllimlərin orta ümumtəhsil müəssisələrində fəaliyyətinə xitam verilməlidir. Bu, ölkədə təhsilin inkişafı üçün zəruru amildir”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, orta və ali məktəblərdə ingilis dilini tədris edən müəllimlərin böyük əksəriyyətinin bilik və bacarıqları aşağı səviyyədədir: “Belə ki, DİM-in hər il keçirilən qəbul imtahanlarının statistik təhlillərinin əks olunduğu “Abituriyent” jurnalında bununla bağlı konkret faktlar və rəqəmlər geniş təhlil olunaraq verilib. Məlum olur ki, I və II qrup üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edən abituriyentlərin ən zəif cavab verdiyi, aşağı nəticə göstərdiyi fənn ingilis dilidir. Bu fənn üzrə imtahan iştirakçılarının nəticələri bütün fənlərdən və ölkə üzrə orta göstəricidən dəfələrlə aşağıdır. Belə bərbad vəziyyətin əsas səbəbi orta və ali məktəblərdə ingilis dilini tədris edən müəllimlərin böyük əksəriyyətinin bilik və bacarıqlarının aşağı səviyyədə olmasıdır.
Etiraf edək ki, bu gün məktəblərdə xarici dili tədris edən müəllim dərsi həmin dildə deyil, Azərbaycan dilində izah edir. Ümumiyyətlə, ingilis dili dərsində müəllim həmin dildə danışmır. Müəllim hansı dilsə dərsi izah edirsə, şagird də eyni dildə ona cavab verir”.
Günel CƏLİLOVA
