Son zamanlar ölkədə qida zəhərlənmələrinin sayı artıb. Yay-payız aylarında daha çox toyxanalar, şadlıq evlərində, yaxud qarpızdan zəhərlənmələr çox olurdusa, ötən həftə BDU-nun yataqxanasında yaşayan üç qız ağır şəkildə qidadan zəhərləndi. Həmin qızlardan biri hadisə nəticəsində dünyasını dəyişdi, digərlərinin isə vəziyyəti ağır olaraq qalır. Qızların “suşi” adlı qidadan zəhərləndiyi açıqlandı.
Qeyd edək ki, bu gün “suşi” adlı xarici təama böyük tələbat var. Bakının əksər restoranında “suşi” təqdim olunur. Bu təamı sevənlər də az deyil. “Suşi”nin sevilməsi səbəblərindən biri şou-biznes nümayəndələrinin mütəmadi olaraq adıçəkilən təamı geniş şəkildə reklam etməsidir. Müğənnilər həm şəxsi “İnstagram” səhifələrində “suşi”ni geniş şəkildə təbliğ edir, eyni zamanda, telekanallarda da qeyd olunan qida açıq şəkildə reklam olunur.
Ekspertlər bildirirlər ki, üç gənc qızın “suşi”dən zəhərləndiyi ərəfədə “suşi”nin reklamı dayandırılmalıdır. İstər müğənnilərin sosial şəbəkədə “suşi”ni reklam etməsi, istərsə də telekanallarda bu təamın təbliğ olunması insanların qəzəbinə səbəb olur.
Onu da bildirək ki, bütün dünyada məşhurlaşan bu yapon yeməyi orqanizmə sağalmaz ziyan vura bilər. Dünyaca məşhur “Telegraph” nəşri “suşi”nin insan orqanizmi üçün təhlükəsi barədə geniş material dərc edib. Florida Atlantik Universitetinin alimləri “suşi”nin təhlükəsi ilə bağlı 12 il ərzində apardıqları tədqiqatın nəticələrini açıqlayıblar. Araşdırmalar nəticəsində “suşi”nin tərkibində olan superbakteriyaların antibiotiklərə qarşı davamlılığının son 5 ildə ikiqat artdığı aşkar olunub.
Bu səbəbdən alimlər çiy balıq yeməklərinin istehlakını məhdudlaşdırmağı məsləhət görürlər. Mütəxəssislər çiy balıq ilə “suşi” yeyən insanların orqanizmində dəniz məhsullarından zəhərlənməyə səbəb olan “vibrio alginolyticus” bakteriyalarının dərmanlara qarşı güclü müqavimət göstərdiklərini müəyyənləşdiriblər.
Bu növ bakteriyalar dəniz suyunda aktiv şəkildə çoxalaraq yayılırlar. Həmin bakteriya bir çox ölkələrdə məşhur olan yapon yeməklərinin içindəki çiy və yarımçiy balıqlardan asanlıqla insan orqanizminə daxil ola bilir.
Artıq bir sıra xarici ölkələrdə “suşi”nin hazırlanması və reklam olunması qadağan olunub. Analoji qaydanın ölkəmizdə də tətbiq olunması təklif edilir.
Eyyub Hüseynov: “…bu qida “rus ruletkası” kimi bir şeydir, kimə düşəcək, kimi zəhərləyəcək - məlum deyil”
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov qeyd etdi ki, Bakıda təkcə 50 min kafe-restoran fəaliyyət göstərir. Onlara necə nəzarət edildiyi sual doğurur: “Buna görə hansısa mexanizm yoxdur. Bunun qarşısını almaq üçün istehlaçkı hüquqları mükəmməl şəkildə qorunmalı, sertifikat verən orqanla insanların sağlamlığına nəzarət edən orqan ayrı olmalıdır”.
Onun sözlərinə görə, hər bir istehlakçı bilməlidir ki, balıq, göbələk, balıq konservləri, “suşi”lər zəhərlənmə risqi böyük olan qidalardır. Bunlarla çox ehtiyatlı davranmaq lazımdır: “Suşi” fırlanan lent üzərindədir. Bu qida “rus ruletkası” kimi bir şeydir. Kimə düşəcək, kimi zəhərləyəcək - məlum deyil. “Suşi” yaxşı qida deyil. Son 15 ildə Azərbaycana gətirilib. Bunun xammalı, hansı balıqdan hazırlandığı, balığın nə zaman tutulduğu çox əsasdır. Bu böyük risqli qidadır. Əhali özü buna tələbat yaradır. “Suşi” Azərbaycan üçün xarakterik qida deyil”.
Xatirə İsayeva: “Suşi”nin qəbul edilməsi körpələrin qüsurlu doğulmasına, bədəndə qurdların yaranmasına, qanın zəhərlənməsinə səbəb ola bilir”
Terapevt Xatirə İsayevanın sözlərinə görə, çiy ət və balıqlar toksoplazmanın yaranması üçün idealdır. Bu qidaların qəbul edilməsi körpələrin qüsurlu doğulmasına, bədəndə qurdların yaranmasına, qanın zəhərlənməsinə səbəb ola bilir: “Keyfiyyətli olmayan bütün qidalar insan sağlamlığı üçün ziyanlıdır, eləcə də “suşi”nin tərkibi. Sadəcə, “suşi”nin tərkibi daha çox çiy qaldığından, bu qidanı yeyərkən diqqətli olmaq lazımdır. Mümkün qədər uşaqlara “suşi” yedizdirilməməlidir. Mağazalarda “suşi”nin ayrı-ayrı komponentləri satılır. Valideynlər bunları alaraq evdə özləri də bişirə bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, “suşi” Azərbaycan üçün xas olan qida deyil, bu səbəbdən “suşi”ni yemək istəyənlər diqqətli olmalıdırlar”.
Günel CƏLİLOVA
