Son illər ölkəmizə turizm potensialının tam realizə edilməsi məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər artıq müsbət nəticəsini büruzə verir. Azərbaycana maraq göstərən turistlərin sayı ildən-ilə artır. Ölkəmizə gələn turistlər paytaxt Bakı ilə yanaşı, bölgələrə də səfər edirlər.
Təbii ki, turist axını büdcəyə daxil olan vəsaitin artmasına səbəb olur. Məlumdur ki, turistlərin əksəriyyəti alış-verişi nağdsız qaydada həyata keçirir.
Rəqəmsal, yəni nağdsız ödənişlər sahəsində ölkəmizdə son illər çox böyük dəyişikliklər müşahidə olunur. Amma təəssüflər olsun ki, bu müsbət dəyişikliklər əsasən Bakı və onun ətrafında baş verir. Regionlar, ucqar ərazilərdə nağdsız ödənişlər sisteminin yayılması prosesi aşağı sürətlə gedir. Turizmin inkişaf etdiyi bir dövrdə nağdsız əməliyyatlar aparmaq üçün zəruri infrastrukturun yaradılmaması xarici turistlərin də narazılığına səbəb olur. Əcnəbi turistlər regionlarda nağdsız ödənişlər üçün yetərli infrastrukturun olmamasından şikayətlənirlər.
Bəllidir ki, tursitlər bank kartları vasitəsilə ödəniş etməkdə maraqlıdırlar. Açıqlanan statistik məlumatlara əsasən, ötən il ölkəmizə gələn xarici vətəndaşlasr bank kartları vasitəsilə 1 milyard 278 milyon manat xərcləyib ki, bu da 2017-ci illə müqayisədə 256 milyon manat və ya 25 faiz çoxdur. Son bir neçə ilin dinamikası göstərir ki, əcnəbilərin plastik kartlar vasitəsilə xərclədiyi vəsaitin həcmi artır və qarşıdakı dövrdə də artımın qalacağı proqnozlaşdırılır.
Ancaq regionlara üz tutan əcnəbilər bank kartları vasitəsilə ödəniş etməkdə çətinlik çəkirlər.
Məlumat üçün bildirək ki, ödəniş sistemlərində müasir texnologiyalardan istifadə edilməsinin əhəmiyyəti “2018-2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə Dövlət Proqramı”nda da öz əksini tapıb. Proqramda əsas hədəflərdən biri kimi regionlarda və ucqar ərazilərdə maliyyə inklüzivliyinin (əlçatanlığının) artırılması müəyyənləşdirilib. Proqramda qeyd olunur ki, regionlarda və ucqar ərazilərdə maliyyə inklüzivliyinin artırılması, rəqəmsal ödənişlərin stimullaşdırılması əsas prioritetlərdir: “Ölkənin təkcə iri şəhər və rayonlarında deyil, ən ucqar yerlərində də maliyyə xidmətlərinin həm əhali, həm də biznes qurumları üçün əlçatan olması təmin edilməlidir. Azərbaycanın regionlarında rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üçün böyük potensial var. Bu məqsədlə yeni agent şəbəkələrinin inkişafına imkan yaradılmalıdır”.
Ekspertlər hesab edirlər ki, nağdsız ödənişlərdən istifadənin artırılması məqsədilə həm Bakıda, həm də regionlarda stimullaşdırıcı və qadağanedici tədbirlərin görülməsi vacibdir. Xüsusilə regionlarda bu cür tədbirlərin görülməsi rəqəmsal texnologiyalardan istifadə sviyyəsini artıra bilər. Bununla bərabər, rəqəmsal infrastrukturun mühüm hissəsini təşkil edən bankomatların, posterminalların quraşdırılması genişləndirilməlidir. Bu məsələdə banklara və xidmət, ticarət sektoruna müəyyən dəstəyin göstərilməsi, istehlakçılar üçün isə stumullaşdırıcı imkanların yaradılması vacibdir.
“...müəyyən stimullaşdırıcı tədbirlər görülməlidir”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, nağdsız ödənişlərin ölkə üzrə yayılmasında aidiyyəti qurumlar maraqlı olmalıdırlar. Regionlarda posterminalların normal çalışması üçün texniki qaydalara riayət etmək lazımdır: “Posterminalların normal vəziyyətdə çalışması üçün internetə çıxış imkanları, banklararası müqavilələrin regionlarda işlək olmasına xüsusi nəzarət etmək lazımdır. Bununla yanaşı, regionlarda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan iş adamları nağd ödənişlərin olmasında maraqlıdırlar. Təbii ki, onların məqsədi vergidən yayınmaqla daha çox gəlir əldə etməkdir. Posterminalların quraşdırılmamasına tək xarici turistlər deyil, yerli vətəndaşlar da narazılıq etməlidirlər. Vətəndaşlarımızın kart vasitəsilə alış-veriş etməsi üçün əhali arasında təşviqedici addımlar atılmalıdır. Bank kartları ilə əməliyyatların aparılmasının sayını artırmaq üçün müəyyən stimullaşdırıcı tədbirlər görülməlidir”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, bölgələrdə posterminalların sayının az olması turistlərin haqlı narazılığına səbəb olur. Məlumdur ki, turistlər kart vasitəsilə alış-verişə üstünlük verirlər. Bu problemin həll olunması üçün aidiyyəti qurumlar müəyyən işlər görməlidirlər.
Günel CƏLİLOVA
