Azərbaycanda məktəbəqədər təhsillə bağlı mövcud olan problemlər dəfələrlə gündəmə gətirilib, müzakirə predmetinə çevrilib. Məktəbəqədər təhsilin səviyyəsinin aşağı olması hər zaman qeyd edilib.
Təhsil nazirinin müavini Məhəbbət Vəliyeva da Avropa İttifaqının maliyyələşdirdiyi və YUNİSEF-in dəstəyilə Təhsil İnstitutu tərəfindən icra olunan "İcma qrupları vasitəsilə məktəbəqədər və ibtidai təhsilin yaxşılaşdırılması" layihəsinin təqdimat mərasimində bu məsələni gündəmə gətirib. M.Vəliyeva bildirib ki, məktəbəqədər təhsil uşaqların gələcək inkişafına çox ciddi təsir göstərir: “Məktəbəqədər təhsil, evdə öyrənmə mühiti, valideynlərin uşaqların təhsilində iştirakı şagirdlərin təlim nailiyyətlərinə ciddi təsir göstərir. Təhsil Nazirliyi beynəlxalq qiymətləndirmələrdə iştirak edir. Həmin qiymətləndirmələrdə bu üç meyar üzrə nəticələr heç də ürəkaçan deyil. Təəssüflər olsun ki, ölkəmizdə məktəbəqədər təhsilə cəlb olunan 3-4 yaşlı uşaqlar ölkə əhalisinin cəmi 15 faizini təşkil edir. Bu da göstəricilərin aşağı səviyyədə olmasının səbəblərindən biridir. Evdəki təhsil mühiti də uşaqların təhsilinə çox ciddi şəkildə təsir edir. Təəssüf ki, bu göstəricilər üzrə də ölkəmizin nəticələri aşağı sıralardadır. Bununla yanaşı, valideynlərin uşaqların təhsilində rolu uşaqların təlim nailiyyətlərinə təsir edən amil kimi götürülür. Ölkəmizdə bu göstəricinin aşağı səviyyədə olması təəssüfedicidir”.
“Bir sıra işbazlar bu bağçaları özəlləşdirəndən sonra onların təyinatını dəyişdilər”
Məsələyə münasibət bildirən Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın üzvü, tanınmış təhsil eksperti Nadir İsrafilov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, məktəbəqədər təhsilin nəticələrinin qənaətbəxş olmaması bu sistemin Təhsil Nazirliyinin balansında olmamasıdır. N.İsrafilov hesab edir ki, məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin yenidən Təhsil Nazirliyinin balansına qaytarılması böyük effekt verər və bu sahədə mövcud olan problemlərin kompleks həllinə şərait yaradar: “Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin nazirliyə qaytarılması ilə bağlı dəfələrlə təkliflər edilib. Dövlətin təhsil siyasətini həyata keçirən ali icra orqanı Təhsil Nazirliyidir. Digər tərəfdən də bizim bütün qanunvericilik sənədlərində təhsilin fasiləsizliyi, varisliyi, ardıcıllığı məsələləri əsas prinsiplər kimi qoyulub. Əgər təhsildə fasiləsizlik, varislik, ardıcıllıq varsa, necə olur ki, məktəbəqədər təhsil müəssisələri Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin tabeliyindədir, amma məktəblər, orta ixtisas müəssisələri, ali məktəblər Təhsil Nazirliyinin balansındadır. Təhsilin fasiləsizlik, ardıcıllıq və varislik prinsiplərinin gözlənilməsi üçün mütləq məktəbəqədər müəssisələr Təhsil Nazirliyinin balansına keçməlidir. Bu olmadıqda əlaqə indiki kimi pozulur. Hesab edirəm ki, bu məsələnin həlli ölkə başçısının səlahiyyətindədir. Bilirsiniz ki, təhsil müəssisələrinin vahid mərkəzdən idarə olunması çox yaxşıdır”.
N.İsrafilovun fikrincə, bu məsələ öz həllini tapdıqdan sonra bu sahədə mövcud problemlər aradan qaldırılacaq. “Məktəbəqədər təhsil sahəsindəki problemlərin mövcud olması ilə bağlı fikir səsləndirən Məhəbbət xanımın fikirləri ilə tam razılaşmaq olar. Çünki bu ciddi məsələdir. Məktəbəqədər təhsilin inkişafı üçün münbit şərait yaradılmaldır. Bir neçə il əvvəl Təhsil Nazirliyi tərəfindən məktəbəqədər təhsil müəssisələri özəlləşdirilməyə çıxarıldı. Özəlləşdirmənin şərtlərinə görə, həmin məktəbəqədər təhsil müəssisələri öz profillərinə uyğun fəaliyyət göstərməli idilər. O vaxt 300-ə yaxın məktəbəqədər təhsil müəssisəsi özəlləşdirilməyə çıxarıldı və onlardan 200-ə qədəri öz profilinə uyğun fəaliyyət göstərmədi. Bir sıra işbazlar bu bağçaları özəlləşdirəndən sonra onların təyinatını dəyişdilər, bu amil də məktəbəqədər təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərdi. Uşaq bağçalarını uçurub yerində “göydələn”lər, restoran və kafelər, şadlıq sarayları, gözəllik salonları inşa etdilər. Bu da məktəbəqədər təhsil müəssisələri ilə bağlı xeyli problem, qıtlıq yaratdı. Halbuki, bu müəssisələrin özəlləşdirilməyə çıxarılması, əslində, bu istiqamətdə özəl sektorun inkişafına dəstək vermək idi. Eyni zamanda da məktəbəqədər təhsil Təhsil Nazirliyinin balanısından çıxarılıb Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin nəzdinə verildi”.
N.İsrafilov qeyd etdi ki, 2013-cü ildə təhsilin inkişafı ilə bağlı dövlət tərəfindən strategiya qəbul edilib. Onun sözlərinə görə, bu strategiyada birmənalı şəkildə göstərlir ki, məktəbəqədər təhsilə cəlbolunma səviyyəsi aşağıdır. Məktəbəqədər təhsilin əhatə səviyyəsi şəhərlərdə 23,4, kəndlərdə 8,7, ölkə üzrə 16, 5 faiz təşkil edir. “Son illər Bakı şəhərində yeni məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin inşası, əsaslı təmiri istiqamətlərində atılan addımlar nəticəsində məktəbəqədər təhsilə cəlbolunmanın səviyyəsi artıb və təxminən 27 faizə çatsa da, bu sahədə öz həllini gözləyən problemlər hələ də qalmaqdadır. Məsələn, o sənəddə hətta göstərilir ki, ölkənin yaşayış məntəqələrinin 75 faizində məktəbəqədər təhsil müəssisəsi yoxdur. Bu, strategiyada qoyulan məsələdir. Bu gün Təhsil Nazirliyi, eləcə də Heydər Əliyev Fondu yeni məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin yaradılmasında, inşa ediməsində maraqlıdır. Ölkə başçısının belə bir göstərişi də oldu ki, inşa olunan çoxmərtəbəli binaların alt mərtəbələri uşaq bağçaları üçün istifadə olunsun. Yəni bu istiqamətdə işlər gedir, amma bununla belə, elə kəndlərimiz var ki, orada, ümumiyyətlə, uşaq bağçası yoxdur”.
İradə SARIYEVA
