Qoşqar Salmanlı: "Qrantların verilməsi bələdiyyələrin inkişafına səbəb olacaq"
Prezident İlham Əliyev "Qrant haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi haqqında qanunu imzalayıb. Qanuna əsasən, bələdiyyələr qrant ala biləcək.
Bundan başqa, bələdiyyələrin maliyyə resurslarına çıxışının artırılması məqsədilə onlara qrant verilməsinin hüquqi əsasları yaradılacaq və tənzimlənəcək.
Prezident müvafiq Qanunun icrası ilə bağlı bəzi fərmanlara dəyişikliklik edilməsi barədə də Fərman imzalayıb.
Bələdiyyələrin qrant alması bu qurumların inkişafına nə kimi təsir edəcək? Bələdiyyələrin müstəqilliyinin təmin edilməsinə təsiri olacaqmı? Bu qrant bələdiyyələr üçün nə deməkdir?
"Bu qrantlar hesabına bələdiyyə konkret iş görəcək və əhali məmnunluğunu qazanacaq"
Bələdiyyə üzrə ekspert Qoşqar Salmanlı "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, əslində, bələdiyyələrə qrant layihələrinin ayrılması dünya təcrübəsində də var. "2000-ci ildə Azərbaycanda bələdiyyələr hələ yeni formalaşdırılmağa başlayanda, bu istiqamətdə söhbətlər gedəndə bu sahə üzrə məşğul olan, araşdırma aparan gənc mütəxəssislər olaraq bizi Milli Məclisə dəvət etmişdilər. Həmin dövrdə belə bir söhbət oldu ki, İtaliyada bələdiyyələrə qrantların ayrılması ilə bağlı praktika var. Avropa ölkələrinin bir çoxunda bu var".
Dünya praktikasında qarantların hansı məqsədlərlə bələdiyyələrə ayrıldığına izah verən Q.Salmanlı bildirdi ki, bələdiyyələr bu vəsaitlə ekoloji problemlərin aradan qaldırılmasını, əhalinin işsizlik problemlərinə dəstək və sair kimi işləri həyata keçirir. O qeyd etdi ki, tutalım, Azərbaycanda Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi ilə bələdiyyələr arasında müqavilə bağlanır və bu müqavilədən irəli gələn nəticələrdən biri dövlət orqanlarından bələdiyyələrə qrant layihələrinin verilməsi olur. "Beynəlxalq təşkilatların verdiyi qrantlar var. Bizdə buna bir az başqa aspektdən yanaşılır, Azərbaycanda beynəlxalq qrantlara dövlət tərəfindən nəzarət olunur. Amma dünya ölkələrində beynəlxalq institutlar, tutalım, Dünya Bankı bələdiyyələrə qrant ayırır. Səhv etmirəmsə, bizdə bələdiyyələr qrant almırdılar, amma müxtəlif qurumlarla bu sahədə əməkdaşlıq edirdilər. Məsələn, Yaponiyanın Azərbaycandakı səfirliyi Azərbaycanın bir sıra ərazilərində subartezian quyularının qazılmasını, əhalinin içməli su ilə təminatını həyata keçirirdi. Bu, əsasən Azərbaycanın ucqar rayonlarında olurdu. Bildiyim qədər, Neftçala rayonunun iki kəndində Yaponiya səfirliyi belə bir layihə həyata keçirə bildi. Eləcə də Dünya Bankı belə layihələri gerçəkləşdirib. Xüsusilə burda qrant layihələri əsas rol oynayırdı.
Hesab edirəm ki, cənab Prezidentin təsdiqlədiyi bu qanunla bizim bələdiyyələrimiz bir çox işlər həyata keçirə biləcəklər. Sözsüz ki, yerli bələdiyyələr əhalinin problemlərini daha dərindən bilirlər və bildikləri üçün də problemlərin həlli yönündə lazımı addımlar atacaqlar. Tutalım ki, hansısa bir kəndin ciddi içməli su, yaxud suvarma suyu ilə bağlı problemləri var. Bələdiyyələr aldıqları bu qarantla işlər həyata keçirəcək. Təbii ki, burda həm böyük lahihələrdən, həm də kiçik qrantlardan söhbət gedir. Məişət tullantılarının daşınması sahəsində də problemlər var. Bu, kəndlərin çoxunda ciddi problemə çevrilib. Bu qrantlar bələdiyyələrə ayrıldıqdan sonra onlar o işləri həyata keçirə biləcəklər. Bu da nəyə səbəb olacaq? Bu, bələdiyyələrlə yerli əhali arasında təmasların, əməkdaşlığın artmasına gətirib çıxaracaq. Bəzən kəndlərə gedirsən və məişət tullantıları kəndin girəcəyində tökülüb qalıb, amma o tullantıları yığmağa bələdiyyənin vəsaiti yoxdur. Çünki bələdiyyələr həmin ərazilərdən vergi yığa bilmirlər. Amma hesab edirəm ki, qrantların verilməsi bələdiyyələrin inkişafına səbəb olacaq. Bir çox ərazilərdə, istər ucqar rayonlarda olan bələdiyyələr, istərsə böyük şəhərlərdə fəaliyyət göstərən bələdiyyələr bir çox layihələr həyata keçirə biləcəklər".
"Bir çox hallarda ictimaiyyətdə belə bir fikir var ki, bələdiyyələr müəyyən dövlət qurumlarından, xüsusən də icra hakimiyyətlərindən qeyri-rəsmi olaraq asılı vəziyyətdədir. Bu qrantların verilməsi bələdiyyələrin müstəqilliyinin təmin olunmasında nə kimi rol oynayacaq?"-deyə Q.Salmanlıdan soruşduq. Ekspert "Hesab edirəm ki, qarşıdan gələn bələdiyyə seçkilərindən sonra bələdiyyələrin aslılığı bir çox hallarda azalacaq. Fikrimcə, cənab Prezidentin təsdiqlədiyi bu qanunla bələdiyyələrə qrantların verilməsi məhz ona hesablanıb. Bələdiyyələrin tam müstəqilləşməsi, yəni kağızda yox, əməldə də müstəqilləşməsi həyata keçiriləcək. Bu baş verəcək. Bundan sonra da, dediyimiz kimi, yeni layihələrin həyata keçirilməsi bələdiyyələrin tam olaraq müstəqil olmasına şərait yaradacaq və bununla da bələdiyyənin əhalinin gözündə nüfuzu artacaq. Yəni bu qrantlar hesabına bələdiyyə konkret iş görəcək və əhali məmnunluğunu qazanacaq. Bundan sonra isə, sözsüz ki, bələdiyyələrin özünə inamı artacaq. Bizdə bələdiyyələrin özünə inamının artması lazımdır"-deyə cavab verdi.
Q.Salmanlı qeyd etdi ki, ölkədə böyük bələdiyyələr torpaq satışı, digər müəyyən işlərlə məşğul olublar, amma heç bir iş həyata keçirməyiblər: "Bir haşiyə çıxım. Abşeron rayonunun Masazır bələdiyyəsi var. Azərbaycanda ən çox torpağı olan bələdiyyələrdən biridir. Balansında olan torpaqların satışı ilə məşğul olsa da, ötən 20 il ərzində bu bələdiyyə indiyə qədər normal olaraq bir iş görməyib. Təsdüfən, bir müddət əvvəl Masazıra getmişdim. Gənclərin əylənməsi, asudə vaxtını səmərəli keçirməsi üçün orda bir klub, mərkəz belə yoxdur. Bunu bələdiyyə etməli, orda müəyyən kiçik iş yerləri yaratmalı idi. Tullantıların toplanmasını belə, Masazır bələdiyyəsi normal həyata keçirə bilmir. Hesab edirdim ki, Masazır bələdiyyəsi Azərbaycanın ən böyük bələdiyyələrindən biri ola bilər. Yəni yığılan vəsait, torpaqların satışışından, mağazalardan gələn gəlirlər, müəyyən gəlirli rüsumlar buna imkan yaradırdı. Amma heç bir iş həyata keçirməyib.
Sonda hesab edirəm ki, bələdiyyələrə ayrılan qrantların xərclənməsinə yəqin dövlət tərəfindən hansısa bir qurum nəzarət edəcək. Bu qrantların bələdiyyələrin inkişafında müstəsna əhəmiyyəti olacaq".
İradə SARIYEVA
