Son dövrlər Azərbaycanda bir çox vətəndaşlar dərmanları ya tanışları vasitəsilə, ya da sifarişlə xaricdən gətirirlər. Əsasən də Türkiyə və Rusiyadan. Buna səbəb dərman qiymətlərində kəskin fərqin olmasıdır.
Məsələn, Azərbaycanda 120 manata satılan dərman Türkiyədə 17 manata satılır. Burda 59 manata satılan dərman Türkiyədə 13 manatadır. Rusiyada 100 tabletkalıq dərman 50 qəpiyə olduğu halda, Bakıda 5-6 manata satılır. Son günlər sosial şəbəkələrdə belə paylaşımların sayı artıb. Məsələ ondadır ki, Azərbaycanda müəyyən qrup dərmanların qiyməti Tarif Şurası tərəfindən tənzimlənsə də, qiymətləri tənzimlənməyən dərmanlar da az deyil. Bu da apteklərdə bəzi pereparatların baha satılmasına zəmin yaradır. Kəskin qiymət fərqi də əsasən bu dərmanlarda özünü göstərir. Belə ki, həmin dərmanların qiymətinin qonşu ölkələrlə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə çox olduğu bildirilir. Xəstələr internet üzərindən araşdırma apararaq qısa bir vaxt ərzində qiymətlər arasında fərqi müəyyən edirlər. Bu səbəbdən bir çoxları xaricdə tanışı, qohumu varsa, onların vasitəsilə dərman gətizdirir. Qan təzyiqi, şəkər üçün olan dərmanları İrandan gətizdirirlər. Xəstələr deyir ki, bizim apteklərdə həmin dərmanların qiyməti 2-3 qat bahadır. Düzdür, dərmanların xaricdən gətirilməsi müəyyən xərc tələb edir, amma daşıma xərclərini şişirdərək dərman idxalı ilə məşğul olanlar qiymətləri dəfələrlə qaldırır.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirir? Belə xoşagəlməz vəziyyətin kökündə nə dayanır?
“Eyni adda dərman xaricdə həm ucuzdu, həm də keyfiyyətli, bizdə isə...”
Məsələyə münasibət bildirən Tibb Universitetinin Farmakologiya kafedrasının dosenti, tanınmış həkim Aydın Əliyev dərman qiymətlərindəki bu kəskin fərqi bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Burada bir neçə məqam var. Bunun bir səbəbi onunla bağlıdır ki, dərman idxalı ilə məşğul olan şirkətlər sui-istifadə hallarına yol verir. Müəyyən sövdələşmələrə gedərək qiymətləri qaldırırlar. Üstəlik, Azərbaycana gətirilən dərmanların keyfiyyətində ciddi problemlər var. Eyni adda dərman xaricdə həm ucuzdu, həm də keyfiyyətli. Bizdə isə həm bahadır, həm də keyfiyyəti aşağıdır. Hansısa dərmanı digər ölkə də istehsal edə bilər. O şərtlə ki, həmin dərmanın keyfiyyətinin 80 faizini özündə saxlasın. Digər tərəfdən, dərmanların tərkibi göstərilən normalara uyğun olmalıdır. Bunu gərək Səhiyyə Nazirliyinin müvafiq qurumları yoxlasın və daha sonra sertifikat versinlər. Bizdə bu kimi məsələlər formal xarakterlidir. Yəni praktiki baxımdan işləmir. Ona görə də dərmanların qiymətində və keyfiyyətində kəskin fərq var. O üzdən əhali narazıdır və yerli apteklərdən dərman almaq istəmirlər. Çünki həm qiyməti çox bahadır, həm də keyfiyyəti aşağıdır. Azərbaycanda dərman sənayesi yox səviyyəsindədir. Hansı ki, bu, hava-su kimi bizə lazımdır. Ölkə dərman preparatlarına olan tələbatın 98 faizini idxal hesabına təmin edir. Bu çox böyük rəqəmdir. Buna görə milyonlar xaricə axır və biz bundan itiririk. Ona görə də yerli dərman sənayesi inkişaf etməlidir. Belə olarsa, xaricdən asılılıq azalar. Bütün bunlardan müəyyən işbazlar məharətlə istifadə edərək dərmanları 2-3 qat baha satırlar”.
Bu səbəbdən tanınmış həkim hesab edir ki, dərmanların qiymətinə və keyfiyyətinə nəzarət artırılmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
