Son günlər paytaxtda fəaliyyət göstərən özəl sərnişindaşıma şirkətləri gediş haqlarının artırılmalı olduğu tələbini irəli sürürlər və buna görə Tarif Şurasına, hökumətə müraciət ediblər.
Tarif Şurası daşıyıcı şirkətlərin sərnişindaşımda tariflərə yenidən baxılması ilə əlaqədar müraciətlərinə münasibət bildirib: “Hazırda Tarif Şurasında ictimai nəqliyyatda sərnişindaşıma xidmətinin tariflərinin dəyişdirilməsi məsələsi müzakirə olunmur” .
Vurğulanıb ki, sözügedən məsələnin müzakirə olunması üçün subyektlər tərəfindən təkliflər Nazirlər Kabinetinin 30 dekabr 2005-ci il tarixli 247 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət tənzimlənməsi tətbiq olunan tariflərin (qiymətlərin) formalaşması və tətbiqi üzərində dövlət nəzarətinin təmin edilməsi Qaydaları”na uyğun təqdim olunmalıdır: “Məlumatlar bu Qaydalara uyğun təqdim edildikdən sonra məsələyə Şuranın iclasında əhalinin alıcılıq qabiliyyəti, istehlakçıların və bu sahədə xidmət göstərən subyektlərin maraqlarının uzlaşdırılması, dövlət büdcəsindən ayrılan subsidiyaların mərhələli şəkildə aradan qaldırılması və s. bu kimi amillər nəzərə alınmaqla baxılır və məqsədəuyğun hesab olunduğu təqdirdə tariflərin dəyişdirilməsi barədə qərar qəbul edilir”.
Sərnişindaşıma şirkətlərinin rəhbərləri ümid edirdilər ki, Tarif Şurası avtobusda gedişhaqqını 30 qəpikdən 50 qəpiyə qaldıracaq, amma Şura onların müraciətini rədd etdi.
“Şirkətlər də bundan sui-istifadə edib hər dəfə bu cür müraciətləri gündəmdə saxlayırlar ki...”
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin rəgbəri Akif Nəsirli hesab edir ki, Tarif Şurası sərnişindaşıma şirkətlərinin qiymət artımına getməsinə imkan verməyib. “Bütövlükdə isə Tarif Şurasının ədalətli qərar çıxarması üçün şurada ən azı həm də vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri olmalıdır ki, burada vətəndaşın da mövqeyini müdafiə edən subyektlər olsun. Hazırda Tarif Şurası yalnız nazir müavinlərindən ibarətdir, onlar da hökuməti təmsil edir. Ona görə də, çox vaxt qərar qəbul ediləndə hökumətin mənafelərini müdafiə edirlər, qurumda ictimaiyyətin maraqlarını təmin edən tərəf isə yoxdur. Ədalətli qərar qəbul etmək üçün bu dəyişiklik olmalıdır. İkincisi, əgər Tarif Şurası sərnişindaşımaya, avtobuslara xidmət qiyməti qoyursa, həm də şirkətlərə kompensasiya verir. Hökumət qiyməti 30 qəpik həcmində saxlamaq üçün daşıma şirkətlərinə, ictimai nəqliyyat sahəsində olan sahibkarlara kompensasiya ödəyir. Şirkətlər də bundan sui-istifadə edib hər dəfə bu cür müraciətləri gündəmdə saxlayırlar ki, ya Tarif Şurası qiymətləri qaldırsın, ya da hökumət kompensasiyanın miqdarını artırsın. Belə hallarda şirkətlər, sahibkarlar həmişə öz mənafelərini güdürlər və mənfəət formasını bir qədər də genişləndirmək istəyir. Amma məsələ burasındadır ki, hökumət hər dəfə qərar qəbul edəndə müəyyən hesablamalar aparır. Bunun da nətcəsində qərar qəbul edir. Əgər yanacağın qiyməti sabitdirsə qiymətlərin bahalaşması aktuallaşmır”.
Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində, Avropada, ABŞ-da nəqliyyatda daşıma qiymətlərinin sərbəst olduğunu deyən ekspertin sözlərinə görə, şirkətlər özəldir və dövlət onlara kompensasiya ödəmir. Lakin bu ölkələrdə hökumətin əhalinin gəlir və xərclərini həmişə nəzarətdə saxladığını vurğulayan A.Nəsirli qeyd edir ki, hökumətin nəzarətdə saxladığı hissədə xərclər artarsa, dərhal vətəndaşlara müəyyən kompensasiyalar verilir. Ekspert deyir ki, o ölkələrdə ictimai nəqliyyatın qiymətləri liberallaşdırılıb və rəqabət öz bazar qiymətlərini müəyyən edir. “Nə vaxt hökumət görür ki, nəqliyyatda qiymət çoxalıb və əhalinin əlçatanlığı aşağı düşüb dərhal əhalinin gəlirlərinin artırılması istiqamətində tədbirlər görür”.
O hesab edir ki, Azərbaycanda da nə vaxtsa bu üsuldan istifadə ediləcəksə, sərnişindaşımanın ədalətli qiyməti müəyyənləşdiriləcək. “Son illər bəzi Avropa ölkələrinin, xüsusən də Baltikyanı ölkələrin böyük şəhərlərində nəqliyyatı pulsuz ediblər. Şəhər nəqliyyatında daşımaların hamısını hökumət öz üzərinə götürüb, özü ödəyir. Bu həm şəhərdəki nəqliyyat sıxlığını aradan qaldırır, həm də ekoloji təmizliyi təmin edir. Digər tərəfdən, bu tədbir şəhərlərdə ticarət dövriyyəsini yüksəldir”- deyə A.Nəsirli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
