Paytaxtda istismar müddətini başa vuran binaların baxımsız vəziyyətdə olduğu məlumdur. Bu bunaların əksəriyyətində liftlərin istismar müddəti çoxdan başa çatıb və insanların bu liftlərdən istifadəsi çox təhlükəlidir.
Qeyd etməliyik ki, büdcədən ayrılan vəsait hesabına şəhərin bir hissəsində liftlərin bəziləri dəyişib, bəziləri əsaslı təmir edilib, amma bəziləri isə hələ də ölüm təhlükəsi saçır. Əhalinin şikayətinə görə, liftlərin təmiri bir yana, heç texniki baxışdan keçirilmir. Nəzərə alsaq ki, liftlərin qırılma halları da var, nəticədə ölüm halları da baş verə bilir. Bu halda köhnə lift problemi necə həll edilməlidir? Dövlət, bələdiyyə, yoxsa sakinlər ölüm saçan liftlərə əncam çəkməlidir?
“Köhnə liftlərə vaxtında qulluq olunmaması, onların müasir standartlara cavab verməməsi çox böyük problemlərə gətirib çıxara bilir”
Təhlükəsizlik üzrə ekspert Elmar Nurəliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu, günümüzün ən ciddi problemlərindən biridir və istismar müddəti başa çatan liftlər insanlar üçün hər an təhlükəlidir. “Hansı obyektdə, yaşayış binasında lift quraşdırılıbsa orada liftlərin təhlükəsiz istismarına cavabdeh olanlar məsul şəxslərdir. Həmin şəxslərin əsas vəzifə borcudur ki, liftlərin təhlükəsiz istismarına nəzarət etsin, nasazlıq yaranarsa, hansısa nöqsanlar olarsa onun vaxtında aradan qaldırılmasını təmin etsin və insanların rahat, təhlükəsiz şəraitdə istifadəsi təmin etsinlər. Qanunla liftlər hər il texniki müayinədən keçməlidir və təbii ki, müvafiq qurumlar da liftləri yoxlayır və buna rəy verirlər. Liftlərdə qəzalar hansı səbəblərdən baş verir? Liftlərdə qəzalar əsasən normadan çox yükləndikdə, sistemdə nasazlıq yarandıqda, liftin quraşdırılması zamanı düzgün montaj olmadıqda və istismar müddəti bitən avadanlıqlar və mexanizmlərin vaxtında dəyişdirilməməsi nəticəsində baş verir. Liftlərin istismarı təhlükə potensiallı obyektlər siyahısındadır. Yəni belə deyək, liftlərin istismarı xüsusi icazələrlə həyata keçirilir. Liftlərə texniki baxışın göstərilməsi, servis xidməti, bütün bunlar hamısı xüsusi icazə verilmiş, sertifikatlaşmış müəssisələr tərəfindən həyata keçirilir. Ona görə də nəzərə almaq lazımdır ki, liftlərin təhlükəlilik dərəcəsi yüksək olduğuna görə onlar təhlükə potensiallı obyektlər siyahısına daxil edilib. Qeyd eidm ki, stasionar şəkildə quraşdırılmış və səyyar yük qaldıran mexanizmlər olan eskalatorlar, kanat yolları, funikulyor və sair təhlükə potensiallı obyektlərdir. Təbii ki, bunların da istismarı texniki təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməklə həyata keçirilməlidir. İstər binalarda, istərsə də obyektlərdə liftlərin istismarı, texniki təhlükəsizlik üzrə dövlət standartları, əməyin mühafizə qaydaları, yanğın təhlükəsizliyi, ətraf mühitin mühafizəsi, ekologi, sanitar – epidemioloji, fövqəladə hallardan müdafiə normalarına uyğun olmalıdır. Baş verə biləcək qəzaların lokallaşdırılması, bu halın qarşısının alınması üçün lift şaxtalarının tikintisi, onların konservasiyası, quraşdırılması zamanı dövlət standartlarına və digər təhlükəsizlik normativ standartlarına cavab verən sertifikatlaşdırılmış materiallardan istifadə olunmalıdır. Ancaq təəssüflər olsun ki, bəzi yaşayış binalarında və obyektlərdə liftlərin texniki xidmətinə nəzarət yoxdur. Yəni liftlərin müntəzəm olaraq yoxlanılması, istismar müddətini başa vurmuş avadanlıqların, detalların, mexanizmlərinin, relslərin, trosların, əyləc sisteminin, elektrik mühərrik sisteminin dəyişdirilməsi, nasazlıq yaranarsa vaxtında aradan qaldırılması - bunlar hamısı liftlərə texniki servisin göstərilməsində nəzərdə tutulub. Təbii ki, liftlərə vaxtında qulluq olmazsa, istismarı düzgün həyata keçirilməzsə, təhlükəsizlik qaydalarına riayət olunmazsa qəzaların baş verməsi qaçılmaz olar. Bu qəzalar isə sonda bədbəxt hadisələrə gətirib çıxara bilər. Ona görə də liftlərin istismarı zamanı onlara sakinlər, həm də ona cavabdeh olan şəxslər tərəfindən çox ciddi nəzarət mexanizmi olmalıdır. Sözsüz ki, köhnə liftlərdə vəziyyət ürəkaçan deyil. Liftin qırılıb şaxtaya düşməsi artıq onun tam sıradan çıxması deməkdir. Liftdə həm qaldırıcı, həm də qoruyucu troslar olur, bunlardan biri qırılırsa digəri avtomatik olaraq kabinanı saxlayır. Köhnə liftlərdə bu daha təhlükəlidir. Köhnə liftlərə vaxtında qulluq olunmaması, onların müasir standartlara cavab verməməsi çox böyük problemlərə gətirib çıxara bilir”.
E.Nurəliyev hesab edir ki, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının, bələdiyyələrin, mənzil təsərrüfat birliyinin nəzdində olan binalarda bu işə təbii, dövlət nəzarəti olur, onlara texniki baxış, problemin aradan qaldırılması bu qurumların nəzarəti altında həyata keçirilir. Liftlərin təhlükəsiz istimarına yeni tikilən binalarda bu binaları idarə edən təsisatlar, MMC, sahibkarlıq subyektlərində isə təbii, sahibkarlar, icarədarlar tərəfindən nəzarət həyata keçirilir.
İradə SARIYEVA
