Dövlət Agentliyi kombilərdən istifadənin məhdudlaşdırılmasına çağırıb. Vətəndaşlara yönəlik çağırış edən Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin sədri Mirsalam Qənbərov deyib ki, binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sistemləri olmalıdr: “
“Yaşayış binalarında fərdi istlik sistemlərindən, yəni kombilərdən istifadə ətraf mühitin çirklənməsi, eləcə də əlavə yanacağın sərfi baxımından ekoloji problemlərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Ona görə də binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sistemləri olmalıdır və bu da ərazi üzrə düzgün paylanmalıdır”.
O qeyd edib ki, binalar istilik enerjisi ilə lazımi səviyyədə təmin olunmalıdır: “Rəy verən zaman aidiyyəti qurumlarla məsləhətləşmələr olur. Binaların mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi ilə idarə olunması ilk növbədə ekoloji və sosial-iqtisadi baxımdan daha səmərəli və məqsədəuyğundur”.
Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin sədri aktual məsələ qaldırıb, amma ünvanı konkret göstərməyib. Kombidən istifadəni məhdudlaşdırmaq vətəndaşın əlində olan iş deyil. Çünki binaların çoxunun mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin olmaması vətəndaşın kombilərdən istifadə etməsinə səbəb olur.
Ekspertlər deyir ki, qurum sədri birbaşa MTK-lara, yeni inşa edilən binaların sahiblərinə üz tutub onların qarşısına “mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi quraşdırmasanız tikintiyə icazə verilməyəcək” tələbini qoymalıdır. Ekspertlərin sözlərinə görə, hamı binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin olmasını yaxşı bilir, onun həm ekoloji, həm də məsrəflər baxımından daha ucuz başa gəldiyini dərk edir, amma vətəndaş nə etsin ki, aidiyyəti qurum yaşayış binalarını tikib istismara verənlərin qarşısına konkret tələb qoymur.
Ekspertlər deyir ki, binaların tikintisinə rəy verilən zaman məsləhətləşmələr olsa da, heç bir MTK-nın qarşısında mərkəzi istilik sistemi barədə məsələ qaldırılmır.
Qurum rəhbəri bu məsələdə narahatlığa görə haqlıdır, amma o konkret olaraq MTK-lar qarşısında tələblə çıxış etsəydi, daha məqsədəuyğun olardı. Vətəndaşın kombidən istifadəsini məhdudlaşdırması məsələnin düzgün həlli yolu deyil.
Vətəndaş kombidən necə imtina edə bilər ki, qışda soyuqdan dona bilər, isti su götürə bilməz? Əgər vətəndaşın alternativ istilik sisteminə qoşulmaq imkanı yoxdursa, o təbii ki, kombidən istifadə edəcək. Ekspertlərin fikrincə, qurum rəhbəri düzgün olaraq bu problemi qaldırıb və kombidən geniş istifadə edilməsindən narahatdır, amma düzgün həll yolunu göstərmir. Bu barədə ictimaiyyətə, vətəndaşlara yox, birbaşa tikinti şirkətlərinə müraciət etmək lazım idi ki, binaları mərkəzi istilik sistemi ilə təmin etsinlər. Neçə illərdir səslənirik ki, biri var bir binada 500 kombi işləyə, bu sərvətdir, enerjidir, ikinci bir tərəfdən də, bunun effekti elə də yüksək olmur, bu, vətəndaşlara ziyandır.
Hansısa bir məmurun kütləvi şəkildə kombiləri satması, külli miqdarda vəsait qazanması naminə ölkənin ekologiyasını niyə bu günə qoyurlar? Yaxsi olardı, çağırış edən bu mənur dövlət başçısına müraciət edəydi ki, tikinti şirkətlərinə təzyiq göstərin, özünün mərkəzi istilik sistemi olmayan binaların tikintisinə icazə verilməsin, bütün bunlardan sonra onun mövqeyini səmimi qəbul etmək olardı.
Bir sıra dövlət qurumları tikinti şirkətlərinə nüfuz edə bilmir və vətəndaşa tövsiyə verir.
“Bu problemin həllinin vətəndaşdan asılı olmadığı məmurlara da məlum olmalıdır”
Tanınmış iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli bizimlə söhbətində bildirdi ki, kombidən istifadənin məhdudlaşdırılması və binaların mərkəzləşdirilmiş istilik sistemləri ilə təmin edilməsi çox vacibdir, amma bu, vətəndaşdan asılı olan və vətəndaşdan tələb olunan məsələ deyil, buna MTK-lar məsuliyyət daşıyır: “Məmurun vətəndaşa tövsiyə verməsilə vətəndaş kombi sistemindən imtina edə bilməz. Çünki mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin yaradılması xeyli xərc tələb edir. Bu xərclər əslində vətəndaşlara bölünsə və tikilmiş binalarda vətəndaş iki il işlətdiyi qazın pulunu versə mərkəzləşdirilmiş istilik sistemini quraşdıra bilər. Amma bundan sonra tikilən binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sistemləri quraşdırılmalıdır. Əslində bu problemin həllinin vətəndaşdan asılı olmadığı məmurlara da məlum olmalıdır. Burada hökumət addım atmalıdır. Hökumətin kombidən istifadəni məhdudlaşdırmaq fikri varsa, tikinti şirkətlərinin qarşısına tələb qoymalıdır ki, binaları mərkəzləşdirilmiş istlik sistemi quraşdırılmaq şərtilə təhvil versinlər. Aidiyyəti rəsmi qurumlar MTK-ların qarşısına mərkəzləşdirilmiş istilik siteminin quraşdırılması ilə bağlı konkret tələb qoymalıdır. Bununla da tikilən, yaxud hələ təhvil verilməmiş binalarda məsələ həll olunmuş olar. Amma qarşıda bir məsələ də var ki, Bakıda minlərlə bina tikilib və həmin binalarda fərdi istilik sistemləri qurulub. Həmin o fərdi istilik sistemlərinin mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminə çevirilməsi üçün hökumət müəyyən layihə həyata keçirməlidir. Bu layihə əsasında mərkəzləşdirilmiş istilik sitemi formalaşmalıdır. Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyi əslində vətəndaşa deyil, bu gün dövlətə təklif verməlidir. Qurum dövlətə müraciət etməlidir ki, dövlət bu tikinti şirkətlərinin qarşısında tələb qoysun və indiyə qədər fərdi istilik sistemi ilə tiklilən binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin quraşdırılmasını təmin etsin. İndiyə qədər mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi olmayan binalarda bu sistem dövlət tərəfindən edilməlidir. Çünki bu, dövlətin məsuliyyətindir, dövlət əvvəlcədən tikinti şirkətlərinin qarşına tələb qoymalı idi”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, binalarda mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi dövlət hesabına qurulmalıdır, çünki tikinti şirkətləri qayıdıb təhvil verdiyi binada yenidən mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi qurası deyil. Dövlət tərəfindən maliyyə ayrılmalı və ilbəil mərkəzi istilik sistemi olmayan binalarda mərkəzi istilik sistemi qurulmalıdır deyən A.Nəsirli hesab edir ki, kombidən vətəndaşın canının qurtarması çox vacibdir, amma bunun həlli yolu dövlətdən və MTK-lardan keçir: “Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyi mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin qurulması üçün hökümətə konkret təklif verməlidir”.
İradə SARIYEVA
