Qida təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin əsas tərkib hissəsidir. Odur ki, dövlətin aidiyyəti qurumlarının qarşısında duran vəzifələr qida təhlükəsizlyini təmin etmək, bu sahədə qanunvericilik bazasını formalaşdırmaqdır.
Bir müddət əvvəl mətbuatda “Qida təhlükəsizliyi haqda” qanun layihəsinin hazırlandığı və artıq Milli Məclisdə birinci oxunuşdan keçdiyi barədə məlumat yayılıb. “Qida təhlükəsizliyi haqda” qanunun qəbul edilməsi çox vacibdir, amma bu şərtlə ki, o qanunda xalqın genefonduna ziyan vuran məsələlərlə bağlı maddələr olmasın. Maraqlıdır ki, mətbuatda “Qida təhlükəsizliyi haqda” qanun layihəsi ilə bağlı ciddi etirazlar mövcuddur. İddialara görə, qanun layihəsinin müvafiq məddlərindən birində Genetik Modifikasiya Olunmuş (GMO) yem məhsullarının istifadəsinə icazə verilir. Bu isə olduqca təhlükəlidir.
Qeyd edək ki, son günlər Sağlam Cəmiyyət Hərəkatı Milli Məclisdə 1-ci oxunuşdan keçmiş “Qida təhlükəsizliyi haqda” qanun layihəsinin 25,8 maddəsinin çıxarılması üçün ictimai kampaniyaya start verib, deputatlara və ölkə ictimaiyyətinə müraciət edib. Qeyd olunana görə, bu maddə GMO yem məhsullarının istifadəsinə icazə verilməsini nəzərdə tutur.
“GMO məhsulların istifadəsinə imkan verəcək 25.8 maddəni qeyd edə bilərik, bu isə olduqca təhlükəlidir”
Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının rəhbəri Elçin Bayramlı kampaniyanın mahiyyəti ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bu proses barədə bunları dedi. “Bu qanunun birbaşa xalqın həyatı, taleyi ilə bağlı olduğuna baxmayaraq, hansısa qüvvələr bunu ictimai müzakirələrə çıxarmadan, xalqın rəyini öyrənmədən birbaşa və xəlvəti olaraq ölkə parlamentinə təqdim edib və tez-tələsik 1-ci oxunuşdan keçiriblər. Adından da göründüyü kimi, bu qanun qida təhlükəsizliyini təmin etməlidir, lakin qanunda nəzərdə tutulan bəzi müddəalar birbaşa qida terroruna rəvac verəcək. Buna misal üçün GMO məhsulların istifadəsinə imkan verəcək 25.8 maddəni qeyd edə bilərik, bu isə olduqca təhlükəlidir. Çünki genetik modifikasiyaya uğradılmış məhsulların insan sağlamlığı və həyatı üçün böyük təhlükə olduğu inkişaf etmiş ölkələrin (Fransa, Rusiya, Almaniya, Çin və s) çoxsaylı elmi mərkəzləri tərəfindən dəfələrlə sübut olunub. Bu məhsullar milli genefondumuzu dağıtmağa, ölkəmizin aqrar sektorunu qlobal transmilli şirkətlərdən tam asılı vəziyətə salmağa gətirib çıxaracaq. Geni dəyişdirilmiş məhsullar bir növ gec partlayan bombadır. Bu məhsullar insanın gen strukturunu və psixologiyasını dəyişir, onun immunitetini ağır vəziyyətə salır, onu öz təbii bioloji vəziyyətindən çıxarır və çox qorxunc xəstəliklərə səbəb olur. İnsan orqanizminə siçovul genlərindən tutmuş ən müxtəlif heyvanların genləri yeridilir. Bu da özünü ağır xəstəliklərin çoxalmasında aydın göstərir”.
E.Bayramlının sözlərinə görə, GMO özünü 2-ci nəsildə, yəni bizim uşaqlarımızda daha faciəvi şəkildə büruzə verir və verəcək. Qurum sədrinin qeyd etdiyinə görə, xərçəng xəstəliyinin ən böyük səbəblərindən biri də geni dəyişdirilmiş ərzaq məhsullarıdır. “Beləliklə, bu məsələ birbaşa milli təhlükəsizliyimizlə bağlıdır. Bu məhsullar geniş yayıldıqdan sonra xəstəxanaların və apteklərin sayının kəskin artdığını özünüz də görürsünüz, onlarda davamlı növbələrin olduğunu da. Ölkədə xərçəng də daxil ağır xəstəliklərə yoluxma sayının necə sürətlə artdığı haqda statistikalar da dediklərimi sübut edir. Bu, dövlətimiz üçün strateji təhlükədir - GMO toxumlar reproduksiya vermədiyindən, öz təbii toxumlarını məhv edərək GMO toxumların əkininə keçən ölkələr hər il Monsanto kimi qlobal korporasiyalardan toxum almaq məcburiyyətində qalır. Nəticədə həmin dövlət bir qlobal şirkətdən tam asılı vəziyyətə düşür. Faktiki müstəmləkəyə çevrilir. Çünki bu toxumların sahibi bir növ o ölkənin aqrar sektorunun, ərzaq məhsullarının sahibidir, bu səbəbdən o şirkət həmin dövlətə qarşı istənilən tələbi irəli sürə bilər, buna razı olmayanda isə sadəcə toxum ixracını dayandırar və ölkənin kənd təsərrüfatını məhvə düçar edə bilər. Ümidvaram, bunun necə qorxunc bir təhlükə olduğunu qanun layihəsinə səs verəcək deputatlar başa düşür. Bir çox ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da müxtəlif qanunlarla GMO məhsulların istehsalı, idxalı, satışı qadağandır. Bəzi qlobal mərkəzlər bundan narahat olub və ölkəmizdə bu qanunların dəyişdirilməsinə çalışırlar. Prosesi Ümumdünya Ticarət Təşkilatı və Monsanto başda olmaqla, genetik modifikikasiya edilmiş məhsulların istehsalı, ixracı sahəsində ixtisaslaşmış qlobal transkorporasiyalar aparır. Onlar bir çox ölkələrdə hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarına, parlament üzvlərinə yol tapıb, nəzarətlərindəki media ilə bunu təbliğ edib özlərinə lazım olan qərarın qəbuluna nail olublar. Sonra isə həmin ölkələri özlərindən asılı vəziyyətə salıblar. Çox təəssüflə qeyd etməliyəm ki, “GMO qanununun” müəllifi buna qarşı mübarizə aparmaq üçün yaradılmış Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyidir. AQTA var gücü ilə həmin qlobal dairələrin siyasətini dəstəkləyir və GMO-nun lobbiçiliyini aparır. GMO ifadəsinin əhali arasında neqativ assosiasiya yaratdığını başa düşən agentlik indi onu başqa adla təbliğ edir - hibrid. Hibrid də gen mühəndisliyinin əsəridir və genetik strukturuna müdaxilə edilmiş toxuma deyilir. Yəni konkret desək, hibrid də GMO-dur. AQTA qida bazarında qorxunc, təhlükəli, saxta qidaları yığışdırmaq əvəzinə bu faktları araşdıran, ictimailəşdirən jurnalistləri, ictimai təşkilatları müxtəlif yollarla “zərərsizləşdirməyə” çalışır. Ümumdünya Ticarət Təşkilatının yerli ofisi də bu işlə məşğuldur. Məsələn, dəfələrlə bu prosesə qarşı mübarizə aparan Azad İstehlakçılar Birliyinin rəhbəri Eyyub Hüseynovu ofislərinə dəvət edib onunla “profilaktik söhbətlər” aparıblar, bütün mümkün imkanlar, müəyyən təkliflərlə ondan bu məsələdə sakit durmağı xahiş ediblər. Lakin Eyyub müəllim vicdanını bu qlobal quldurlara satmayıb. 25 ildir o və rəhbərlik etdiyi təşkilat bu qüvvələrlə mübarizə aparır. Biz də Sağlam Cəmiyyət Hərəkatı olaraq bu sahədə mübarizəmizi davam etdiririk. İndi əhalimizin qida təhlükəsizliyini qorumaq vəzifəsi etibar edilmiş həmin bu AQTA ölkə parlamentinə təqdim edilmiş yeni qanunun keçməsinə çalışır. Şübhə çoxdur ki, bu qanun layihəsi qlobal dairələrin göstərişləri əsasında AQTA tərəfindən hazırlanıb və ona səs verən deputatların bəziləri isə yəqin ki, bu sahədə fundamental biliklərə və lazımi məlumatlara malik olmadıqlarından, necə dəhşətli bir təhlükəyə yaşıl işıq yandırdıqlarının fərqində deyillər. Ümid edirəm ki, hörmətli deputatlarımız bu qanun layihəsindəki müvafiq maddənin əleyhinə səs verəcəklər. Bu qanundan onun 28,5 bəndi çıxarılacaq. Əks halda bu cinayətə səs verən deputatlar xalqın və dövlətin düşməni olduqlarını etiraf etmiş olardılar. Ona görə də biz cəmiyyət olaraq sosial məsuliyyətimizi göstərməliyik və Milli Məclisi bu qanunun həmin maddəsinin çıxarılmasına çağırmayılıq. Bu səbəbdən, hamını Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının elan etdiy “GMO-ya Yox deyək!” şüarlı ictimai kampaniyaya dəstək verməyə çağırırıq. Bu gün bunu etməsək, sonra artıq gec olacaq. Biz qarşısını ala bilməsək, bizim övladlarımız bu qlobal bioterrora məruz qalıb böyük faciələrə düçar olacaqlar. Dövlətimiz də strateji planda ağır vəziyyətə düşəcək. GMO yönümlü kənd təsərrüfatı və yeyinti sənayesi həmin dövlətin iqtisadiyyatnın əhəmiyyətli və ən vacib hissəsini hansısa xarici mərkəzə bağlayır. Azərbaycan təbiəti, vətənimizin yeraltı və yerüstü resursları bizim özümüzü təbii məhsullarla təmin etməyimiz üçün yetərli imkanlara malikdir. Bu potensialdan səmərəli istifadə etməklə, sağlam cəmiyyət, güclü dövlət yarada bilərik. Bizim genofondumuzu dağıdacaq, xalqımızı və dövlətimizi sosial-iqtiadi cəhətdən ağır vəziyyətə sala biləcək qorxunc GMO məhsullara ehtiyacımız yoxdur”- deyə E.Bayramlı qeyd etdi.
Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının irəli sürdüyü fikirlərə Azərbaycan Qida Təhlükəziliyi Agentliyinin (AQTA) mövqeyini öyrənmək üçün AQTA-ya sorğu göndərdik, amma hələ sorğumuza cavab verilməyib. Bu məsələyə AQTA-nın münasibət bildirməsi vacibdir, çünki söhbət çox ciddi təhlükədən, gələcəyimizi təhdiddən gedir. Ümid edirik ki, bu məsələ ətrafında geniş müzakirə açılacaq...
İradə SARIYEVA
