Ramazan ayı ərəfəsində hər zaman müəyyən xoşagəlməz söhbətlər, hətta şaiyələr belə dolaşır. Bu günlərdə daha çox danışılan mövzulardan biri saxta Ramazan təqvimləridir ki, artıq Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi (DQİDK) saxta Ramazan təqvimi yayanlara xəbərdarlıq edib.
DQİDK-da Ramazan ayının başlaması ilə əlaqədar keçirilən müşavirədə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı qeyd edib ki, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) tərəfindən təsdiq edilərək dərc edilən Ramazan ayının təqviminə əməl edilməsinə nəzarət prosesi də Dövlət Komitəsinin vəzifələri sırasındadır. Bu məqsədlə bölgə şöbələrinin əməkdaşları tərəfindən yerlərdə monitorinqlərin keçirilməsi labüddür.
Saxta Ramazan təqvimlərinin ortada olmasının nə kimi ziyanı var ki, Dövlət Komitəsi bununla bağlı xəbərdarlıq edir? Saxta Ramazan təqvimləri bizim dini ideologiyamızın təməllərinə toxunur, yoxsa QMİ-nin nüfuzuna zərər vurur? Saxta Ramazan təqvimlərinin doğrudanmı xüsusi ictimai, dövlətçilik, dini, ideoloji ziyanı var?
Nə üçün saxta Ramazan təqviminə ciddi nəzarət ediləcəyi bu cür vurğulanır?
İsmayıl Əhməd: “Saxta Ramazan təqvimlərinə görə narahat olmağa dəyməz”
İlahiyyatşı İsmayıl Əhməd bizimlə söhbətində bildirdi ki, saxta Ramazan təqvimlərinin sadalanan mənalarda zərəri yoxdur: “Saxta təqvimlərin çap edilib yayılması nə bizim dini ideologiyamıza, nə ictimai və dövlətçilik maraqlarımıza, nə də bu sahədə ideoloji ziyanlara səbəb olur. Nə də QMİ-nin nüfuzuna hər hansı bir xələl gətirir. QMİ zəhmət çəkib Ramazan təqvimi hazırlayıb və onu da Azərbaycan ərazisində yayıb. Hətta orada rayonların dəqiqə fərqini də qeyd edib. Bir adam kompüter arxasında oturub saxta təqdim hazırlayıb onu yayırsa, bu artıq QMİ-nin məsuliyyətrindən kənar bir məsələdir. Hər şeyi bu qurumun üzərinə atmaq olmaz. Onlar bacardığını edib. Amma bu məsələyə nəzarət edilməlidir. Bir ay iftar və imsakın fərqli vaxtlarda yerinə yetirilməsi qeyd etdiyiniz məsələlərə heç bir ziyan vurmayacaq. Saxta Ramazan təqvimlərinə görə narahat olmağa dəyməz. Sadəcə, bunun verə biləcəyi pis nəticə əlində saxta Ramazan təqvimi olanların orucunun pozulmasına səbəb olacaq. Çıxış yolu olaraq kütləvi informasiya vasitələrində hər gün hava proqnozları ilə yanaşı QMİ-nin tərtib etdiyi təqvimə əsasən iftar və imsak vaxtları verilsə, bu məsələ çox sadə şəkildə həll oluna bilər. Belə olduğu halda nə qədər istəyirlər o qədər də saxta cədvəli yaysınlar. İnsanlar uzlaşdıracaq, uyğunlaşdıracaq və biləcək ki, gerçək təqvimlə uyğun deyil, onda məsələ həll olunacaq. Yəni bu məsələ bu qədər rahat həll oluna bilər”- deyə İ.Əhməd qeyd etdi.
Bəzi ilahiyyatçıların sözlərinə görə isə, QMİ və Dini Komitə saxta Ramazan təqvimini ortaya atmaqla iş gördüklərini göstərmək istəyir, əslində isə saxta Ramazan təqviminin dövlət, xalq, din üçün heç bir zərəri yoxdur və bunun ətrafında bu qədər ajiotaj yaratmaq gərəksizdir.
Akif Nəsirli: “Burada qətiyyən təriqətçiliyə yol vermək olmaz”
Uzun illərdir ibadətlə məşğul olan iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli isə bizimlə söhbətində maraqlı nüanslara toxundu: “Azərbaycanda müctəhid olmadığı üçün bu məsələlər həmişə müctəhid mövzusu olur. Yəni Azərbaycanda müctəhid olmamasına rəğmən ölkədə çoxlu müxtəlif yönlü dini təriqətlər var. Məsələn, təriqətin biri Ərəbistandan gəlib, ətrafına 10-15 nəfər yığışıb və bu adamlar Ərəbistanın müctəhidinin təsdiqlədiyi təqvimlə oruc tutur. Tutaq ki, digərləri şiədir və İrandakı müctəhidlərə daha çox inanır, İranın Ramazan təqvimini əsas götürür. Başqa birisi, tutaq ki, Əlcazirdən gəlib, oradakı dini təriqətin müctəhidinin təqvimi ilə işləyir. Yəni bu məsələdə Azərbaycanda müctəhid olmasa da, bunu elmi şəkildə əsaslandırılmış formada təsdiqləmək mümkündür. Yəni Ramazan ayı da, məsələn, Ərəbistanda bir gün əvvəl başlaya, Orta Asiyada bir gün sonra ola bilər. Ramazan təqvimi sırf astronomik qaydada yerə uyğun müəyyənləşdirilməlidir. Ona görə də Azərbaycanın daha özəl Ramazan təqvimi olması vacibdir. Çünki bu qədər müsəlmanın orucunun batil olması, bir günün zaya getməsi də Azərbaycan vətəndaşları üçün mənəvi ziyandır. Ona görə də hesab edirəm ki, Azərbaycanda Şamaxı Rəsədxanasının elmi əsaslandırması ilə Dini Komitə və QMİ ilə birlikdə müfəssəl təqvim hazırlamalıdır. Bu müfəssəl təqvimin ölkə ərazisində bütün vətəndaşlar üçün keçərli olmasına nəzarət etməlidir. Amma burada məsələ belədir ki, fərdi qaydada kimsə “mən Ərəbistandakı müctəhidə inanıram, onun təsdiqlədiyi təqvimlə oruc tuturam” deyirsə, bu onun öz işidir. Buna görə kimisə cəzalandırmaq, kimisə inzibati qaydada tənbeh etmək doğru deyil...”
A.Nəsirlinin qeyd etdiyinə görə, QMİ-nin və Dini Komitənin cəhdləri təqdirəlayiqdir, bu şərtlə ki, elmi əsaslara söykənən müfəssəl Ramazan təqdimi hazırlasınlar, buna da bizim imkanlarımız var. “Rəsədxananın müəyyən etdiyi qaydalara uyğun təsdiqlənməlidir, razılaşdırılmalıdır. Yəni İranla bizim də fərqlər ola bilər, amma bu az ehtimal edilir, çünki biz eyni region sayılırıq. Amma məsələ burasındadır ki, burada qətiyyən təriqətçiliyə yol vermək olmaz. Sadəcə olaraq bu elmi məsələdir, elmə əsasən də bu məsələni asanlıqla həll etmək mümkündür. Keçmiş zaman deyil ki, biri “mən ayı gördüm, o biri isə görmədim” desin. Bu elmi qaydada əsaslandırıla bilir. Ona görə də hesab edirəm ki, bu məsələdə inzibatçılığa da yol vermək olmaz, amma dövlətin aidiyyəti qurumları doğrudan da Azərbaycan ərazisində real, müfəssəl Ramazan təqvimini hazırlayıb təqdim etməlidir”- deyə A.Nəsirli vurğualdı.
İradə SARIYEVA
