Bakı şəhərində və Abşeron rayonunda mövcud olan problemlərdən biri də evlərin bir qisminin yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında yerləşməsidir. Elektrik xətlərinin mühafizə zonalarında ən çox məskunlaşma Abşeron rayonunda və Bakının Sabunçu, Suraxanı, Binəqədi rayonlarındadır.
Zaman-zaman mətbuatda yüksək gərginlikli hava xətlərinin mühafizə zonasında tikilmiş yaşayış evlərinin söküləcəyi, bu ünvanlarda yaşayan sakinlərin köçürüləcəyi ilə bağlı xəbərlər yayılsa da, ortada bir nəticə yoxdur.
Belə problemlə üzləşən massivlərdən biri də Nərimanov rayon Böyükşor qəsəbəsidir. Bu qəsəbədə 100-dən artıq ev yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında yerləşir. İllərdir orada təhlükə altında yaşayan vətəndaşların köçürülməsi ilə bağlı vədlər verilsə də, ortalıqda bir nəticə yoxdu. Sakinlər deyir ki, 10 ildir evlərin söküləcəyi, orada yaşayanlara kompensasiya veriləcəyi deyilir, amma bu, elə söz olaraq qalır. Bu həm sözügedən evlərdə qəza-yanğın risqini artırır, həm də elektromaqnit şüalanmasına səbəb olur. Qəza baş verəndə evlərə ciddi ziyan dəyir. Xüsusən evlərin damlarına daha çox ziyan dəyir. Həmin ərazilərdə yaşayan əhalinin səhhətində elektromaqnit şüalanması ilə əlaqədar olaraq müxtəlif fəsadlar yaranır ki, bu da bir sıra xəstəliklərin daha da şiddətlənməsinə gətirib çıxarır. Orada yaşayan əhalinin elektromaqnit sahəsi ilə təmas müddətindən asılı olaraq səhhətlərində müxtəlif fəsadlar yaranır. Bu, orada yaşayan insanlarda hüceyrələrdə biokimyəvi proseslərin ritmini pozur. İnsanlarda nevrozlar, depressiyalar və müxtəlif funksional depressiya xəstəlikləri yaranır. Hətta bu, maddələr mübadiləsini belə pozur. Yüksək gərginlikili elektrik xətlərinin yaratdığı elektromaqnit sahəsi şəkərli diabet xəstələrində şəkərin miqdarını qaldırmaqla xəstəliyi daha da kəskinləşdirir.
“Bu problem təkcə Böyükşor qəsəbəsində mövcud deyil”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli sözügedən problemin yaranmasını bir sıra obyektiv və subyektiv amillərlə əlaqələndirdi: “Problem ondadır ki, bir vaxtlar icra hakimiyyəti, bələdiyyələr necə gəldi torpaq sahələrini satıblar. Hətta yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında yerləşən torpaqları belə satdılar. Halbuki, həmin əraziləri satmaq olmazdı. İndi evlərin sayı çoxalıb deyə, qalıblar çıxılmaz durumda. Elə sakinlər də var, bələdiyyədən, icra qurumundan razılıq almadan yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında ev tikiblər. Ümumilikdə, nəyinsə müqabilində belə hallara göz yumulduğu üçün indi belə tikilən evlərin sayı artıb. Bu problem təkcə Böyükşor qəsəbəsində mövcud deyil. Bakının bir sıra rayonlarında bu problem var və çox təəssüf ki, hələ də həll olunmayıb. Halbuki, Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi qaydalara görə, hava xətlərinin mühafizə zonaları olmalıdır. Belə ki, 35 kolovoltluq hava xətləri üçün bu zona kənar məftillərdən hər iki tərəfə 15 metr məsafə olmalıdır. 110 kilovoltluq hava xəttləri üçün hər iki tərəfə 20 metr, 330-500 kilovoltluq hava xəttləri üçün bu, 30 metr qəbul olunub. Yəni bu o deməkdir ki, yüksək gərginlikli elektrik xəttindən asılı olaraq ev 15-30 metr aralıda tikilməlidir. Ancaq sakinlər nəinki evi aralıda, elektrik xətinin düz altında tikiblər. İndi həmin evlərin sökülüb köçürülməsi də ciddi problemdir”.
Ekspert hesab edir ki, bu problem dövlət səviyyəsində həll edilməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
