“Qida təhlükəsizliyi haqqında" qanuna istehlakçıların aldadılmaması üçün müəyyən əlavələr edilib. Bunu mətbuata Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) aparat rəhbəri Elxan Mikayılov deyib.
Onun sözlərinə görə, aparılan müşahidələr zamanı istehlak bazarında bununla bağlı neqativ hallar aşkarlanıb. Aparat rəhbəri qeyd edib ki, qida məhsulları üzərində yanlış məlumatların yerləşdirilməsi istehlakçıların aldadılması və onların hüquqlarının pozulması ilə nəticələnə bilər. Elxan Mikayılov bildirib ki, eyni xassəli məhsulların digər analoji məhsullardan daha üstün olması təəssüratı yaratmaqla istehlakçılarda yanlış fikrlər formalaşdırılır. Qanuna əsasən, sahibkarlıq subyektləri tərəfindən həm də eynixassəli oxşar qida məhsullarının hər birinə məxsus xassələr xüsusi xassələr kimi təqdim edilməməlidir. AQTA rəsmisi əlavə edib ki, yeni qaydaların tətbiqi istehlakçı hüquqlarının müdafiəsinin təmin edilməsi məqsədi daşıyır.
Rəsmən bildirilir ki, aparılan müşahidələr zamanı istehlak bazarında bununla bağlı neqativ hallar aşkarlanıb. Qeyd edilir ki, qida məhsulları üzərində yanlış məlumatların yerləşdirilməsi istehlakçıların aldadılması və onların hüquqlarının pozulması ilə nəticələnir. Qeyd edək ki, sahibkarlar yalandan qida məhsullarının üzərinə “müalicəvi”, “pəhriz” kimi sözlər yazırlar, müxtəlif məhsullara "müalicəvi", "pəhriz" adı verirlər, camaat da bu adlara aldanır. Hesab etmək olar ki, yeni dəyişiklik bu kimi neqativlərin qarşısını alacaq.
Bəs bu barədə ekspertlər nə düşünür?
“Ciddi nəzarət və sərt cəzalar olmalıdır”
Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının rəhbəri Elçin Bayramlı bizimlə söhbətində bu kimi halların mövcud olduğunu təsdiqlədi. Onun sözlərinə görə, qida məhsularının çoxu üzərində yazılanlara uyğun deyil. “Satışda belə məhsullar hədsiz çoxdur, bu cür faktların sayı-hesabı yoxdur. Arada bir-ikisini aşkar etməklə məsələ həll olunmur. Əvvəla, qida məhsularının çoxu üzərində yazılanlara uyğun deyil. Üstəlik, əksərində yazılar qəsdən elə kiçik hərflərlə yazılır ki bəzilərini hətta lupa ilə də oxumaq olmur. Bu gün “halal” yarlığı ilə satılan qidaların çoxunun halal olmadığını artıq çoxları bilir. Yağlarda, süd məhsularında, ət məmulatlarında, limonad və şirələrdə vəziyyət daha pisdir.
İstehlakçı hüquqları tək burada yox, bütün istiqamətlərdə pozulur. Məsələn, məhsulun yararlılıq müddəti yalnız o qeyd olunan temperaturda və şəraitdə saxlandıqda etibarlıdır. Əgər buna əməl edilməyibsə, bu artıq zəhərə çevrilir. İndi dəb düşüb, hər məhsulun üzərinə yazırlar ki, tərkibində GMO yoxdur. Halbuki çoxunda var. Sadəcə, kimdi bunu yoxlayan?”
E.Bayramlının sözlərinə görə, qidalara vurulan müddət artıran, rəngləyici, dadvereici effektverici maddələrin çoxu kanserogendir. O qeyd etdi ki, bəzi qidalar isə tamamilə kimyəvi maddələrdən düzəldirlir, onların tərkibində qida adına heç nə yoxdur. “Bazar-dükanda açıq aşkar GMO meyvə-tərəvəzlər satılır, halbuki bizdə GMO məhsulların istehsalı, idxalı, satışı bir neçə qanunla qadağandır.
Bütün bunlar nəzarətsizlikdən, qanunlara əməl edilməməsindən, cəzasızlıq mühitinin olmasından irəli gəlir. Ciddi nəzarət və sərt cəzalar olmalıdır. Bizdə ictimai nəzarət və sosial məsuliyyət sıfır səviyyəsində olduğundan, ümid qalır müvafiq dövlət orqanlarına. Qanuna əlavənin heç bir təsiri olmayacaq, çünki bizdə istehlakçı hüquqları və qida təhlükəsizliyi ilə bağlı xeyli qanun var, hansına əməl edilir ki?
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi hərdən reydlər keçirir, nəsə aşkar edir, lakin bu faktlar real halların heç 0,0001 faizi də deyil. Üstəlik, iri istehsalçılara və böyük mağazalar şəbəkələrinə nədənsə girə bilmirlər, sadəcə xırda ticarətçiləri və kiçik sexləri cəzalandırmaqla işlərini bitmiş sayırlar. Bəlkə Agentliyin fiziki və texniki imkanları çatmır, bəlkə başqa səbəb var, deyə bilmərəm, amma səbəb nədirsə aradan qaldırılmalıdır. Çünki qida sektorunda əhaliyə qarşı açıq qida terroru aparılır. Bu isə əhalinin sağlamlığını, həyatını ciddi təhlükə altında qoyur, milli genefondumuzu məhvə aparır. Yəni bu, strateji təhlükəsizlik məsələsidir. Bununla ciddi məşğul olmaq lazımdır”- deyə E.Bayramlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
