Hesablama Palatası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) böyük institutlarında yoxlamalar aparacaq. Bu barədə Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədov məlumat verib. O bildirib ki, AMEA-nın mərkəzi aparatında hələ ki, yoxlamaların aparılması nəzərdə tutulmur: “Ancaq böyük və maliyyətutumlu institutlarında yoxlamalar aparıla bilər”.
Əslində, dövlətin aidiyyatı qurumlarının AMEA-da maliyyə yoxlamaları aparmasını alimlər hər zaman istəyiblər. Ramiz Mehdiyevin dövründə Hesablama Palatasının görməli olduğu işi Mehdiyev özü görürdü və özü daxili audit keçirirdi, xoşuna gəlməyən institut direktorlarını cəzalandırırdı. Amma bu dəfə işə rəsmi qurum qarışır. Ekspertlər deyirlər ki, AMEA-da maliyyə cinayətləri təsdiqlənərsə çox güman çoxları məsuliyyətə cəlb edilə bilər. Çünki elmi-tədqiqat institutlarında kütləvi maliyyə pozuntuları olduğu barədə çoxlu iddialar var.
Fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, AMEA-da maliyyə yoxlamalarının aparılmasına böyük zərurət vardı: “AMEA-nın Hesablama Palatası tərəfindən yoxlanılması olduqca vacibdir. Akademiyada olan özbaşnalıqlar, qanunsuzluqlar, görüntü xarakterli işlər haqda zaman-zaman danışırdıq. Bunlar 2013-cü ildən bəri davam edən proseslər idi. Doğrusu, uzun müddətdir gözləyirdim ki, nəhayət akademiyada yoxlamalar olacaq, yeyintilərin, görüntü xarakterli işlərin qarşısı alınacaq və baş verənlərə hüquqi qiymət veriləcək. Yenə də demək istəyirəm ki, Ramiz Mehdiyev akademiya prezidenti seçiləndə AMEA-da baş verən qanunsuzluqların, maliyyə yeyintilərinin araşdırılacağına, dövlətin ayırdığı maliyyədən qeyri-səmərəsiz istifadənin üstünün açılacağına ümid edirdim. Amma nə baş verdi? AMEA intriqa məkanına çevrildi. O vaxt Ramiz Mehdiyev Hesablama Palatasını AMEA-ya çağırmadı. Öz adamlarını bu işə qoşdu, yoxlamanı özləri apardılar. Mehdiyevin əsas məqsədi Akif Əlizadənin qanunsuz əməllərini üzə çıxarmaq deyildi, bunlar onun öz hökmranlığını təsdiq etməsi üçün görülən işlər idi. Rəyasət Heyəti heç zaman maliyyə işləri ilə məşğul olmayıb. Ümumiyyətlə, dövlətin içində hər hansısa bir qurumun öz daxilində bu cür auditlər həyata keçirməsi düzgün deyil. Çünki maliyyə auditini, maliyyə yoxlamalarını həyata keçirən ayrıca dövlət qurumları var, bu işi bu qurumlar həyata keçirməlidir. Amma Rəyasət Heyəti elmin idarəedilməsini həyata keçirən qurum kimi özünə yad sahə ilə məşğul olurdu. Mən o zaman Ramiz Mehdiyevə məktub yazıb xahiş etdim ki, akademiyadakı özbaşınalıqları, qanunsuzluqları, maliyyə yeyintilərini, dövləti aldatmaq yolunu tutan bu adamların fəaliyyətini araşdırsın. Amma AMEA-nın sabiq prezidenti müraciətimdə əksini tapan məsələləri araşdırmadı. Ramiz Mehdiyevin də yoxlama fəaliyyətinin kökündə o dayanırdı ki, o, ona baş əyməyən insanları susdursun. Ramiz Mehdiyev bir dəfə də olsun Akif Əlizadənin adını çəkmədi, halbuki, onun əməllərində daha çox qanunsuzluqlar vardı. Bu adam evlərin ədalətsiz bölgüsündən tutmuş görüntü xarakterli “tədbirlərə” qədər çox qanunsuzluqlar edib. 50 il Geologiya İnstitutunda oturan Akif Əlizadənin maliyyə fəaliyyəti niyə yoxlanılmamalıdır? Yoxlanılmalıdır. Təbii ki, su da bir yerdə qalanda iylənir. Görünən də budur ki, belə adamlar institutları çürük qurumlara çevirdilər, burda elm adamlarının fəaliyyətinə imkan yaradılmaqdansa ayrı-ayrı adamların mənafelərinə xidmət edən bu cür maliyyə pozuntuları baş verib. Çox arzu edirəm ki, Hesablama Palatası bütün institutları yoxlasın, institutlarda dövlət maliyyəsindən səmərəsiz istifadəyə qiymət versin, nəticəni müvafiq qurumlara çatdırsın və onlarla bağlı tədbirlər görülsün. Mən əminəm ki, nəhayət haqq-ədalət öz yerini tapacaq və akademiyaya yaraşmayan bu kimi hallara qiymət veriləcək, akademiyanın nüfuzu özünə qayıdacaq”.
Akademiyanın hər zaman şəffaf bir qurum olduğunu xatırladan İ.Orucovun sözlərinə görə, A.Əlizadə AMEA prezidenti seçilənə qədər bu qurumda şəffaflıq müşahidə edilib. O, qeyd edir ki, çünki akademiyaya əvvəllər rəhbərlik edən şəxslərin özləri şəffaf, ədalətli insanlar olublar: “2013-cü ildən sonra isə vəziyyət dəyişdi. AMEA institutlarının bir çoxunun rəhbərləri yerlərində olmayan adamlardır. Adlarını da çəkə bilərəm. Bu adamlar dünən Akif Əlizadəyə çəpik çalırdılar, sonra Ramiz Mehdiyevə baş əydilər. Bu adamlar Akif Əlizadənin və Ramiz Mehdiyevin qanunsuzluqlarına heç bir reaksiya verməyiblər. Amma indi şərait dəyişib danışmağa başlayıblar. Dövlət sizin layiq olmadığınız imtiyazları da sizə verib. Gətirib qohum əqrabalarını akademik ediblər. Bu elmə yaraşırmı? Onlar niyə dövləti aldatmaqla məşğuldurlar? Nə üçün bu adamlar ölkə başçısının gördüyü işlərə kölgə salmaqla məşğuldurlar?...”
İ.Orucovun sözlərinə görə, A.Əlizadə AMEA prezidenti seçildikdən sonra akademiyanın həyətini mühafizə ilə doldurubmuş. O, vurğulayır ki, əməkdaşlar maşın saxlamağa yer tapa bilmirdilər, akademiyanın həyəti “hərbi şəhərciyə” çevrilibmiş. A.Əlizadənin və R.Mehdiyevin mühafizə ilə işə gəldiyini deyən İ.Orucov qeyd edir ki, ölkəmizdə ölkə başçısının iradəsi ilə əmin-amanlıq, stabillik olduğu halda bu adamların mühafizə saxlaması da anormal hal idi. A.Əlizadənin və R.Mehdiyevin AMEA-dakı qanunsuz əməllərinə hüquqi qiymət verilməli olduğunu deyən İ.Orucov hesab edir ki, onlar mütləq şəkildə cəzalandırılmalıdır: “Akademik adına yaraşmayan hərəkətlərə görə Akif Əlizadə də, Ramiz Mehdiyev də cəzalandırılmalıdır, ikisindən də akademik adının geri alınması məsələsinə baxılmalıdır. Onların dövründə akademik seçilən adamların kimliyi aşkarlanmalıdır. Kimləri müxbir üzvləri və həqiqi üzvlər seçiblər? Orada onların, yaxud akademiya rəhbərliyində təmsil olunanların qohum əqrəbaları varmı? Akademiyada təmsil olunanların qohumları ora hansı yollarla düşüblər? Bütün bu işlərin başında da Ramiz Mehdiyev dururdu. Niyə? Akademiyada özünə ehtiyat yer saxlamışdı. Çünki bilirdi ki, cənab Prezident onu gec–tez administrasiyadan çıxaracaq, bu da gəlib akademiyada ikinci “dövlət quracaq”. Təbii ki, Mehdiyevin akademik təyin etdiyi adamlar (çoxu səsvermə ilə seçilməyib) ona əl çalmalıdır, çaldılar da. Amma bizim dövlətimiz güclüdür, çünki dövlətimizin başında güclü lider durub. Bu baxımdan düşünürəm ki, o cür adamlara dövlət qurumlarında yer ola bilməz”.
İradə SARIYEVA
