Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) müxbir üzvlərinin və akademiklərinin heç də hamısı haqda normal fikir yoxdur. Bəzi müxbir üzvləri və həqiqi üzvlər barədə akademiyada şayiələr, söz - söhbətlər gəzir ki, onlar AMEA üzvlüyündən çıxarılacaqlar.
Ramiz Mehdiyev AMEA prezidenti postundan güc-bəla ilə yola salındıqdan sonra bu məsələ aktuallaşıb. Bu da saxta yollarla, plagiat əsərlərlə, köçürmələrlə akademiyanın və həqiqi üzvü seçilənlər kürkünə birə salıb ki, onlar azad edilə, hətta cəzalandırıla bilərlər. Bu qəbildən olan titullu şəxslərin xeyli bir hissəsinin korrupsiya əməlləri, Akademiyaya ayrılan vəsaitləri yeyib-taladığı barədə də kifayət qədər danışılır, yazılır, faktlar göstərilir. Akademiyada dolaşan söz-söhbətlərə görə, AMEA-nın bəzi akademikləri və müxbir üzvləri barədə araşdırma aparılacaq. Bəzi akademiklər də öz tərəflərindən deyirlər ki, onlar toxunulmazdır, akademik elmi adi həmişəlik verilir, o geri alına bilməz. Çünki deyilənə görə, R. Mehdiyevin göstərişi ilə müxbir üzvü və həqiqi üzv seçilənlər in bəzilərinin bu adlardan məhrum ediləcəyi deyilir.
Ekspetlər deyir ki, AMEA-nın nizamnaməsində akademik və müxbir üzvlərin bu adlardan məhrum edilməsi təsbit olunub.
Qeyd edək ki, 2005-ci ildə dövlət çevrilişi ittihamı ilə həbs olunan keçmiş səhiyyə naziri Əli İnsanovun akademik elmi adı əlindən alındı. Həmin dövrdə bu barədə AMEA-nın Rəyasət Heyəti qərar vermişdi. Yəni Azərbaycanda bu təcrübə var və heç kəs akademik adından məhrum edilməkdən sığortalanmayıb. Qondarma, qeyri-aktual, anti-dövlətçilik ruhunda yazılan, sovet elmi metodologiyasını izləyən, təbliğ edən "elmi işlər" bu gün həmin o şəxsləri ifşa edir.
İlqar Orucov: "Akademiya üzvlüyündən azad edilmə ilə bağlı AMEA-nın nizamnaməsində konkret maddə var"
Fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu olduqca aktual mövzudur, amma kimlərdən bu adların alınacağına xəbəri yoxdur. "Doğrusu, sizin aktuallaşdırdığınız məsələlərlə bağlı mənim məlumatım yoxdur. Yəni kimlərdən bu adların alınacağını bilmirəm. Amma düşünürəm ki, belə araşdırmalara ciddi ehtiyac var. Ümid edirəm ki, bu dəfə akademiyanın rəhbəri vəzifəsinə əsl elm adamı gələcək və akademiyanı bu bataqlıqdan çıxaracaq. Ümumiyyətlə, Ramiz Mehdiyev hələ Prezident Administrasiyasının rəhbəri olduğu dövrdə birbaşa onun istəyi ilə xeyli sayda adam AMEA-nın müxbir və həqiqi üzvləri seçilib. Onların əksəriyyəti alim kimi heç cəmiyyətdə nüfuz sahibi deyillər. Eyni zamanda bir çoxları akademiyada vəzifələr tutublar və onlarla bağlı heç də xoşagəlməyən söz - söhbətlər dolaşır. Düşünürəm ki, Akademiyaya gələcək yeni prezident 2013-cü ildən, yəni Akif Əlizadədən bu tərəfə olan dövrü təftiş edəcək və oradakı akademiyaya yaraşmayan xoşagəlməz hallara bağlı ölçü götürəcək. Mən o zaman bilərəm ki, o adam ədalətlidir. Burada alimlər üçün tikilmiş binanın zəbt edilməsindən, ədalətsiz paylanmasına tutmuş bir çox məsələlər öz qiymətini almalıdır. Eyni zamanda Elmin İnkişafı Fondundan da xeyli layihələr həyata akademiyanın institutlarına gelib. Düşünürəm ki, həmin layihələrin də icrası ilə bağlı təftiş aparılmalıdır.
Elmə yad əməllərlə məşğul olan adamlara burada yer olmamalıdır. O ki qaldı bəzi akademiklərin akademiyanın üzvlüyündən azad edilməsinə, belə bir təcrübə olub. Təbii ki, akademiya üzvlüyündən azad edilmə ilə bağlı AMEA-nın nizamnaməsində konkret maddə var. Orada konkret göstərilir ki, hansı hallarda akademiyanın müxbir və həqiqi üzvü AMEA üzvlüyündən azad edilə bilər. Nizamnamədə hər şey öz əksini tapıb. Əlbəttə, alim, akademik adına, nüfuzuna, AMEA - ya yaraşmayan hərəkətlərlə məşğul olan insanlardan akademik, müxbir üzvü adının geri alınması çox doğru olaraq nizamnamədə əks olunub".
İ.Orucov qeyd etdi ki, təbii, akademik adı ömürlük verilmir və bu ad altında bir təqsirsizlik gizlənmir, akademik də qanunazidd hərəkət edə bilər. "Dövlətə qarşı qeyri-sağlam mövqe sərgiləyəcəksə, əlbəttə, akademik adından məhrum edilir. Hesab edirəm ki, heç bir insan, o cümlədən də heç bir akademik özünü qanundan üstün tuta bilməz. Belə bir iddiada da olmalı deyil. Qanun hamı üçün qanundu. Qanun pozulubsa, qanuna hörmətsizlik nümayiş etdirilibsə təbii ki, əməldən asılı olmaraq o adam məsuliyyət daşıyır, eyni zamanda akademik adından da məhrum edilə bilir. Bu baxımdan hesab etmirəm ki, burada bir toxunulmazlıq məsələsi olmalıdır. Akademik adına yaraşmayan hərəkətlə məşğul olanların akademiya üzvlüyündən azad edilməsi məsələsi gündəmə gəlməlidir" - deyə İ.Orucov bildirdi.
Bəhmən Sultanlı: "Əsl elm adamı olmayanlardan, saxta yollarla akademik, müxbir üzvü adını alanlardan bu adlar geri alınmalıdır"
Professor Bəhmən Sultanlı da bizimlə söhbətində bildirdi ki, akademik, müxbir üzv adına yaraşmayan şəxslərin bu adı daşıması düzgün deyil :"Akademik adına layiq olmayanların akademiyada təmsil olunması bu elm ocağının adına ləkədir. Belələri Akademiyada qalmalı deyil. Əsl elm adamı olmayanlardan, saxta yollarla akademik, müxbir üzvü adını alanlardan bu adlar geri alınmalıdır. Bu, nizamnamə ilə də tənzimlənir. Bizdə akademik adından məhrum edilmə təcrübəsi var. Elmə yararlı olmayan adamlar bu adı daşıya bilməz. Əsl elm adamından da hansısa məsələlərə görə akademik adının alınması yaxşı hal olmazdı. Amma layiq olmayanlar akademik adından məhrum edilməlidir" - deyə professor B.Sultanlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
