Son zamanlar qadınlar arasında siqaret çəkmək dəb halını alıb. Əlbəttə, bu heç də xoş olmayan bir haldır. Hər kəs bunu müxtəlif formada əsaslandırır, kiminə görə bu, müasirlik, kiminə görə stressdən xilas olmaq yolu, kiminə görə isə arıqlamaq üçün bir vasitədir. Əsl həqiqətdə isə bunların hamısı bir bəhanə, siqaret isə iradə zəifliyinin bir nümunəsidir.
Ən dəhşətlisi isə odur ki, siqaret çəkən qızların yaş həddi ildən-ilə azalır. Belə ki, son illər siqaret çəkənlər arasında 13-15 yaşlı qızlar üstünlük təşkil edir. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, siqaret çəkən 13-15 yaşlı məktəbli qızların sayı artıb.
“Qızlar erkən yaşda siqaretə meyllənirsə, gələcəkdə cinsiyyətlə, narkotiklə bağlı problemlərə də meyllənə bilər”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, uşaqların siqaret və digər zərərli vərdişlərə meyli yeniyetməlik dövrünə təsadüf edir. Çünki yeniyetmələr şəxsiyyətin inkişafı dövrünü keçirdiklərinə görə bu dövrdə də ətrafdakı neqativ vərdişlərə meylli olurlar: “Siqaret çəkən uşaqların əksəriyyəti öz ailələrində model olaraq gördüklərini əxz edirlər. Həmçinin narkotik, yaxud müəyyən cinayətkar qruplara qoşulmaq da bu istəkdən irəli gəlir. Bu məsələdə adətən qınaq yeri analar olur və çox hallarda bu qınaqda haqq da var. Çünki çox analar uşaqlarını o qədər əzizləyirlər ki, uşaqlar məsuliyyət yükündən azad olurlar. Əksər analar uşaqları bütün hallarda idarə etdiklərinə görə böyüdükcə də bu, vərdiş halını alır. Lakin uşaq yeniyetməlik yaşına çatdıqda ananın idarəçiliyindən çıxmaq istəyir və idarəedən müəyyən qruplara meyl göstərir. Belə dövrdə adətən uşaqların dərslərdən qiymətləri də aşağı düşür. Valideynlər uşaqların bu keçid dövrünə çox həssas yanaşmalıdırlar. Bəzən də valideyn uşağı pis vərdişlərdən uzaq tutmaq istəyir və əksinə, uşağı özündən asılı edir. Ona görə çox evlərdə bu problemlər artıb. Bu cür uşaqlara fiziki şiddət də tətbiq olunur, ailələrdə, məktəblərdə böyük qalmaqallar yaranır. Ən böhranlı həddə çatanda psixoloqa müraciət olunur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, qızlar erkən yaşda siqaretə meyllənirsə, o gələcəkdə cinsiyyətlə, narkotiklə bağlı problemlərə də meyllənə bilər: “Araşdırmalara görə, şagirdlərdə siqaret çəkməyə meylə ən çox yay, qış istirahəti dövrlərində təsadüf olunur. Çünki uşaqların asudə vaxtı düzgün təşkil edilmir. Valideyn bəzən uşağın boş vaxtını kompüter oyunları, televiziya qarşısında filmlərə baxmaq, əyləncə ilə doldurur. Bu çox yanlışdır. Belə halda uşaqların neqativ vərdişlərə meyli artır. Ona görə uşaqların yay, qış istirahət düşərgələrinin salınması da vacibdir”.
Psixoloqun sözlərinə görə, Azərbaycanda keçirilmiş tədqiqatlar göstərir ki, 13-15 yaşlı məktəblilərin 10 faizi nə vaxtsa siqaretin dadına baxıb, 7 faizi hələ də siqaret çəkir: “Siqaret çəkənlərin üçdə biri bunu 10 yaşadək edib. Azyaşlıların siqaret çəkmələrinin səbəbi özlərini müstəqil insan kimi göstərmək, böyüdüklərini sübut etmək ehtiyacını təmin etməkdir. Erkən yaşda siqaret çəkməyin çox ciddi fəsadları var. Azyaşlı oğlan, qızların siqaret çəkməsi birmənalı olaraq həvəsdir. Bu həvəs onların sağlamlığına ciddi ziyan vurur. Onlar potensial xərçəng xəstələri hesab olunurlar. Gənc yaşda siqaret çəkən insan bilməlidir ki, öz həyatını baltalayır. Xüsusilə qızların siqaret çəkməsi daha təhlükəlidir. Müxtəlif orqanların xərçəng xəstəliyi siqaret çəkənlərdə digərlərindən fərqli olaraq 20 dəfə daha çox müşahidə olunur”.
Günel CƏLİLOVA
