Uzun müddətdir bir sıra elm adamları və ictimai-siyasi xadimlər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) ləğv edilməsinin, onun bir çox səlahiyyətlərinin ali məktəblərə verilməlisinin vacibliyini qeyd edir.
Son günlər isə AMEA-nın ləğv edilərək Təhsil Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi məsələsi aktuallaşıb. Belə söhbətlər var ki, AMEA ləğv olunacaq, elm və təhsil nazirliyi yaradılacaq, AMEA strukturları da ora birləşdiriləcək. Şayiələr gəzir ki, müəyyən bir müddətdən sonra bu gerçəkləşəcək.
“AMEA-nın Təhsil Nazirliyinə birləşdirilməsi yaxşı ideyadır, bu o zaman gerçəkləşə bilər ki, buna peşəkar səviyyədə münasibət olsun”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bu məsələnin çox aktual olduğunu bildirdi. “Azərbaycan Sovet sistemindən ayrılandan və müstəqilliyini bərpa edəndən sonra AMEA-nın ləğv edilməsi məsələsi dəfələrlə gündəmə gətirilib. Yəni bəzi insanlar dünya təcrübəsinə istinadən belə düşünürlər ki, akademiya, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlə işləməsinə baxmayaraq, elə bir effekt vermir. Bəziləri hesab edir ki, AMEA gəlir gətirmirsə dövlət büdcəsinə artıq bir yükdür. Yəni akademiyada elmə qoyulan vəsait geri qayıtmır. Halbuki, dünya ölkələrində elmə ayrılan vəsait dövlət üçün əlavə gəlir gətirir. Bu baxımdan təklif olunmuşdu akademiya ləğv olunsun, onun institutları müvafiq universitetlərə birləşdirilsin. Bu, dünya təcrübəsində də var. Amma bizim ali məktəblərin özlərinə də baxmaq lazımdır. Buradakı mühüt, buradakı idarəçilik Akademiyadakı idarəçilikdən, mühitdən nə qədər fərqlidir, şəffafdır? Akademiyada işləyənlərin əksəriyyəti ali məktəblərdə dərs deyir, buradan aldıqları məvaciblə həyatlarının bir hissəsini təmin edirlər. Ali məktəblərdə də məvacib elə də yüksək deyil. Birinci bunu düşünmək lazmdır. Yoxsa Qərb ölkələrində belədir, biz də bunu tətbiq edək, olmaz. Bunun üçün hazırlıq mərhələsi keçilməlidir. Birincisi, universietetlərin elmi, kadr potensialı gücləndirilməlidir. Ondan sonra buna keçmək olar. Akademiyanın Təhsil Nazirliyinə birləşdirilməsi və onların yerində elm və təhsil nazirliyinin yaradılması çox maraqlı təklifdir. AMEA-nın Təhsil Nazirliyinə birləşdirilməsi yaxşı ideyadır, bu o zaman gerçəkləşə bilər ki, buna peşəkar səviyyədə münasibət olsun. Amma bizim təhsil sisteminə hazırda rəhbərlik edənlərin əksəriyyətinin elmlə, təhsillə əlaqəsi yoxdur. Biz doğrudan da elm və təhsili inkişaf etdirmək istəyiriksə, işi iş bacarana həvalə etməliyik. Bir müəllim kimi fikirləşirəm ki, Təhsil Nazirliyində işləyən şəxslərin özləri bir saat dərs deməyibsə, mənim auditoriyada 90 dəqiqəlik vəziyyətimi necə başa düşə bilərlər? Əsl müəllim gərək 90 dəqiqə ərzində həm auditoriyanı ələ ala bilsin, həm də mühazirə zamanı tələbələrə nə isə versin. Kabinetdə oturmaqla müəllimin taleyini həll etmək, təhsili idarə etmək olmaz”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, sanballı, peşəkar elm, təhsil adamları bu prosesi həyata keçirə bilər və AMEA-nın Təhsil Nazirliyinə birləşdirilməsi mümkün ola bilər: “İlk növbədə AMEA-da islahatlar aparılmalıdır, maaşlar artırılmalıdır, iş şəraiti yaxşılaşdırılmalıdır, bunlar baş verməyəcəksə, AMEA ləğv edilməli, institutları universitetlərə birləşdirilməlidir. Amma buna qədər universitetlərin səviyyəsi artmalıdır. Oradakı neqativ hallar aradan qaldırılmalıdır. Tələbələrə əsl təhsil verən universitetlər yaradılmalıdır. Bir çox universitetlərdə neqativ hallar aradan qalxsa da, bəzilərində hələ də qalmaqdadır. Kadr siyasətində də, kadrların yerləşdirilməsində də qohumbazlıq, yerlibazlıq varsa, bunlar da aradan qaldırılmalıdır”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
