Azərbaycanda tədris vəsaitlərinin hazırlanması, xüsusən də mövzuların, sualların tərtib edilməsi sahəsində hələ də ciddi problemlər mövcuddur. Test toplularında da belə nöqsanlar kifayət qədərdir.
Son günlər sosial şəbəkələrdə ibtidai siniflərə aid olduğu bildirilən bir test sualı ciddi tənqid olunur. Təbii ona sual demək olarsa. “Elnur və Ayxan göbələk yığdılar. Ayxan 5 göbələk yığmışdısa, Elnur neçə göbələk yığmışdır”. Bu müəmmalı sual həqiqətən də sosial şəbəkə istifadəçilərinin ciddi müzakirəsinə səbəb olub, onlar belə replikalar veriblər ki, bu sualın cavabını tapan ibtidai sinif şagirdi birbaşa ali məktəbə qəbul olmağa layidir. Bizim ibtidai siniflər üçün vəsaitdə müəmmalı və əcaib test sualının peyda olması cəmiyyətdə ciddi tənqid olunur.
Bu “sualın” cavabını uşaqlar necə tapsın ki, Allaha da, bəndəyə də xoş getsin.
Belə məntiqsiz sualları kimlər düzüb-qoşur, bu prosesə niyə nəzarət edilmir?
Ekspertlər hesab edir ki, çox zaman bu işlərlə əsasən qeyri-peşəkarlar məşğul olduğu üçün bu cür şit, məzmunsuz tapşırıqlar meydana çıxır. Dərslik məsələsini təsadüfi adamların əlindən almağın vacib olduğunu deyən ekspertlər hesab edir ki, hər mətbəyə, hər nəşriyyata dərslik vəsaiti hazırlayıb çap etmək imkanı verilməməlidir. “Bazar iqtisadiyyatıdır” deyib kimə gəldi dərslik vəsaiti çap etmək hüququ verilməsi bu kimi anormal hallara gətirib çıxarır. Ekspertlərin fikrincə, dərsliklər, dərs vəsaitləri hazırlamaq ucun xüsusi ixtisaslaşmış qruplar yaradılmalıdır və bu iş onlara həvalə edilməlidir. Dərslik problemi bitib tükənmək bilmirŞ Təhsil Nazirliyi “bizim xəbərimiz yoxdur” deyir, dərslikı bağlı nöqsanların məsuliyyətini isə heç kəs daşımaq istəmir.
Qiymət Məhərrəmli: “Elə edilməlidir ki, bu cür neqativ hallara yol verilməsin”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Qiymət Məhərrəmli bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, ibtidai siniflər üçün vəsaitlərdə belə müəmmalı sualların olması gülünc doğurur: “Bu tapşırığın fotosuna sosial şəbəkələrdə mən də görmüşəm. Amma hansı vəsait olduğu, hansı mətbədə çap olunduğu, kimlər tərəfindən hazırlandığı açıqlanmır. Bu baxımdan, geniş və ünvanlı danışmaq olmur. Amma bütövlükdə, hesab edirəm ki, tədris vəsaiti təsadüfi adamlara etibar edilməməlidir. Bu proses ciddi tənzimlənməlidir. Mənə elə gəlir ki, dərslik məsələsinə həssas yanaşmaq lazımdır. Elə olmalıdır ki, bu cür neqativ hallara yol verilməsin”.
Elçin Əfəndi: “Dərsliklərin hazırlanması üçün mütləq xüsusi komissiya olmalıdır”
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, yayılan foto ilə tanışdır. “Amma təəssüflər olsun ki, bu kontekstdən kənara çıxarılıb. Bu barədə şəkilə əsasən fikir formalaşır. Şəkil hissəsi götürülmədən qərəzli formada yalnız mətn hissəsi paylaşılıb. Bu isə həqiqəti əks etdirmir. Amma ümumilikdə götürdükdə, bu o demək deyil ki, dərsliklərdə nöqsan yoxdur, müəyyən test tapşırıqlarında səhvlər olmur, olur. Təəssüflər olsun ki, təqdim olunan mətnlərin məzmunu və həmçinin mövzu ilə bağlı tapşırıqlar hazırlanarkən uşaqların yaş psixologiyası, mövcud sinifləri, onların məntiqi təfəkkür tərzinin formalaşması ilə bağlı məsələlər nəzərə alınmır. Yəni dəsliklərlə bağlı problemlər var. Amma sırf bu mövzu ilə bağlı məsələyə gəlincə, bu foto ümumi kontekstdən çıxarılmış, təhrif olunmuş bir formada sosial şəbəkədə yayılıb, sosial şəbəkə platformasında, ictimaiyyət arasında müzakirə edilir, amma bu görüntülər həqiqəti əks etdirmir. Lakin dərsliklərdəki nöqsanlarla bağlı ona görə tədbirlər görülməyib ki, indiyə qədər bu sahədə müvafiq tenderlər keçirilirdi və dərsliklərin müəllifləri müvafiq olaraq hər hansı bir dərsliyi təqdim edirdilərsə yoxlanılmadan birbaşa nəşrə hazırlanırdı. Ancaq dərsliklərin hazırlanması üçün mütləq xüsusi komissiya olmalıdır. Bu dərsliklər Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən olunmuş parametrlərə uyğun hazırlanmalıdır. Dərsliklər hazırlanarkən daha çox diqqət yetirilməlidir ki, burada müəlliflər milli şəxslər olsun. Biz dəfələrlə dərsliklərdə müəyyən təhrif olunmuş informasiyaların, ümumi məzmundan, hadisədən kənar fikirlərin öz əksini tapdığının şahidi olmuşuq. Ona görə də, fikrimcə, bu məsələyə Təhsil Nazirliyi daha da diqqətlə yanaşmalıdır ki, səhvliklər olmasın” - deyə E.Əfəndi qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
