Qonşu Gürcüstanın iqtisadi inkişafında Azərbaycanın müstəsna rol oynaması birmənalı həqiqətdir və belə görünür ki, hələ qarşıdakı dövr ərzində də ölkəmiz bu dövlət üçün böyük önəm kəsb etməkdə davam edəcək. Xatırladaq ki, məhz Azərbaycanın müəllifi olduğu transmilli layihələrin Gürcüstandan keçməsi nəticəsində bu ölkənin iqtisadiyyatında əsaslı inkişaf qeydə alınır. Bundan əlavə, Azərbaycan hələ də Gürcüstan üçün ən böyük xarici investorlardan biridir.
Hazırda hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, Azərbaycan yenə Gürcüstan üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edən növbəti addım atmağa hazırlaşır. Söhbət Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə sərnişin daşınmasından gedir. Xatırladaq ki, Bakı-Tiflis-Qarsın Gürcüstandan keçən hissəsi də Azərbaycanın bu ölkəyə ayırdığı kreditlər hesabına inşa edilib və indi onunla daşınan yüklərə görə Gürcüstan tranzit haqqı olaraq xeyli gəlir əldə edir. Amma bu dəmir yoli istifdəyə veriləndə Azərbaycan üçün maraqlı maqamlardan biri Bakı-Tiflis-Qarsla sərnişin daşınmasını da təmin etmək idi.
Əslində, qeyd edilən xüsusda ölkəmiz müvafiq addımlar atıb. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycan “Stadler Rail Group” şirkətindən artıq sərnişin qatarları alıb. 10 vaqondan ibarət ilk sərnişin qatarı bu ilin mart ayında Bakıya gətirilib. Qatarda doqquz sərnişin vaqonu və bir restoran var. Vaqonlar “standart”, “komfort”, “biznes” və “restoran” olmaqla dörd kateqoriyada istehsal edilib. Kateqoriyasından asılı olaraq vaqonlar 10, 20 və 32 nəfərlikdir. Ümumilikdə qatarda bir istiqamətə 246 yer nəzərdə tutulub. Elə bu fonda Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti üzrə sərnişin daşınmasının avqust ayında reallaşacağı deyilirdi. Avqustdan xeyli vaxt keçsə də, Bakı-Tiflis-Qars sərnişin qatarı hələ də istifadəyə verilməyib. Bunun səbəbləri isə həmin vaxt üçün Gürcüstan və Türkiyə tərəfinin sərnişin qatarının işə düşməsinə hazır olması oldu. Gürcüstan və Türkiyədən fərqli olaraq, Azərbaycan tərəfi bu dəmir yolu ilə sərnişin daşınmasına başlamağa o vaxtdan hazır idi. Indi məlumatlara görə, Türkiyədə də problem həll edilib. Hazırda problem gürcü tərəfindən qaynaqlanır və belə görünür ki, bu dəfə də gürcülərin köməyinə Azərbaycan gələcək. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin sədri Cavid Qurbanovun açıqlamaları da bunu təsdiq edir. Onun sözlərinə görə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə sərnişin daşımalarının gecikməsiGürcüstan tərəfindəki texniki problemlərlə əlaqədardır. O bildirib ki, Azərbaycan tərəfi bu dəmir yolu xətti ilə sərnişin daşımalara başlamaq üçün tam hazırdır. Lakin Gürcüstan tərəfində mövcud olan bəzi texniki problemlər bu daşımalara başlamağa imkan vermir: “Gürcüstan tərəfində xüsusi əyləc sistemli lokomotivlər yoxdur. Bu da sərnişin daşımaları üçün problem yaradır. Bizim qatarlarımız və vaqonlarımız hazırdır və biz sərnişin daşımalarına başlaya bilərik. Lakin bu yolda hərəkət etmək üçün Gürcüstan tərəfinin dağ yerlərində əks əyləcləmə sistemi olan elektrovozları yoxdur. Bu, yeni vaqonlara uyğunlaşdırılıb quraşdırılmalıdır. Lakin onlarda bu qurğular yoxdur”.
C.Qurbanov əlavə edib ki, məsələ yaxın vaxtlarda həllini tapmasa “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC Gürcüstan tərəfinə öz lokomotivlərini təklif edəcək: “Bu məsələ həll edildikdən sonra biz sərnişin qatarlarını xəttə buraxa bilərik. Əgər bir-iki aya vəziyyət düzəlməsə və məsələ həll olunmasa, Azərbaycan öz elektrovozlarını və ya dizel lokomotivlərini təklif edəcək”. O, həmçinin qeyd edib ki, Bakı-Tiflis-Qarsa əlavə yüklərin cəlb edilməsi məqsədilə Çin və Rusiya ilə danışıqlar aparılır.
Ekspertlər vurğulayır ki, Bakı-Tiflis-Qarsla sərnişin daşınması mühüm əhəmiyyət kəsb edir və ilk növbədə bu hal dəmir yolunun səmərəlilik və gəlirlilik səviyyəsini artıracaq. Eləcə də bu, turizmin inkişafında mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək. Yəni Bakı-Tiflis-Qars iqtisadiyyatla bərabər, turizmin də inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərəcək. Ümumiyyətlə, bu dəmir yolu xətti ilk növbədə onu realllaşdıran üç ölkənin turizm sahəsində əlaqələrinin genişlənib inkişaf etməsində böyük rol oynayacaq. Həmçinin bu marşrutdan Orta Asiya ölkələrinin turistləri də Azərbaycana, Gürcüstana, Türkiyəyə gəlmək üçün istifadə edə bilərlər. Xatırladaq ki, qeyd edilən xüsusda Özbəkistan baş nazirinin müavini Elaer Qaniyev elə bu günlərdə maraqlı açıqlamalar verib. Onun sözlərinə görə, Özbəkistan regionun bütün ölkələri ilə nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıqda maraqlıdır: “Hazırda regionun bütün ölkələri – Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Türkiyə istər Şərq, istərsə də Qərb marşrutu ilə yüklərin daşınması üçün yaxşı şərait yaradıb. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu, habelə Azərbaycanda Ələt, Gürcüstanda Poti və Anaklia, Qazaxıstanda Aktau, Türkmənistanda Türkmənbaşı dəniz limanları və nəqliyyat infrastrukturu üzrə digər layihələr bu regionda yeni imkanlar yaradıb və bu böyük potensialdan istifadə etmək lazımdır”. O, perspektivdə bu istiqamətdə sərnişin daşınmasının da böyük potensialının olduğunu bildirib.
Digər tərəfdən, bu layihə Qara dəniz bölgəsinə gedən turistlərin hərəkətinin, o cümlədən Azərbaycan ərazisində Bakı-Tiflis-Qars istiqamətində olan stansiyalara yaxın ərazilərin turizminin canlandırılması baxımından bir fürsət sayılır. Həmçinin dəmir yolu nəqliyyatı digərlərindən daha ucuz olduğundan, turistlər üçün daha əlverişli olacaq. Ona görə də Bakı-Tiflis-Qarsla sərnişin daşınmasının tezləşdirilməsi vacib sayılır. Bu reallaşacağı təqdirdə sğzügedən dəmir yolu vasitəsilə həm Avropadan, həm də Asiyadan insanların daha ucuz şəkildə daşınmasının həyata keçirilməsi ölkəmizdə turizm sektorunun inkişafına yenı təkan verəcək. Belə vəziyyətdə Bakı-Tiflis-Qars üzərindən Azərbaycana daha çox turistin gəlməsi gözlənilir. Ölkəmizdə səfərdə olan Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Mehmet Cahit Turan məsələ ilə bağlı bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars yalnız ticarətə deyil, bölgədə turizmin inkişafına da töhfə verəcək: “Bakı-Tiflis-Qars yalnız Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstanın iqtisadi inkişafı üçün deyil, ümumilikdə bölgədə iqtisadi inkişafa xidmət edəcək. Bu dəmir yolu ilə sərnişin daşınmalarına başlanılmasından sonra layihə bölgədə turizmin inkişafına da töhfə verəcək. Bu dəmir yolu layihəsi iqtisadi cəhətdən faydalıdır. Bu dəhlizlə nə qədər çox yük daşınarsa, nə qədər çox ölkə qoşularsa, layihə daha da effektiv ola bilər”.
Nahid SALAYEV
