Məlum olduğu kimi, ATƏT Parlament Assambleyasının Lüksemburqda keçirilən 28-ci illik sessiyasında qəbul edilən Yekun Deklarasiyada Azərbaycanın təklifləri nəzərə alınıb. Müzakirə olunan bəyannamənin 22-ci maddəsində yer alan müddəada nəzərdə tutulur ki, ilk dəfə olaraq Azərbaycan, Gürcüstan, Ukrayna və Moldova ərazisində olan konfliktlərə eyni prizmadan yanaşılmalıdır. Bəllidir ki, bundan əvvəl həmin 3 ölkənin adı başqa bir maddədə çəkilirdi. Azərbaycandakı mövcud problemə isə yalnız Dağlıq Qarabağ konflikti adı ilə başqa maddədə münasibət bildirilirdi.
İrəli atılan ən vacib və güclü addım məhz bu məsələlərin bir maddədə toplanması və vahid prizmadan dəyərləndirilməsi idi. ATƏT PA razılaşdırılmış format daxilində tərəflərin ilkin şərti olmadan ərazi bütövlüyü, suverenlik və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığı prinsiplərinə əsaslanaraq, Azərbaycan, Ukrayna, Gürcüstan və Moldovada konfliktləri hərtərəfli və dayanıqlı, sülh əldə etmək məqsədilə konkret nəticələrə yönəlik müzakirə və danışıqları aktivləşdirməyi tövsiyə edir. Qeyd edək ki, Azərbaycan diplomatiyasının əldə etdiyi bu nailiyyətə Ermənistandan aqressiv münasibət bəslənir. Onların daxili auditoriyasında qəbul edilmiş sənədi Ermənistanın səriştəsiz diplomatik fəaliyyətinin nəticəsi kimi qəbul edirlər. Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan diplomatiyası qarşısında qoyduğu tələblər o hələ AŞPA-da Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri olarkən ilk nəticələrini vermiş, AŞPA Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı prinsipial qərarlar qəbul etmişdi. Sonradan digər beynəlxalq qurumların qəbul etdiyi qətnamələrdə Azərbaycanın haqlı tələbi nəzərə alınmış, postsovet ölkələrindəki münaqişələrlə bağlı vahid yanaşma formalaşmağa başlamışdı. 2017-ci ilin noyabrın 24-də Avropa İttifaqının sammitinin Yekun Bəyannaməsinin “Şərq Tərəfdaşlığı” ölkələrinə dair hissəsində “ŞərqTərəfdaşlığı”na üzv ölkələrin ərazisindəki münaqişələrin dövlətlərin ərazi bütövlüyü və dövlət suverenliyi əsasında həllinə çağırış müddəası öz əksini tapdı. Lakin uzun müddət ATƏT PA bir istisna təşkil edirdi. ATƏT PA-nın son qətnaməsi bu kontekstdə cənab Prezidentin hücum diplomatiyası siyasətinin növbəti uğurudur. Politoloq Zeynal Əmralıyev hesab edir ki, beynəlxalq qurumlar Ermənistan əleyhinə zaman-zaman bu cür qətnamələr qəbul edirlər: “Bu cür hallar danışıqlar zamanı diplomatik üstünlüyümüzü artırır. Məsələn, ATƏT PA-nın üzvlərindən kimsə Qarabağla bağlı Azərbaycan əleyhinə təbliğat apardıqda hüquqi sənəd kimi bunu göstərə bilərik. ATƏT Qarabağ məsələsində adi təşkilat deyil və birbaşa münaqişənin həlli ilə məşğul olur. Qurumun məsələ ilə bağlı Azərbaycanı müdafiə etməsi rəsmi Bakı üçün ciddi üstünlük deməkdir. Ümumiyyətlə, beynəlxalq təşkilatlarda mövqelərimizi gücləndirmək olduqca vacibdir. Çünki düşmən tərəfi hər zaman belə qurumlarda diplomatik hücuma keçir və burada öz lehinə qərarın çıxarılmasına çalışır. Lakin Azərbaycanın artan fəallığı bunun qarşısını alır”. Politoloqun sözlərinə görə, ermənilərin beynəlxalq qurumlarda sıxışdırılması mühüm avantajdır: “Qəbul edilmiş sənəddə göstərilir ki, danışıqların formatı dəyişdirilə bilməz. Bu məqam ölkəmizin əsas tələbidir. Beləliklə, İrəvanın qondarma qurumu danışıqlar masasına oturtmaq siyasəti bu qətnamə ilə növbəti dəfə iflasa uğradı. ATƏT qətnamənin qəbulu ilə məsələnin həlli yolunun Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində olacağını göstərdi. Qətnamə Qarabağdakı qondarma rejimlə Paşinyan hökuməti arasında onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da gərginləşdirəcək. “Qarabağ klanı “Nikol Paşinyanı diplomatik uğursuzluqda ittiham edəcək. Bildiyiniz kimi, bir müddət əvvəl Robert Köçəryan Paşinyanı “Qarabağı Azərbaycana qaytarmaqda” ittiham etmişdi. Bu qətnamənin qəbulu həm də Paşinyanı çətin vəziyyətdə qoyacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
