Son günlərdə diqqət cəlb edən vacib məqamlardan biri Silahlı Qüvvəlimizin biri-birinin ardınca keçirdiyi hərbi təlimlər və bunun işğalçı Ermənistanda yaratdığı böyük xofdur. Düşmən ölkədə hesab edilir ki, intensiv hərbi təlimlər Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin güc yolu ilə həll olunacağına dair mesajdır. O da açıq etiraf edilir ki, konfliktin güc müstəvisində həlli Ermənistan üçün müsbət heç nə vəd etmir və belə vəziyyətdə kifayət qədər güclü olan Azərbaycanın asanlıqla istəyinə nail olması, bütün Dağlıq Qarabağ və ətraf əraziləri asanlıqla öz nəzarətinə qaytarması çox qısa müddəti əhatə edəcək. İrəvanı narahat edən digər fakt isə ölkənin Rusiyanın dəstəyindən məhrum olmasıdır.
Beləliklə, mövcud reallıqlar Ermənistanın Azərbaycanın gücü qarşısında getdikcə daha çox narahat olduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirir. Ordumuzun hərbi təlimləri fonunda bu hal özünü qabarıq büruzə verir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Müdafiə Nazirliyinin son məlumatına əsasən, ordumuzda birləşmə və hərbi hissələrdə müxtəlif ixtisaslı əsgər heyəti ilə intensiv döyüş hazırlığı məşqləri davam etdirilir. Ümumqoşun təlim mərkəzində keçirilən məşqlərdə hərbi qulluqçular çöl şəraitində ştat silahlardan müxtəlif tapşırıqları icra edir, tank heyətləri isə zirehli texnikanın idarə olunması üzrə praktik vərdişlərini təkmilləşdirir. Eyni zamanda müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənovun təsdiq etdiyi 2018-ci ilin döyüş hazırlığı planına uyğun olaraq hava hücumundan müdafiə qoşunlarının taktiki-xüsusi məşğələləri keçirilir. Məşğələlər zamanı S-300 “Favorit” zenit-raket komplekslərinin divizionları mövqe rayonlarına marş edərək start mövqelərinə yerdəyişmə, ərazinin hazırlanması və maskalanması tapşırıqlarını icra edirlər. Raket bölmələri vacib obyektlərin hava hücumundan mühafizəsi, habelə şərti düşmənin raket zərbələrinin dəf edilməsi üzrə tapşırıqları da yerinə yetirir.
Bundan başqa, Azərbaycanla Türkiyə arasında illik hərbi əməkdaşlıq haqqında plana əsasən, Konya şəhərində iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin cəlb olunduğu birgə taktiki-uçuş təlimləri başlayıb. Keçirilən təlimlərin əsas məqsədi Azərbaycan və Türkiyə Silahlı Qüvvələri arasında təcrübə mübadiləsini həyata keçirməklə, iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin qarşılıqlı fəaliyyətinə nail olmaqdır. Təlimlərdə iştirak edən Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin 2 ədəd MiQ-29 qırıcı, 3 ədəd Su-25 hücum təyyarələri və şəxsi heyət Konya şəhərində yerləşən aviabazada təntənəli şəkildə qarşılanıb. Təlimlər sentyabrın 14-dək davam edəcək. Erməni hərbi ekspert David Arutyunyan isə bütün bunları təsadüfi saymır. O bildirir ki, təlimlərlə Azərbaycan Qarabağ məsələsində gücdən istifadəyə hazır olduğunu nümayiş etdirir və bu məsələdə ona Türkiyə də hərtərəfli dəstək verir: “Azərbaycan Qarabağ məsələsini güc yolu ilə həll etməyə hazırdır. Bunun üçün Türkiyə də ona hərətərəfli dəstək verir. İndiyə qədər Qarabağ məsələsinin güc yolu ilə həllini Rusiya faktoru əngəlləyirdi. Amma artıq Azərbaycan bu faktoru da aradan qaldırır. Rusiya Bakıya hərb məsələsində artıq maneə yaratmaq istəmir. Əsas səbəb də İrəvanın siyasətindən Moskvanın narazılığıdır. Bunun nəticəsidir ki, Kreml bizə yeni silah satışını dayandırır, amma əvəzində Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığını genişləndirir. Bunu Azərbaycan Prezidenti də ayın əvvəlində Rusiyaya səfəri zamanı açıq bəyan etdi”.
Xatırladaq ki, həqiqətən də Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya rəsmi səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında hərbi-texniki sahədə gələcək əməkdaşlıq müzakirə olunub. İlham Əliyev bu xüsusda bildirib: “Bu əməkdaşlığın artıq böyük ənənələri var. Rusiya ilə Azərbaycan arasında reallaşdırılmış kontraktların həcmi, daha doğrusu, Azərbaycan tərəfindən Rusiyadan alınmış hərbi təyinatlı məhsulların dəyəri 5 milyard dolları keçir və bu göstərici artmağa meyllidir. Ona görə ki, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsini davam etdirir, Rusiya isə dünyada hərbi məhsulların ən mühüm istehsalçısı və beynəlxalq bazarların bu məhsullarla təchizatçısıdır”. Bu açıqlamadan aydın görünür ki, Bakı şimal qonşusundan yeni silahlar almaqda maraqlıdır və Rusiya da həmin silahları böyük məmnuniyyətlə Azərbaycana verməyə hazırdır.
Eyni zamanda Azərbaycan digər mənbələrdən də silah tədarükünü davam etdirir. Bu fonda Ermənistanı narahat edən daha bir məsələ Azərbaycanın İsraildən yeni “Spike” raketləri ala biləcəyidir. Məlumat üçün bildirək ki, İsrailin “Rafael Advanced Defense Systems” şirkəti “Spike” ailəsinin yeni, 5-ci nəsil “Spike ER2” idarə olunan raket versiyasının hazırlayır. 170 millimetrlik çoxyönlü “Spike ER” həssas idarəedici raket sisteminin yeni versiyasında “at-unut”, atış və atışa nəzarət rejimləri yenilənir. Yeni “Spike ER2” idarə olunan raket yerüstü, nəqliyyat vasitələri, hərbi gəmilərdən atılmaq üçün nəzərdə tutulub. Raketdə tətbiq edilən yeni yüksək partlayıcı tandem döyüş başlığı və çoxməqsədli döyüş başlığı təsir effekktini yüksəldib, zirehdəlmə qabiliyyəti artırılıb. Daha böyük mühərriklə təchiz olunan raketin atış mənzili və digər qabiliyyətləri də artırılıb. Yeni “Spike”də müasir İR arayıcı sensor, rəngli gündüz kamerası tətbiq olunub. Sələfi ilə eyni çəkiyə malik olan “Spike ER2” raketi mövcud “Spike” buraxıcı qurğularından atıla bilər. Raket 1000 millimetr qalınlığında zirehi dəlməyi bacarır. Azərbaycanın arsenalında artıq “Spike” raketlərinin olması, onun 2016-cı ilin aprel döyüşlərində uğurla tətbiq edilməsi nəzərə alınsa, demək olar ki, “Spike ER2”ləri də ordumuzun ixtiyarında görmək mümkün olacaq. Rusiyalı hərbi ekspert Pavel Felqenhauer vurğulayır ki, bu hal Azərbaycanın hərbi üstünlüyünü daha da yüksəldəcək. Felqenhauer qeyd edir ki, Azərbaycan torpaqlarını geri qaytara bilmək üçün müntəzəm olaraq silahlanır, təkcə Rusiyadan yox, İsrail və Türkiyədən də silahlar alır: “Məsələn, yüksək dəqiqlikli İsrail reaktiv yaylım atəşi sistemi, zərbə pilotsuz aparatları, “Spike” tank əleyhinə raket sistemləri. Bu, tank əleyhinə müasir və effektiv sistemdir, Amerikanın “Javelin” raketinin bənzəridir. Belə silah nə Ermənistanda var, nə Rusiyada. Azərbaycan silahlanmaya böyük pullar xərcləyir”. Ekspert əlavə edib ki, Azərbaycan müntəzəm olaraq Rusiyadan da hərbi texnika, artilleriya, zenit silahları alır: “Azərbaycan kifayət qədər böyük sayda silahlarla təchiz olunur. Məsələn, T-90S tankları özünü Amerikanın “Abrams” tanklarından daha yaxşı göstərə bilib. Bu fonda Ermənistanın narahat olması başadüşüləndir”.
Ümmuiyyətlə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ən müasir silah və hərbi texnika ilə təchizatının bundan sonra da uğurla davam etməsi proqnozlaşdırılır. Bu fonda qeyd edək ki, artıq Ukraynanın “Luç” Konstruktor Bürosu Azərbaycana Belarusla birgə işlənib hazırlanmış 50 vahid “Skif” tank əleyhinə daşınan raket kompleksini çatdırıb. Raket kompleksləri RK-2S tandem-kumulyativ başlıqlı və RK-20F qəlpəli-fuqas başlıqlı raketlərlə təchiz olunub. “Skif” tank əleyhinə daşınan raket kompleksi “Luç” Konstruktor Bürosu ilə Belarusun “Pelenq” şirkətinin birgə işləyib hazırladığı silahdır. Ukrayna tərəfi kompleksin təchiz olunduğu raketin işlənib hazırlanmasına cavabdeh olub. Belarus isə kompleksi “PH-S” tuşlama-idarəetmə cihazı ilə təchiz edib.
“Skif” kompleksinin özəlliyi bundan ibarətdir ki, bu silah hədəfə qapalı mövqelərdən və möhkəmləndirilmiş döyüş postlarından zərbə endirə bilir. Digər fərqli cəhəti isə raketin özünün uçuş trayektoriyasıdır: startdan sonra raket hədəfi görmə xəttinin 10 metrə yaxın üstündə uçur və ancaq uçuşun sonunda hədəfin səviyyəsinə enir. Bu zaman lazer şüası raketin quyruq hissəsini işıqlandırır və ancaq zərbədən əvvəlki saniyədə hədəfə yönəlir. Bu da imkan verir ki, raketin mühərrikindən çıxan tüstü operatora mane olmasın və hədəf raketin buraxıldığını görüb manevr etməyə çalışsa da onun yayınmaq şansı qalmasın. “Skif” hədəfi 7 min metrdən aşkarlaya, 100 metrdən 5500 metrə qədər məsafədə hədəflərə zərbə endirə bilir. Raket tankların dinamik müdafiə sistemini dəlib keçir və içəridə partlayır. Başqa sözlə, tank və digər zirehli texnika üçün praktiki olaraq şans buraxmır. Kompleks termobarik başlıqlı raketlərlə də təchiz oluna bilir ki, bu da düşmənin möhkəmləndirilmiş döyüş mövqeyini də məhv etməyə imkan verir. Bütün bunlar bir daha Azərbaycanın silah tədarükü məsələsində kifayət qədər uğurlu və şaxələndirilmiş siyasət həyata keçirdiyini aydın surətdə nümayiş etdirir. Bundan başqa, ölkə daxilində də yeni silahların yaradılması uğurla həyata keçir. Məsələn, məlumata görə, Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən taktiki raketin eksperimental nümunəsi yaradılıb. Modul tipli eksperimental taktiki raketin stend və alov sınaqlarının ilk mərhələsi uğurla başa çatıb. Bütün tərkib hissələrinin və qovşaqlarının işləmə qabiliyyəti yoxlanılıb. Taktiki raketin tərkibinə daxil olan modulların tərkibini, taktiki-texniki göstəricilərini və işləmə ardıcıllığını dəyişməklə onun təyinatını, taktiki-texniki göstəricilərini və sairi dəyişmək mümkündür. Raket yüksək dəqiqliyə malik olacaq. Yeni raketin inert nümunəsinin sentyabr ayının 25-dən 27-dək Bakı şəhərində keçiriləcək ADEX-2018 beynəlxalq müdafiə sərgisində ilk dəfə təqdimatı nəzərdə tutulur. Beləliklə, həm xaricdən alınan, həm də daxildə istehsal edilən ən müasir silahlarla silahlanan ordumuzun güc nümayişindən, keçirdiyi hərbi təlimlərdən Ermənistanın narahat olması heç də əbəs deyil. Düşmən yaxşı başa düşür ki, kifayət qədər güclü Azərbaycan ərazilərinin bundan sonra da işğal altında qalması ilə barışmaq niyyətində deyil.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
