Məhəmməd Əsədullazadə: “Çünki Azərbaycan üzərinə düşən layihələrə imza atıb”
“Transxəzər” kəmərinin tikintisi daha çox qazın sahibi üçün maraqlı olmalıdır”. Xəbər verildiyi kimi, bunu Prezident İlham Əliyev Almaniya Kansleri Angela Merkellə keçirilən birgə mətbuat konfransında jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən deyib.
Ölkə başçısı bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırıb: “Azərbaycanın tranzit imkanlarına və bizim münasibətimizə gəlincə, əlbəttə, hər bir ölkə istəyər ki, onun ərazisindən daha çox yük keçsin. Hazırda biz Türkmənistan neftini Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri vasitəsilə dünya bazarlarına çatdırırıq və eyni zamanda, Orta Asiyanın quru yüklərini Azərbaycan ərazisindən yeni istifadəyə verilmiş Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu vasitəsilə çıxarırıq. Ancaq, əlbəttə ki, “Transxəzər” kəmərinin tikintisi daha çox qazın sahibi üçün maraqlı olmalıdır, tranzit ölkələr burada təşəbbüs göstərməməlidir. Necə ki, biz qazın sahibi kimi 3500 kilometrlik kəmərin tikintisinə start verdik, böyük maliyyə vəsaiti ayırdıq. Ona görə də əgər Xəzərin şərq hissəsində öz qazını Azərbaycan üzərindən dünya bazarına çıxarmaq qərarı olarsa, biz əlbəttə ki, buna çox maraqla baxa bilərik və onda öz qərarımızı verə bilərik. Ancaq bu qərar bizim yox, qarşı tərəfin olmalıdır”.
Prezidentin sözügedən məsələyə məlum yanaşması tamamilə doğru və məntiqlidir. Məsələ ondadır ki, enerji resurslarını Avropa bazarına çıxarmaq istəyən dövlətlər “Transxəzər” layihəsi ilə bağlı səylərini artırmalıdırlar. Çünki bu məsələdə əsas iş onların üzərinə düşür.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə şərh edirlər?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, dünya enerji xəritəsində özünəməxsus yer tutan Azərbaycan enerji daşıyıcı boru kəmərləri ilə Avrasiyanın mühüm hissəsi olan Avropanın enerji tədarükündə mühüm rol alacaq: “Bu gün dünyada enerjiyə sahib olma və tranzit xətlərinin çəkilməsi üçün davam edən regional münaqişələr regionumuzdan yan keçsə də, biz diplomatik və psixoloji müharibənin şahidi oluruq. Ölkəmiz Şərqlə Qərbin birləşdirici körpüsü kimi, həm nəqliyyat, həm də boru kəmərləri vasitəsilə Avropa ilə Asiyanı bir-birinə bağlayır. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya və geosiyasi mövqe dünyanın maraqlı ölkələrinin diqqətini çəkir. Hazırda ölkəmizin Avropanın enerji diversifikasiyasında iştirakı, 21-ci əsrin ən böyük meqalayihəsi olan “Cənub Qaz Dəhlizi” və seqmentləri TANAP-TAP Avropanın enerji və siyasi müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə rəvac verəcək. Azərbaycanın müəllifi olduğu bu layihələr Avropanı Rusiyanın qaz şantajından müəyyən qədər qoruyacaq. Qeyd edim ki, qoca qitə Mərkəzi Asiyanın karbohidrogen ehtiyatlarının daşınması üçün “Transxəzər” boru kəmərində maraqlıdır. Türkəmənistandan qaz tədarükünü həyata keçirəcək bu boru kəmərində Azərbaycan tranzit rolunu oynayacaq. Bu kəmərin çəkilməsi Avropa İttifaqı və Türkmənistan üçün prioritet olmalıdır. Hesab edirəm ki, kansler Merkellə birgə mətbuat konfransında Prezident İlham Əliyevin “Transxəzər” boru kəməri barədə qeyd etdikləri geosiyasi reallıqlara söykənir və burada Türkmənistanın maraqlı olmasına işarə etməsi də haqlıdır. Çünki Azərbaycan üzərinə düşən layihələrə imza atıb. Gərəkdir ki, Türkmənistan da Xəzərin dibi ilə boru kəmərinin çəkilməsi ilə bağlı işlərə başlasın. Angela Merkel Avropa İttifaqının təmsilçisi kimi “Transxəzər”in çəkilməsinə tam dəstək verməklə, Türkmənistanla birgə bu işlərə səy göstərməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
