Məhəmməd Əsədullazadə: “Almaniyanın regionda siyasi fəallığı Qarabağ münaqişəsinin həllinə töhfə verə bilər”
“2008-ci ilin avqust müharibəsindən 10 il keçməsinə baxmayaraq, Almaniya Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməyə davam edir və həmin ərazilərdən rus qoşunlarının çıxarılmasını tələb edir”. Bu sözləri Almaniya kansleri Angela Merkel Tiflisdə çıxışı zamanı deyib.
Merkel jurnalistin “Putinlə görüşünüz zamanı Gürcüstan torpaqlarının işğalı ilə bağlı hər hansı formada danışıqlarınız olubmu” sualına birbaşa cavab verməsə də, Rusiya Prezidentinin onun mövqeyini bildiyini vurğulayıb: “Baş verənlər ədalətsizlikdir”.
Tiflisdə Gürcüstana 199 milyon avro ayrılmasını nəzərdə tutan 2 saziş imzalanıb. Bu barədə kansler özü baş nazir Mamuko Baxtadze ilə birgə keçirdiyi mətbuat konfransında məlumat verib. Kanslerin sözlərinə görə, sazişlərdən biri Gürcüstanda yeraltı qaz anbarının tikintisi ilə bağlıdır. Həmin anbarda 300 milyon kubmetr təbii qaz saxlamaq mümkün olacaq.
Qeyd edək ki, Merkelin Cənubi Qafqaza səfəri davam edir. O, Gürcüstandan sonra Ermənistana, avqustun 25-də isə Azərbaycana səfər edəcək. Biz istərdik ki, Merkel Gürcüstanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı səsləndirdiyi qəti mövqeyi Azərbaycana münasibətdə də ortaya qoysun. Yəni Ermənistandan işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərini boşaltmağı tələb etsin. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı ümumi sözlərlə kifayətlənməsin.
Maraqlıdır, sözügedən məsələ ilə bağlı ekspertlərin gözləntiləri nədir və ümumən Merkelin səfərini necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə buna bir neçə kontekstdən yanaşdı: “Almaniyanın kansleri A.Merkelin Cənubi Qafqaz turnesi region üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən səfərdir. Əsasən bu səfərdə Almaniya üçün əsas prioritet ölkələrin Azərbaycan və Gürcüstan olduğunu qeyd etmək lazımdır. Gürcüstanın Qərbə inteqrasiyası, NATO ilə əməkdaşlıq Berlin və Tiflis arasında əməkdaşlığı zəruri edən faktorlardır.
Qeyd edim ki, Azərbaycanla əməkdaşlıq Almaniya üçün həm Gürcüstan, həm də Ermənistandan daha da vacib əhəmiyyət kəsb edir. Bu gün Almaniyanın mavi yanacağa olan ehtiyacı və Rusiyadan asılı olması onun yeni alternativ axtarışına çıxmasına səbəb olub. Azərbaycanın “Cənub Qaz Dəhlizi” və onun əsas seqmentləri olan TANAP, TAP qaz kəməri Almaniyanın diqqətini çəkib. Azərbaycanın qlobal enerji təchizatında mühüm yer tutması, Avropanın enerji diversifikasiyasına verdiyi töhfə Berlinin Azərbaycanla əməkdaşlığında yeni səhifələr açır.
Ümumiyyətlə, bu gün Cənubi Qafqaz regionu Qərblə Rusiya arasında mübarizə meydanına çevrilir. Gürcüstanda və Ermənistanda baş verən siyasi kataklizmlər bu mübarizənin təzhürüdür. Almaniya Avropa İttifaqının aparıcı ölkəsi olaraq, region ölkələrinə siyasi dəstəyi ifadə edir. Almaniya region ölkələri ilə ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün yeni siyasi kurs götürüb. Hesab edirəm ki, Almaniyanın regionda siyasi fəallığı Qarabağ münaqişəsinin həllinə töhfə verə bilər. Fransadan fəqrli olaraq, Almaniya münaqişənin həllinə tam ədalətlə yanaşır və Rusiya ilə ümumi danışıqlar masasında öz şərtlərini diktə edir. Almaniya kansleri Merkelin Gürcüstana səfərində diqqətçəkici məqam o oldu ki, kansler Gürcüstanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı konkret mövqe ortaya qoydu. Yəni bu ölkənin torpaqlarının Rusiya tərəfindən işğalını birmənalı şəkildə vurğuladı. Təbii ki, bu bəyanat regionda işğalı davam etdirən Ermənistan üçün də bir mesajdır.
Kanslerin Tiflisdə işğal əleyhinə bəyanatı və Gürcüstanın ərazi bütövlüyünə tam dəstəyi eyni bəyanatla Azərbaycan səfərində də ölkəmizin ərazi bütövlüyü ilə bağlı bəyanat verməsini zəruri edir. Qeyd edim ki, iki il bundan əvvəl Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Almaniyaya səfəri zamanı Merkel brifinqdə açıq şəkildə Qarabağ münaqişəsinə əsas əngəlin Rusiya olduğunu bildirmişdi. Həmçinin, ərazi bütövlüyümüzə dəstək bəyanatı səsləndirmişdi. Eyni analoji bəyanatı Bakıda verərək, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə tam dəstək verməsini səfər əsnasında səsləndirməsi, kansler üçün, hər halda, dilemma olaraq qalmamalıdır. Hesab edirəm ki, Merkel Azərbaycanın ərazi bütövlüyü barədə tam ədalətli mövqe ortaya qoymalı və işğalçı tərəflə bağlı konkret yanaşma sərgiləməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
