Azərbaycanın diplomatik müstəvidə əldə etdiyi uğurlar, xüsusən də Xəzərin hüquqi status məsələsində nailiyyətləri Ermənistanda ajiotaj yaratmaqda davam edir. Bunu sözügedən məsələnin indiyə qədər erməni ekspert dairələrində, mediasında müzakirə olunması da əyani şəkildə təsdiq edir.
Erməni ekspert dairələrində belə hesab edirlər ki, Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanın imzalanması regionda uzunmüddətli və qlobal irəliləyişlər üçün əsas ola və Ermənistanın məğlubiyyətinə gətirib çıxara bilər. Məsələn, sabiq təhsil naziri, Respublika Partiyası fraksiyasından Ermənistan parlamentinin deputatı Armen Aşotyan bildirir ki, Azərbaycanın Xəzər uğurları, Rusiya və İranla əlaqələrini genişləndirməsi Ermənistan üçün faciədir. Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri Eduard Şarmazanov isə vurğulayır ki, Ermənistanın yeni hökuməti müttəfiqləri ilə əlaqələri zəiflətdiyi bir vaxtda Azərbaycanın bu ölkələrlə münasibətləri möhkəmlənir. Rəsmi Bakının düşünülmüş xarici siyasətini örnək göstərən Şarmazanov Ermənistanın yeni diplomatik cəhdlərini kəskin tənqid edib:“Bütün bunların fonunda bizim rəqibimiz Avrasiya İqtisadi Birliyinin iki vacib iştirakçısı ilə - Rusiya və Qazaxıstanla, çox mühüm qonşumuz İranla sənədlər imzalayır”. Erməni ekspert Vahe Davtyan isə məsələyə belə münasibət bildirib: “Ermənistan uzaqda yerləşsə də, Xəzər dənizinin statusu haqqında Konvensiyanın maraqlarına toxunmayacağı qədər uzaqda deyil”. Yaranmış vəziyyətdə ölkəsinin çətin duruma düşdüyünü görən Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi mətbuat katibinin səlahiyyətlərinin müvəqqəti icraçısı Anna Naqdalyan iddia edir ki, sənəd onu imzalayan ölkələrin işidir.
Amma Ermənistan Politoloqları Assosiasiyasının prezidenti Amayak Ovannisyan məsəəlyə fərqli prizmadan yanaşır. O qeyd edir ki, Azərbaycan Rusiya, İran, Qazaxıstan və Türkmənistanla əməkdaşlıq etməyə qərar verib: “Xəzər dənizinin böyük sərvətindən istifadə üçün əməkdaşlıq münasibətləri forması qəbul edilib”. Amayak Ovannisyan eyni zamanda qeyd edir ki, Ermənistanda ölkənin üç keçmiş prezidenti arasında məsuliyyəti bölə bilmirlər.
O, indiki uğursuz vəziyyətdə onlardan hər birinin günah payını müəyyənləşdirmək üçün Levon Ter-Petrosyanın, Robert Köçəryanın və Serj Sarkisyanın birgə mətbuat konfransı keçirmələrində və üç prezidentin jurnalistlər tərəfindən çarpaz şəkildə sorğu-sual edilmələrində təkid edir: “İctimaiyyət bu məsələdə qərəzsiz arbitr rolunu öz üzərinə götürmək hüququna malikdir, amma kim ki bu hüququ almağa çalışacaq, neytrallaşdırılmalıdır”. Ekspertlər isə bildirir ki, Ermənistanda Xəzərlə bağlı yaranan qorxu və təşviş əbəs deyil. İlk növbədə o baxımdan ki, Ermənistan Azərbaycanın yeni uğurları fonunda daha zəif ölkə halına gəlir. İkincisi, o, regionda marağı olan ölkələr üçün arxa plana keçir. Üçüncüsü, Ermənistan indiyə qədər ona dəstək olan Rusiya və İran kimi ölkələrlə mütəffiqlik əlaqələrini itirir. Dördüncüsü, bu proseslərin gedişi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin gedişində yeni mərhələ açır.
Sonuncu məqamla bağlı Milli Məclisin deputatı Səməd Seyidov bir sıra maraqlı nüanslara toxunub. Aktau şəhərində Xəzərin hüququ statusuna dair imzalanmış konvensiya haqqında danışarkən o qeyd edib: “Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin apardığı siyasət və imzaladığı sənədlərin bir ali məqsədi var. Onlar Azərbaycanın maraqlarının müdafiəsi, dövlətimizin ərazi bütövlüyünün bərpası, Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə yönəlib. Xəzərin hüquqi statusuna dair imzalanan Konvensiya Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə çox ciddi təsir göstərəcək“. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan beş dövlətlə dil tapıb, Xəzər dənizinin statusunu müəyyən edən konvensiyanın altına imza çəkdiyi halda, bizim torpaqlarımızı işğal edən Ermənistan iki və ya üç dövlətlə çoxtərəfli əlaqələr qura bilmir: “Ermənistanın çoxtərəfli müqavilələri yoxdur. Azərbaycan üç, dörd, beştərəfli müqavilələrə imza atır. Bu baxımdan konvensiyanın Qarabağ probleminə həm iqtisadi, həm təhlükəsizlik nöqteyi-nəzərindən, həm də Ermənistanın dünya tərəfindən düzgün yola gətirilməsi istiqamətində ciddi təsiri olacaq”. Səməd Seyidov hesab edir ki, dünyadakı mürəkkəb proseslər fonunda Konvensiyanın imzalanmasını nadir hadisə kimi qiymətləndirmək olar: “Bu, iki və ya üçtərəfli deyil, beştərəfli konvensiyadır. Konvensiyaya ona görə imza atılıb ki, Rusiya, Qazaxıstan, Türkmənistan, İran və Azərbaycanın milli maraqları təmin olunsun. Bəlkə də paradoksal səslənəcək, amma milli maraqları ən çox təmin edən məhz Azərbaycan tərəfidir. Ona görə ki, bu gündən sonra Azərbaycan vasitəsilə Xəzərin inkişafı təmin olunacaq”. Bütün bu qeyd olunanlar Ermənistanda ciddi narahatlığa yol açmaqda davam edir. Düşmən tərəf aydın görür ki, belə vəziyyətdə Azərbaycan sürətlə inkişaf etdiyi halda, Ermənistanda bunun tamam əksi yaşanır. Təbii ki, bu da digər məqamlarla yanaşı, Qarabağ məsələsində də vacib rol oynamaq iqtidarındadır və elə erməni tərəfini də qorxudan başlıca cəhətlərdən biri budur.
Tahir TAĞIYEV
