Ölkəmizin əsas strateji müttəfiqi olan Türkiyəyə qarşı son dövrlərdə Qərb dövlətlərinin heç də səmimi mövqe tutmadıqları danılmaz həqiqətdir. İndi ABŞ və Avropanı narahat edən həm də odur ki, Türkiyə Yaxın Şərqdə də mövqelərini gücləndirir. Bu vəziyyət Qərbin Yaxın Şərq planları ilə ziddiyyət təşkil edir. Çünki Yaxın Şərqdən sonra Türkiyənin Qafqaz və Orta Asiya kimi bölgələrdə də güclü mövqe sahibi olması ABŞ və Avropa üçün sərfəli sayılmır.
Özü də Qərbdə onu da nəzərə alırlar ki, Türkiyə yuxarıda adları çəkilən bölgələrdə Rusiya ilə əməkdaşlıq şəraitində mövqelərini güclü hala gətirir. Bu hal Türkiyənin güclənmək niyyətini daha uğurla həyata keçirməsinə imkan verir. Bölgədə Türkiyə-Rusiya müttəfiqliyinin yaradılması isə Qərbin bu yerlərdən sıxışdırılması prosesini əhəmiyyətli dərəcədə tezləşdirə bilər. Görünür, bunu nəzərə alan Qərb ölkələri Türkiyəyə qarşı yeni məkrli planlarını işə salıb. Söhbət ilk növbədə ABŞ-ın PKK-nın Suriyadakı qolu olan YPG və PYD kürd terror qruplaşmasına silah, sursat və hərbi texnika ilə yüklənmiş 100 ədəd yük maşını göndərməsindən gedir. İraqdan yola düşən yük maşınları Suriyanın Haseka şəhərinə çatıb və buradan Rakkaya göndərilib. Bəzi yük maşınlarında ABŞ istehsalı olan "Humvee" zirehli döyüş maşınlarının olduğu bildirilir. Beləliklə, iyun ayından indiyə kimi ABŞ-ın PYD-yə verdiyi silah-sursatın miqdarı 909 yük maşını qədər olub.
İndiyə qədər Pentaqon iddia edir ki, İŞİD məhv edildikdən sonra PYD-yə verilən silahlar geri alınacaq. Lakin hazırda Rakkada çox az sayda İŞİD terrorçusu qalıb qalıb. ABŞ prezidentinin İŞİD-ə qarşı koalisiyadakı nümayəndəsi Brett Makqrek də etiraf edir ki, İŞİD terrorçularının əsas istinadgahı olan Rakka şəhərinin mühüm rayonları nəzarətə götürülüb: "Rakkada nəzərəçarpacaq irəliləyişə nail olunub, başlıca rayonlar nəzarətə götürülüb, yüzlərlə dinc sakin azad edilib". Kürd dəstələrinin nümayəndəsi Nuri Mahmud İŞİD terrorçularının cənub məhəllələri olan Nazlet-Şahada və Hişam-bin-Abdel-Malikdən sıxışdırılaraq çıxarıldığını bldirib. Beləliklə Rakka, demək olar, azad edilib. Buna rəğmən, PYD-yə böyük miqdarda silahların verilməsi əslində ABŞ-ın başqa məqsədlər güddüyünü ortaya qoyur. Ekspertlər bu mənada Vaşinqtonun hədəfində Türkiyənin bölgədəki maraqlarının olduğuna şübhə etmir. Digər tərəfdən məlumatlar səslənir ki, bölgədə kürdlərin gücləndirilməsilə Türkiyənin cənubunda "kürd dəhlizi" layihəsinin həyata keçirilməsinə çalışılır.
Türkiyə mediası yazır ki, ABŞ "kürd dəhlizi"nin Aralıq dənizinə çıxışını təmin etmək üçün yeni zəmin yaradır. Bunu PYD komandirlərindən Civan İbrahimin açıqlamalarından da aydın görmək olar. O, Rakkanın ABŞ-ın bölgədəki planlarının başlanğıcı olduğunu bildirir: "Əsl döyüş Deyr əz-Zorda olacaq. Bura Rakkadan daha önəmlidir: neft və təbii qazla zəngindir; Suriyanın İraqdakı keçidi və ərəblərlə kürdlərin arasındakı bağlantıdır. Hazırda ən önəmli bölgələrdən biridir və Amerika da bunu yaxşı anlayır". Bununla ABŞ bölgədəki neft və qaz ehtiyatlarının onların öz istədiyi marşrutla dünya bazarlarına çıxışını təmin etməyə çalışır. Bunun üçün də Türkiyənin maraqlarının əleyhinə olaraq kürdləri fəal şəkildə silahlandırıb, bölgədəki maraqlarına həmin qüvvələrin əli ilə nail olmaq istəyir. Digər tərəfdən, bu vəziyyətdə Türkiyənin başının kürd yaraqlılarına qarışması Ankaranın bölgədə güclənməsinin də qarşısını alacaq və bu da ABŞ-ın əsas istəklərindən biridir. Son hərbi yardım çərçivəsində YPG və PYD silahlılarına 12 min "Kalaşnikov" avtomatı, 6 min pulemyot, 3 min ədəd "RPQ-7" və min ədəd "AT-4" tank əleyhinə qumbaraatanları tədarük edilib. Bununla yanaşı, 235 qumbaraatan, 100 snayper, 450 PV-7 tipli gecə görmə cihazı, 150 lazerli cihaz, "Hummer"lər də göndərilən silahlar arasındadır. ABŞ-ın PYD-nin nəzarətindəki ərazilərdə 3 hərbi hava bazası və 8 hərbi mərkəzi var. Vaşinqton PYD terrorçularının təlim keçməsini təmin edir, həmçinin terror təşkilatı üçün uçuşların qadağan edildiyi bölgə yaradır. Bütün bunlar bölgədə kürdlərin mövqeyini daha da gücləndirir, amma əvəzində Türkiyəyə yeni böyük problemlər yaradılır. Belə görünür ki, ABŞ İraq və Suriya ərazisində kürdlərin dövlətini yaratmaqla istəyinə nail olmaq istəyir. Artıq İraq kürdləri ABŞ-ın xeyir-duası ilə sentyabrın 25-də müstəqillik barədə referendum keçirəcəyini elan edib. İraqın vitse-prezidenti Nuri əl-Maliki isə bildirib ki, referendum baş tutsa belə, Kürdüstan müstəqil dövlət ola, region bölünə bilməz: "Kürdüstan nə qanun, nə də konstitusiya nöqteyi-nəzərindən ayrı dövlət ola bilər. Kürdlər konstitusiyaya səs verərkən və İraqın federativ dövlət olmasına qərar verərkən öz müqəddəratlarını təyin ediblər. Onlar hər gün müqəddəratlarına dair seçim etmək hüququna malik deyillər...Ola bilər ki, müstəqillik barədə referendum baş tutsun, lakin Kürdüstan ayrıla bilməz". Suriya rejimi də eyni mövqe sərgiləyir. Eyni zamanda Türkiyə də qonşuluğunda kürd dövlətinin yaranmasına yol verməyəcəyini dəfələrlə bəyan edib.
Tahir TAĞIYEV
