Məlumat verildiyi kimi, bu günlərdə ABŞ Konqresi Rusiya, İran və Şimali Koreyaya münasibətdə birtərəfli sanksiyaların sərtləşdirilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini təsdiqləyib. "Sanksiyalar vasitəsilə ABŞ rəqiblərinə qarşı fəaliyyət barədə qanun" adını almış sənəd prezident Donald Trampa təqdim edilib.
Ağ Ev son günlər ABŞ prezidentinin adları çəkilən üç dövlətə qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirləri dəstəklədiyini, lakin onun qanun layihəsinin yekun variantı ilə tanış olduqdan sonra qərar qəbul edəcəyini bildirib. Belə vəziyyət hər üç ölkə tərəfindən böyük narazılıqla qarşılanıb. Məsələyə münasibət bildirən İran prezidenti Həsən Ruhani Vaşinqtonun yeni sanksiyalarının onlar üçün hansısa əhəmiyyət kəsb etmədiyini vurğulayıb: "Ölkəmizin mənfəətləri üçün bütün addımları atacağıq. ABŞ-ın sanksiya və siyasətini nəzərə almadan yolumuza davam edəcəyik". Ruhani, istənilən xarici təzyiqə baxmayaraq, hərbi silahlanmanı davam etdirəcəklərini vurğulayıb: "Başqalarının fikirləri nə olursa olsun, müdafiə qabiliyyətimizi gücləndirməli və silahlanmalıyıq".
İran prezidenti Fars körfəzində ölkəsi ilə ABŞ hərbçiləri arasında son günlərdə yaşanan insidentlərə də münasibət bildirib. O, Vaşinqtondan regionda beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin saxlanması üçün təcavüzkar siyasətdən çəkinməyi tələb edib: "Əgər amerikalılar bu regionun daha stabil, başlıca su arteriyalarının dünya üçün təhlükəsiz olmasını istəyirlərsə, o zaman buradakı düşmənçilik fəaliyyətinə son qoymalıdırlar". O vurğulayıb ki, ABŞ 40 il ərzində İrana təzyiq göstərib, onu boykot edib, təxribatlar törədib, regionun bəzi ölkələrini islam respublikasına qarşı səfərbər edib, lakin məğlubiyyətlə üzləşib. Ruhani ölkəsinin nüvə razılaşmasından çıxmasını da istisna etməyib: "Düşmən razılaşmanın bir qismini pozsa, biz də pozarıq. Hamısını pozsa, biz də hamısını pozacağıq".
Bütün bunlar isə ABŞ və İran arasında müharibə ehtimalını yenidən artırır. Qeyd edək ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp İrana qarşı güc variantından istifadəni istisna etmir. "The Nyu York Times" nəşri yazır ki, əslində İran-ABŞ müharibəsi Şimali Koreya ilə Amerika arasında gözlənilən savaşdan daha tez başlana bilər. Qəzet onu da vurğulayır ki, hazırda Vaşinqton İranla nüvə razılaşmasını pozmaq üçün yeni üsullar axtarır. Bildirilir ki, indiyə qədər Trampın təhlükəsizlik üzrə köməkçiləri Birləşmiş Ştatların İranla nüvə razılaşmasından çıxması üçün heç bir variant tapa bilməyib. Bundan məyus olan Tramp sazişi pozmaq üçün ciddi bəhanə axtarışındadır. "The Nyu York Times" yazır ki, Amerika rəsmiləri artıq müttəfiq ölkələrə İranla razılaşmadan imtina etməyə hazır olmaq haqda xəbərdarlıq edib. Diplomatik mənbələrin məlumatına görə, ABŞ Vyanada xarici müfəttişlərlə İranın nüvə tədqiqatlarının aparıldığı ehtimal edilən hərbi obyektlərinə giriş imkanlarını araşdırır. Vaşinqtonun bu addımı Obama dövründə bağlanan razılaşmalardan imtinaya əsas yaratmaq məqsədi daşıyır. Belə ki, İran hərbi obyektlərə girişə qadağa qoysa, ABŞ bu bəhanəni tapacaq. Nəşr yazır ki, Trampın razılaşmadan imtina etmək üçün kifayət qədər əsası var. Xüsusilə Senatda Respublikaçılar üstünlük təşkil edir və bu, razılaşmanın ratifikasiyasına mane olmaq üçün yaxşı imkandır. Bəzi ekspertlər hesab edir ki, ABŞ-ın razılaşmadan imtina etməsi özünü bu məsələdə təcrid vəziyyətinə salması ilə nəticələnə bilər: "Lakin görünür, Tramp qərarında israrlıdır və İrana müdaxilə, eləcə də bu ölkəni təcrid etmək üçün bütün variantlardan istifadə edəcək", - deyə nəşr vurğulayır.
"Associated Press" agentliyi də adları açıqlanmayan rəsmilərə istinadla bildirir ki, Donald Trampın administrasiyası İrandakı "şübhəli" hərbi obyektlərdə yoxlamaların aparılmasında israr edir. Agentlik bildirir ki, İran yoxlamaların aparılmasından imtina etsə, o zaman Trampın Tehranın sazişi pozduğunu söyləməyə əsası yaranacaq, bununla da İranı sazişin mümkün pozulmasına görə məsuliyyət daşıyan başlıca tərəf edəcək. İrandakı yeni obyektlərdə yoxlamalar aparmaq üçün ABŞ Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) və sazişdə iştirak edən ölkələrin əksəriyyətinin dəstəyini almalıdır. Lakin agentliyin mənbələrinin qeyd etdikləri kimi, ABŞ hələ ki, bu məsələ ilə bağlı müqavimətlə rastlaşır. Mənbələrin məlumatına görə, Birləşmiş Ştatlar hazırda lazımi sübutların axtarışı məqsədilə kəşfiyyat aparır. Bundan sonra isə İrana hərbi müdaxilə mümkün sayılır. Bu məsələdə İsrail də ABŞ-ı tam dəstəkləyir. ABŞ-ın Fars körfəzinə yeni qüvvələr yeritməsi, region ölkələri ilə İrana qarşı hərbi ittfaq yaratması Azərbaycan sərhədləri yaxınlığında təhlükəli bir müharibənin başlanmasını istisna etmir.
Tahir TAĞIYEV
