ABŞ-da məlum hakimiyyət dəyişiklyindən sonra bu ölkədə İrana qarşı münasibətin gedərək daha sərt xarakter aldığı müşahidə olunur. Artıq rəsmi Vaşinqton bir neçə dəfə yüksək səviyyədə İrana qarşı hərbi əməliyyatlara start verə biləcəyini bəyan edib. Son məlumatlar isə ABŞ-ın bu istiqamətdə artıq konkret fəaliyyətə keçdiyini üzə çıxarır.
"The Wall Street Journal" qəzeti yazır ki, hətta rəsmi Vaşinqton bir sıra ərəb ölkələri ilə İrana qarşı hərbi alyansın yaradılmasını müzakirə edir. Alyansa Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir və İordaniya qatıla bilər. Gələcəkdə alyansa digər ərəb ölkələrinin də qoşulması nəzərdə tutulub. Məlumata görə, hazırda alyansın iş prinsipinin detalları hazırlanma mərhələsindədir. Xatırladaq ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir və İordaniyanın İranla münasibətləri o qədər də yaxşı deyil və onlar İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyatlarda ABŞ-a hər cür dəstək verməyə hazırdır.
ABŞ prezidenti Donald Tramp isə İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşdən sonra bir daha bildirib ki, Vaşinqton nüvə silahı əldə etməməsi üçün İrana qarşı yeni tədbirlər görmək niyyətindədir: "Biz artıq İrana yeni sanksiyalar tətbiq etmişik. İranın nüvə silahı əldə etməməsi üçün bundan sonra da tədbirlər görüləcək. Mən indiyədək "altılıq" ölkələri ilə İran arasındakı kimi pis razılaşma görməmişəm".
Qeyd edək ki, İran məsələsində ABŞ və İsrailin mövqeləri üst-üstə düşür. Bunu Donald Tramp və Benyamin Netanyahu yüksək səviyyədə danışıqlardan sonra Ağ Evdə birgə mətbuat konfransında da təsdiq ediblər. Belə ki, mətbuat konfransı zamanı Tramp və Netanyahu ABŞ-la İsrail arasında dostluq və müttəfiqlik münasibətlərini qeyd edərək, birlik mesajı ilə çıxış ediblər. Tramp və Netanyahu İranın nüvə silahı əldə etmədiyinə əmin olmaq kimi məsələlərdə əməkdaşlıq haqda razılıq əldə ediblər. Onların hər ikisi təkcə İranla bağlı deyil, mühacirət və terrorizm məsələlərində də sərt mövqe bölüşür. İranın yeni raket sınaqları isə hər iki dövlətin daha sərt mövqe tutmasına səbəb olub.
Xatırladaq ki, İran 2015-ci ildə dünya gücləri ilə nüvə sazişi imzaladıqdan sonra bir neçə ballistik raket sınağı keçirib. Amma buna ABŞ tərəfindən heç bir sərt reaksiya olmayıb. Yanvarın 29-da - Tramp Ağ Evə gələndən sonra da İran belə sınaq keçirib. Amma bu dəfə İran sərt reaksiya ilə üzləşib və baş verənlər güc nümayişi kimi qiymətləndirilib. Tramp Tehranın odla oynadığını bəyan edib. Bununla belə, İran bəyan edib ki, onun raket sınaqları Donald Trampa mesaj vermək və ya onu bərkə-boşa salmaq məqsədilə keçirilmir. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Bəhram Qasimi deyib ki, İranın raket sınaqları ABŞ hökumətinə mesaj deyil: "Bizim cənab Trampı sınamağımıza heç bir ehtiyac yoxdur, çünki bu yaxınlarda onun müxtəlif məsələlərə baxışı barədə eşitmişik. Onu yaxşı tanıyırıq. ABŞ hökuməti hələlik stabil vəziyyətdə deyil və Trampın bəyanatları ziddiyyətlidir. Biz onların yanaşmasını qiymətləndirmək üçün gözləməliyik görək ABŞ hökuməti müxtəlif beynəlxalq məsələlər barədə hansı addımları atacaq". İranın mövqeyi fonunda Yaxın Şərqdəki ABŞ qüvvələrinin sayının artırılması da gözlənir. Bu fonda ABŞ-ın İrana qarış hərbi alyans yaratmaq istəyi isə vəziyyətin daha gərgin xarakter aldığını göstərir. Baş verənlər fonunda İran ordusunun generalı Qasım Süleymani təcili Moskvaya gedib. Süleymaninin Moskvada yüksək vəzifəli şəxslərlə görüşü planlaşdırılır. Generalın səfərinin bir neçə gün davam edəcəyi gözlənir. Burada əsas müzakirə mövzularından birinin məhz ABŞ-la artan gərginlik olması istisna edilmir.
İran və İsrail arasında da gərginlik yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Bunun əsas səbəblərindən biri İranın Fələstin və Suriyada fəaliyyətidir. Bundan əlavə, Bəhreyn də tərəflər arasında yeni gərginliyə yol açır. Bu fonda İsrailin 60 nəfərlik xüsusi təyinatlısı Bəhreynə gəlib. Mətbuat 60 nəfərlik qrupu Bəhreyn Daxili İşlər Nazirliyinin xüsusi nümayəndələrinin qarşıladığını və onları naməlum istiqamətdə apardıqlarını bildirib.
İsrail tərəfi də artıq yayılan məlumatlara aydınlıq gətirib. Ölkənin Regional Əlaqələr Nazirliyi Bəhreynlə İsrail arasında iqtisadi əlaqələrin olduğu haqda informasiya yayıb. Nazirlik, həmçinin, Təl-Əvivlə Manama arasında Bəhreyn polisinin professionallığının artırılması ilə də bağlı razılaşma olduğunu bildirib.
Qeyd edək ki, İran indiyə qədər Bəhreyni öz təsir zonası hesab edir. Tehran bundan öncə dəfələrlə ada dövlətində sünni azlığın hakimiyyətdə olmasından istifadə edərək şiələrə dəstək verib. İranın bu addımı, İsraillə yanaşı, bölgədə ərəb ölkələrinin kəskin etirazına səbəb olub. Bu fonda o da məlum olub ki, İsrail son günlər Yaxın Şərqdəki ərəb ölkələri ilə münasibətlərin genişləndirilməsi üçün gizli danışıqlara başlayıb. Rəsmi Tehran İsrailin bu addımı ərəb ölkələrini İrana qarşı qaldırmaq üçün atdığını bəyan edib.
Tahir TAĞIYEV
