Antalya Diplomatik Forumunun ən önəmli nəticələrini, məncə, Forum çərçivəsində keçirilmiş ikitərəfli görüşlərdə axtarmaq daha real yol olardı...Bu mənada prezident İlham Əliyevin görüşləri maraqlı görüntü və məzmun daşıyır. Bu sırada İlham Əliyevin Moldovanın, Suriyanın, Şimali Kiprin prezidentləri ilə və digər görüşləri qeyd edilməlidir. Məsələ budur ki, İlham Əliyev bu görüşlərlə həm bu ölkələrin özlərinə, həm də bütün dünyaya aydın mesajlar verdi…
1- ci mesaj - Dünyanın özünün bütünlüklə "köhnədən yeni düzənə keçid" yaşadığı indiki şəraitdə çox vacibdir ki, hər bir ölkə dünyada baş verən proseslərə özünün müstəqil, kimsədən asılı olmayan azad mövqeyini ifadə etsin, eyni zamanda, hər bir ölkə bütün münaqişələrə özünün aydın mövqeyini göstərsin. Dünyanın qarşıdakı mənzərəşi və düzəni hələlik qeyri-müəyyəndir. Kim bilir ki, yeni düzən hansı ölkə və ya ölkələr qrupunun himayəsi altında yaranacaq. Dünyanın özü bir keçid nöqtəsində olduğu bir yana, bir qrup ölkələr də dövlət olaraq daxili və xarici siyasətdə keçid nöqtəsindədir.
İlham Əliyevin başçıları ilə görüşdüyü ölkələr dəyişməkdə olan dünyada özləri də keçiddə olan ölkələrdir. Əliyevin qiymətli mesajının mahiyyəti budur ki, keçid dövrü yaşayan bu ölkələrə laqeydlik əsla yolverilməzdir və yeni dünya düzəninin daha uzunömürlü və ədalətli olması hazırda keçid dövrü yaşayan dövlətlərə nə qədər həssas münasibət göstərilməsindən asılı olacaq.
2- ci mesaj Moldovanın, Şimali Kiprin və Suriyanın hazırkı axtarışlarının nə qədər vacib olduğuna diqqət çəkməkdir. Məsələn, Suriya xaosdan, diktaturadan və Rusiyanın forpostluğundan yenicə çıxmış ölkədir. Məntiqlə, onun axtarışları nə yeni diktatura, nə yeni xaos, nə də yeni forpostluqdur. Bəs nədir? Məhz bu suala cavab axtarışlarında Suriyanın yanında olmaq gərəkdir. Əliyev məhz bunu edir...
Moldova separatizm bəlasından hələ qurtulmayıb, MDB-dən və Rusiyadan təzəcə ayrılıb, Avropaya inreqrasiya etməyə can atır...Prezident Maya Sandunun hədəfləri məlumdur ...Dövlət öz iradəsi ilə müstəqil və süveren şəkildə yürümək istəyir. Bu yolda onu başa düşmək və haqq mübarizəsinə anlayışla yanaşmaq üçün yanında olmaq gərəkdir...İlham Əliyev məhz bunu edir...
Şimali Kipr ən mürəkkəb axtarışda olan ölkədir.
Bu xalq böyük fəlakətlərdən keçib, haqqı hələ tanınmaylb. Dağılmaqda olan ədalətsiz dünya düzəninin ən utancverici miraslarından biri Şimali Kiprin haqqına qeyri-insani və hüquqsuz yanaşmadır. İlham Əliyev Şimali Kiprin dünya ilə süveren inteqrasiyasına əməli olaraq ən ardıcıl və təşəbbüskar yanaşan bəlkə yeganə dövlət başçısıdır. Əliyev ilk dəfə Şimali Kiprin ümumtürk inteqrasiyasında müstəqil iştirak etmək yolunu açdı. Bunu Türkiyə yox, İlham Əliyev edib. Yeni dünya düzənində Şimali Kiprin haqqının layiq olduğu səviyyədə tanınması labüddür və İlham Əliyevin Kipr prezidenti ilə görüşü bu yolda dünyaya verilən ən net nesaj sayıla bilər. Təsəvvür edin ki, Forumda iştirak edən bütün dövlət başçıları Şimali Kipr prezidenti ilə məxsusi görüşsəydi, bunun dünyaya necə böyük təsirləri ola bilərdi...
Sonda onu deyək ki, Antalya Forumu bu kimi prinsipial nüansları ilə dünya proseslərinə daha təsirli töhfələr verə bilər...
Azərbaycan prezidentinin Forum panellərində məxsusi məruzə ilə çıxışı (əgər olacaqsa) belə nüanslardan biri kimi çox potensiallı görünür... Çünki Forumun adında dünyanın sabahının qeyri- müəyyən olduğuna doğru bir eyham var. Danmaq olmaz ki...Dünyanın sabahı çox qaranlıqdır. Bu qaranlığa ən səmərəli aydınlığı gətirə biləcək şərtlərdən birincisi odur ki, indi hər kəsin mövqeyi aydın olsun, "nala-mıxa döyməsinlər", hamı bugünkü problemlərə mövqeyini aydın və " kişi kimi" açıq desin...Bu gün nə qədər çox sayda dövlət başçıları öz fikrini açıq desə, dünyanın sabahı bir o qədər tez aydınlaşar...
