Əli Mustafa: “Rusiyanın seçim imkanları məhdud olduğu üçün Moskva Zəngəzur dəhlizi məsələsində ritorikasını yumuşaldır”
Zəngilanda jurnalistlərə açıqlamasında Rusiya Federasiyası Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk deyib ki, yaradılan müasir logistika infrastrukturu gələcəkdə Rusiya, İran, Azərbaycan, Naxçıvan və Türkiyə istiqamətlərində yükdaşımaların daha səmərəli həyata keçirilməsinə imkan verəcək:
“Avtomobil yolları şəbəkəsi artıq formalaşıb, həmçinin Ermənistanın Mehri istiqamətinə gedən dəmir yolu xətti də xeyli dərəcədə hazırdır. Biz beynəlxalq keçid məntəqəsindəyik və burada həm Şimal–Cənub, həm də Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin tərkib hissəsi olan yeni körpünü görürük. Rusiya Federasiyası bu infrastrukturun tezliklə işlək vəziyyətə gətirilməsində maraqlıdır”.
Overçukun “Rusiya Federasiyası bu infrastrukturun tezliklə işlək vəziyyətə gətirilməsində maraqlıdır” açıqlaması nə deməkdir? Bu o demək deyilmi ki, Moskva artıq həm də Zəngəzur dəhlizinin Ermənistandan keçən hissəsinin işə düşməsində maraqlıdır? Yoxsa dəhliz olmasa, o zaman infrastrukturun işlək vəziyyətdə olması nəyə yarayar ki?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən siyasi şərhçi Əli Mustafanın fikrincə, Rusiya Şərq-Qərb dəhlizini nə qədər bloklamağa çalışsa da qarşısını ala bilmədi: “Üstəlik, indi elə bir vəziyyət yaranıb ki, Rusiyanın özünün Zəngəzur dəhlizinə (Tramp yolu) ehtiyacı var. Bu yol vasitəsi ilə İran və Türkiyəyə, o cümlədən, Ermənistana daşımalar həyata keçirmək istəyir. Məsələ ondadır ki, Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi tam hazır deyil. Söhbət Rəşt-Astara dəmir yolunun hələ çəkilməməsindən gedir. Ancaq Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycan ərazisinə düşən hissəsi demək olar çəkilib və başa çatmaq mərhələsindədir. Yəni Ermənistandan keçən 42 kilometrlik hissədə dəmir yolu çəkiləndən sonra, Rusiya Culfa üzərindən İranın dəmir yollarına qoşula biləcək. Rusiya Naxçıvan üzərindən isə Türkiyə ilə dəmir yolu əlaqəsi quracaq. Ukrayna müharibəsi ilə əlaqədar olaraq 4 ildən çoxdur Rusiyadan Avropaya gedən yollar bağlıdır. Qara dənizdə də müharibə səbəbindən Rusiya sərbəst istifadə edə bilmir. Ona görə də Rusiyanın seçim imkanları məhdud olduğu üçün Moskva Zəngəzur dəhlizi məsələsində ritorikasını yumuşaldır. Bunun nəticəsidir ki, Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk Zəngilana gedərək yaradılan nəqliyyat infrastrukturu ilə yerindəcə tanış olub. Hər halda bütün bunlar təsadüfü deyil. Tramp yolunun çəkilməsində Rusiya birbaşa iştirak etməsə də, nəticə etibarı ilə bu yol onların da iqtisadi maraqlarına cavab verir. Düzdür, Rusiya Qazaxıstan, Türkmənistan üzərindən də İranla dəmir yolu əlaqəsi qura bilir. Ancaq məsələ ondadır ki, bu yol çox uzundur. Məsafə uzun olduğu üçün yüklərin daşınması vaxt çox aparır. Bu da daşımaların səmərəliliyini aşağı salır. Ona görə də ən optimal variantı seçirlər. Optimal variant da Azərbaycan üzərindən daşımaların həyata keçirilməsindən keçir”.
Vidadi ORDAHALLI
