Ermənistan və Azərbaycan hakimiyyəti ticarəti artırır və ikitərəfli əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırmağa hazırlaşır. Baş nazir Nikol Paşinyanın sözlərinə görə, bu məqsədlə Irəvan Vaşinqtonla TRIPP layihəsi üzrə işləri sürətləndirmək barədə razılığa gəlib. Lakin İranın bu xüsusda yaratdığı problem də davam edir.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Ermənistan Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, İrəvan və Bakı arasında ticarət dövriyyəsi 2026-cı ilin birinci rübündə 5,7 milyon dolları keçib. Mart ayında isə bu rəqəm 1,5 milyon dolları keçib. Bakı ötən ildən bəri İrəvanı yanacaqla təmin edir. Qazaxıstan və Rusiya buğdası da Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana daşınır. Aprelin əvvəlində Rusiya taxılları ilə yüklənmiş daha beş dəmir yolu vaqonu Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana yola düşüb. Bu fonda Nikol Paşinyan parlamentdə çıxış edərək bildirib ki, TRIPP layihəsi çərçivəsində Azərbaycanla dəmir yolu yenidən açılana qədər Gürcüstan ərazisindən dəmir yolu ixracı mümkündür. O hesab edir ki, TRIPP İrəvanın iqtisadi imkanlarını prinsipcə yeni səviyyəyə qaldıracaq. Eyni zamanda, Paşinyan ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinə baxmayaraq, layihə üzərində işlərin davam etdiyini bildirib: "Hər iki tərəf - Ermənistan və ABŞ bunu mümkün qədər tez həyata keçirmək istəyir. Əslində, son günlərdə biz digər məsələlərlə yanaşı, elektrik xətlərinin çəkilişi, tikinti işlərinin vaxtından əvvəl aparılması imkanları və hər şeyi müzakirə etdik, çünki proseslər yetkinləşib və yetkinləşir və şübhəsiz ki, həm Ermənistanın, həm də ABŞ-ın bu proqrama yanaşması mütləq prioritetdir. TRIPP proqramı bir bağlı sərhəddən digərinə keçə bilməz; iki tərəf arasında əlaqəni təmin etmək üçün bu sərhədlər açıq olmalıdır və məmnuniyyətlə qeyd edirik ki, Azərbaycan da bu yanaşmaya sadiqdir və bununla maraqlanır".
Qafqaz İnstitutunun elmi işçisi Qrant Mikaelyan bildirib: "Parlament seçkilərindən əvvəl TRIPP haqqında danışmaq mənasızdır, çünki bütün layihə Paşinyan hökuməti ilə bağlıdır. Əgər mövcud müxalifət hakimiyyətə gələrsə, onu həyata keçirməyəcək. ABŞ prezidenti Donald Trampın və onun bütün təşəbbüslərinin aqibəti də böyük sual altındadır. Buna görə də, hazırda bu sırf təbliğatdır. Ermənistan hakimiyyəti "Tramp yolu"ndan danışmaqla Azərbaycanın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ritorikasını daha konstruktiv istiqamətə yönəltməyə çalışır. Paşinyan həmçinin TRIPP-dən istifadə edərək Bakıya etdiyi bütün güzəştləri sülh və rifaha aparan yol kimi təqdim etmək istəyir". Politoloq Karen İgityan əlavə edib ki, Paşinyan seçkilərdən əvvəl mövqeyini gücləndirmək, müxalifətin tənqidlərinə cavab vermək və ictimaiyyətə yanılmadığını və Ermənistanın mövcudluğunun qarantı kimi təqdim etdiyi layihənin uğursuz olmadığını göstərmək istəyir: " Digər tərəfdən, bu, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə regionda vəziyyətin dəyişməsinə baxmayaraq, israr etdiyi layihənin davam etdiyinə dair bir siqnaldır". Eyni zamanda, ekspertlər ABŞ və İran arasında müharibə zamanı tikinti işlərinə başlana biləcəyinə şübhə ilə yanaşırlar. Hətta belə bir layihə üçün investor tapmaq belə çətin olardı. İgityan qeyd edir: “Cəmi iki ay əvvəl ABŞ-ın vitse-prezidenti Vens amerikalıların layihə üçün investor axtardığını elan etdi. Deməli, o vaxt heç kim yox idi. Əgər artıq investorlar varsa, onlar kimlərdir?”. Qrant Mikaelyan isə öz növbəsində qeyd edib ki, müharibədən əvvəl də İran sərhədi yaxınlığında Amerika yolunun tikintisini qəbul etmirdi: “Əlbəttə ki, çox şey iranlılar və amerikalıların sülh razılaşmasına nail olub-olmamasından və bunun hansı şərtlər altında baş verəcəyindən asılı olacaq, lakin Tehranın TRIPP-in tikintisinə fiziki olaraq mane ola biləcəyi bir ssenari var. Axı, o, daha çətin şəraitdə belə xarici infrastrukturu məhv etmək qabiliyyətini artıq sübut edib”.
Tahir TAĞIYEV
