Elşad Həsənov: “Ankara-Təl-Əviv münasibətlərinin kəskinləşməsi Yaxın Şərqdə proseslərə mənfi siyasi təsir göstərəcək”
İsrail və Türkiyə arasında İranla müharibə fonunda münasibətlər kəskinləşib və tərəflər bir-birini birbaşa təhqir etməyə başlayıblar. Türkiyə məhkəməsinin aralarında Netanyahu və İtamar Ben-Qvirin də olduğu 35 İsrail rəsmisi barədə həbs qərarı çıxarmasından sonra İsrailin milli təhlükəsizlik naziri Ərdoğanı hədəf alıb.
O, ingilis dilində qeyri-etik ifadələrdən istifadə edərək Türkiyə liderini sərt şəkildə təhqir edib. Ardınca prosesə qoşulan İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats Ərdoğanı “Müsəlman Qardaşlarının adamı”, “ekstremist” və “kağız pələng” adlandırıb. Türkiyə tərəfi isə Prezident Administrasiyası vasitəsilə cavab verib. Rəsmi bəyanatda Netanyahu “dövrümüzün Hitleri” adlandırılıb, İsrail isə hərbi cinayətlərdə ittiham olunub.
Diqqəti çəkən məqam odur ki, bu gərginlik İranla davam edən müharibə fonunda baş verir. Türkiyə-İsrail münasibətlərinin kəskinləşməsi İranla müharibəyə, Yaxın Şərqdəki proseslərə hansı necə göstərəcək?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən siyasi ekspert Elşad Həsənovun fikrincə, İsrail Yaxın Şərqdə öz torpaqlarını genişləndirərək, “böyük İsrail” yaratmaq uğrunda yarandığı gündən mübarizəyə başlayıb: “1948-ci ilin mayında İsrail yaranandan sonra ərəb dövlətləri ilə müharibəyə başladı, ərazilərini işğal etdi. Belə ki, 1967-ci ildə baş verən 6 günlük müharibə zamanı Suriyanın Colan təpələrini, Misirin Sina yarmadasını, İordaniya və Fələstin ərazilərini işğal etdi. İllərdir Livanın cənubuna hücum edir, ərazilərini bir neçə dəfə işğal edib. 2023-cü ilin 7 oktyabrında məlum terror aktından sonra İsrail faktiki olaraq Qəzzanı viran qoydu. Nəticədə 71 min nəfər qətlə yetirildi. Arxasında ABŞ dayandığı üçün kimsə İsraili törətdiyi bu qətliyamlara görə görə cəzalandıra bilmədi. Ötən il İranla baş verən 12 günlük müharibə də məhz İsrailin təhriki ilə baş verdi. ABŞ olmasaydı İranın ali hakimiyyət rəhbərlərini öldürmək mümkün olmazdı. O da məlumdur ki, Türkiyə əvvəldən Qəzzada baş verən qətliamlara biganə qalmayıb və bunu sərt tənqid edib. Ərəb dövlətləri susduğu halda, Ərdoğan İsrailin törətdiyi əməllərə öz etirazını bildirib. Davamlı olaraq İsraildən müharibənin dayandırılmasını tələb edib. Hətta Ərdoğan ABŞ prezidenti Donald Trampa müraciət edərək İsraili durdurmağa səslədi. Bəlkə də Ərdoğan olmasaydı, İsrail Suriyanı da işğal edərdi. Türkiyənin qətiyyət göstərməsi, İsrail rəsmilərinə qarşı ittihamla çıxış etməsi qarşı tərəfi qıcıqlandırır. İsrailin İranla bağlı planları baş tutsaydı, növbəti hədəf Türkiyə olacaqdı. Bunu hətta İsrailin bəzi rəsmiləri də gizlətmir. Onlar çəkinirlər ki, Türkiyə ərəb dövlətlərini birləşdirəcək. Bütün bunların fonunda, Ankara-Təl-Əviv münasibətlərinin kəskinləşməsi Yaxın Şərqdə proseslərə mənfi siyasi təsir göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
