Məhəmməd Əsədullazadə: "Əgər İran blokada quran Amerika gəmilərinə hücum edərsə, müharibə yenidən başlayacaq'
Donald Trump bildirib ki, ABŞ yaxın vaxtlarda Hörmüz boğazında blokada tətbiq etməyə başlayacaq. Onun sözlərinə görə, bu marşrutdan keçən bütün gəmilərin hərəkəti məhdudlaşdırılacaq və ABŞ hərbi dəniz qüvvələrinə İrana rüsum ödəyən gəmiləri aşkar edib saxlamaları tapşırılıb.
Tramp bu qərarı ABŞ və İran nümayəndələri arasında Pakistanda keçirilən danışıqların nəticəsiz qalması ilə izah edib. O, həmçinin İranı boğazda minalar yerləşdirməklə vədini pozmaqda ittiham edib və bu vəziyyəti “qlobal şantaj” adlandırıb. ABŞ tərəfi su yolunun minalardan təmizlənməsinə başladığını və hücum olacağı halda sərt cavab veriləcəyini bildirib.
Danışıqlarda ABŞ nümayəndə heyətinə rəhbərlik edən Ceyms Devid Vens razılaşmanın əldə olunmadığını deyib və bunun İran üçün daha mənfi nəticələr doğuracağını qeyd edib. İran tərəfi isə bəzi məsələlərdə anlaşma olduğunu, lakin əsas mövzularda fikir ayrılıqlarının qaldığını bildirib.
Əsas mübahisə mövzularından biri nüvə proqramı ilə yanaşı Hörmüz boğazı olub. İran bu boğaza nəzarət etmək və oradan keçən gəmilərdən rüsum toplamaq hüququnda israr edir və ABŞ-ın birgə nəzarət təkliflərini qəbul etmir. Tehran həmçinin Vaşinqtonun tələblərini həddən artıq və qəbuledilməz sayır. İran yekun razılaşma əldə olunana qədər boğazı açmaq niyyətində olmadığını bildirir.
D.Tramp yazır kimi, mən həmçinin Hərbi Dəniz Qüvvələrimizə beynəlxalq sularda İrana rüsum ödəyən hər bir gəmini müəyyən etməyi və ələ keçirməyi tapşırdım.
Tramp Hörmüz boğazını və İran vasitəsilə oradan keçən gəmiləri nəzarətə götürmək əmri verdi, bu yeni müharibənin başlanğıcı deyilmi?
Siyasi şərhçi Məhəmməd Əsədullazadə məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, İslamabadda keçirilən görüşün nəticəsiz qalması gözlənilən idi - müəyyən məsələlərdə razılıq əldə olunsa da, ABŞ İrandan tələb edir ki, Hörmüz boğazı əvvəlki statusuna qaytarılmalıdır: "Amma göründüyü kimi, İran bu müharibədə konkret qənimət olaraq Hörmüz boğazını öz ərazi sularına daxil edib və rüsum tətbiq edir. Bu, bir növ beynəlxalq ticarətdə İranın dominant rolunu gücləndirir. Düşünürəm ki, İranın bu siyasətinin arxasında Çin dayanır. Amerika isə təklif edir ki, Hörmüz boğazı birgə nəzarət edilən azad zona olsun. Çin isə çalışır ki, boğaza nəzarəti tam olaraq İran ələ keçirsin. Bu halda Hörmüz boğazı həm Çinin maraqlarına cavab verir, həm də onun əlində ABŞ-a qarşı təzyiq alətinə çevrilir. Buna cavab olaraq ABŞ blokada tətbiq edir və bu, həm İranı, həm də beynəlxalq gəmiçiliyi çətin vəziyyətə salır. ABŞ blokada qurmaqda israrlıdır və bunu edəcək. Əgər İran blokada quran Amerika gəmilərinə hücum edərsə, müharibə yenidən başlayacaq".
Akif NƏSİRLİ
