ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla diplomatik danışıqların nüvə ambisiyaları səbəbindən dayandığını açıqlayıb və hərbi variantları işə salıb.
Pakistanda təxminən 20 saat davam edən kritik danışıqlardan sonra Tramp, Hörmüz boğazı üzərindən bütün dünyaya təsir edəcək blokadanı başlatdığını élan edib.
"Beləliklə, görüş yaxşı keçdi, bir çox məsələdə razılıq əldə edildi, lakin vacib olan bir məsələ, nüvə məsələsi hələ də həll olunmayıb.Dünyanın ən yaxşı hərbi dəniz qüvvələri olan ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri dərhal Hörmüz boğazına girməyə və ya çıxmağa çalışan bütün gəmilərin blokadası prosesinə başlayacaq.
Bizim əsl məqsədimiz boğazdan giriş-çıxışın tamamilə pulsuz olduğu bir sistem qurmaq idi. Lakin İran "orada minalar ola bilər" kimi sadə bir bəhanə uyduraraq bu azadlığı əngəllədi. Lakin bu minaların mövcudluğundan yalnız özləri xəbərdardır. Bu, açıq-aşkar qlobal bir xəracdır və heç bir ölkə liderlərinə, xüsusən də ABŞ-a xərac tətbiq olunmayacaq” – deyə ABŞ prezidenti sosial “Truth Social” media platformasında bildirib.
Blokadanın tezliklə başlayacağını bildirən Tramp, digər ölkələrin də bu blokadaya qoşulacaqlarını deyib: “İranın bu qanunsuz xəracdan qazanc əldə etməsinə icazə verilməyəcək. Onlar pul istəyirlər, daha da əhəmiyyətlisi isə nüvə silahı istəyirlər. Bundan əlavə, uyğun bir vaxtda biz tamamilə "kilidli və dolu olacağıq" və ordumuz İrandan qalan kiçik hissəni də tamamlayacaq!
İran Hörmüz boğazını açacağına söz vermişdi, lakin bilərəkdən bunu yerinə yetirmədi. Onlar vəd etdikləri kimi, dərhal və sürətlə beynəlxalq su yolunun açılması prosesinə başlamalıdırlar! Kitabdakı hər bir qanun onlar tərəfindən pozulur. Önməli olan tək şey İranın nüvə ambisiyalarından imtina etməməsidir! İran heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacaq!
İnanıram ki, danışıqlar yaxşı keçdi və bir çox məqamlarda razılıq əldə edildi, lakin ən vacib məsələ olan "nüvə" məsələsində razılığa gəlinmədi. Bu gündən etibarən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazına girməyə və ya çıxmağa çalışan bütün gəmiləri blokadaya almağa başlayacaq”.
Tramp həmçinin bir daha vurğulayıb ki, danışıqlarda bir çox məsələdə irəliləyiş əldə olunsa da, İran ən vacib məsələdə - nüvə proqramında güzəştə getməyib.
Hörmüz boğazı ilə bağlı hərbi əmrlərindən sonra ABŞ prezidenti Fox News-a telefonla danışaraq İran rejimini iqtisadi cəhətdən tamamilə iflic etməyə yönəlmiş yeni strategiyasının təfərrüatlarını paylaşıb. Tramp blokadanın "Venesuela modelinin daha inkişaf etmiş bir versiyası" olacağını bildirib. O, İranın neft ixracına əsaslanan ticarət modelinə son qoyacaqlarını bildirib: "Tam blokada tətbiq edirik. İranın bəyəndiyi insanlara neft satıb pul qazanmasına, bəyənmədiyi insanlara satmamasına icazə verməyəcəyik. Ya hər şey, ya da heç nə olacaq. İşlər artıq belə olacaq. Biz neftimizi oradan almırıq. O qədər çox neftimiz var ki... Bizə boğaz lazım deyil".
“Siz İranı dəstəkləyən və ya İrana hərbi texnika göndərən hər hansı bir ölkənin 50% tariflə üzləşəcəyini dediniz. Çini nəzərdə tutursunuz?” sualına Tramp belə cavab verib: “Bəli, Çin və potensial olaraq digərləri. Amma konkret olaraq Çin də daxil olmaqla.
Mən xəbərləri eşitmişəm. Onlar iddia edirlər ki, Çin İranı çiyinlə atılan zenit raketləri ilə təchiz edir. Bunun doğru olub-olmadığına əmin deyiləm. Amma Çin də daxil olmaqla hər hansı bir ölkə İrana hərbi texnika təchiz edərsə, 50% tariflə üzləşəcək”.
Vaşinqtonun əvvəllər Venesuelaya tətbiq etdiyi sərt sanksiyalara toxunan Tramp qeyd edib ki, İran üçün bu daha sərt olacaq: "Venesuelaya nə etdiyimizi gördünüz. Oxşar bir şey baş verəcək, amma daha yüksək miqyasda. Onların elektrik enerjisini 10 il müddətinə kəsə bilərik".
Tahir TAĞIYEV
