Qulamhüseyn Əlibəyli: “TRIPP layihəsi üçün riskləri qısa müddətli hesab edirəm”
İranla bağlı hərbi gərginlik səbəbindən TRIPP layihəsi çərçivəsində ərazinin araşdırılması üçün ABŞ şirkəti nümayəndələrinin planlaşdırılan səfəri təxirə salınıb. Bu barədə “Foreign Policy” nəşri İrəvandakı mənbələrə istinadla məlumat yayıb.
Nəşr qeyd edib ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı siyasəti Ermənistan və Azərbaycan arasında əldə olunan nadir diplomatik irəliləyişləri təhlükə altına sala bilər. Bildirilir ki, ötən il Vaşinqtonun vasitəçiliyi ilə tərəflər arasında sülh prosesində mühüm addımlar atılıb və bu, Tramp administrasiyasının real uğurlarından biri kimi qiymətləndirilirdi. Lakin hazırda İran ətrafında yaranmış vəziyyət Ağ Evin diqqətini regiondan yayındırır. Hətta formal atəşkəs şəraitində belə, ABŞ-ın yaxın dövrdə əsas diqqətini İrana yönəldəcəyi gözlənilir. Bu isə Cənubi Qafqazda sülh təşəbbüslərinin zəifləməsi riskini artırır. Mövcud geosiyasi risklər ABŞ şirkətlərini investisiya qərarlarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
Bütün bu deyilənləri ekspertlər necə dəyərləndirir?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli baki-xeber.com-a açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-İsrail cütlüyünün İrana qarşı müharibəsi Zəngəzur dəhlizinin çəkilməsini müəyyən qədər ləngidə bilər: “Bu, bir tərəfdən həmin marşrutun müharibə gedən bölgədə risk altına düşməsinə gətirib çıxara bilər. Yəni həmin marşrutun bu və ya digər formada vurulmasına gətirib çıxara bilər. Digər tərəfdən isə TRIPP-ə investisiya qoyuluşunu ləngidə bilər. Ancaq burada bir məsələni nəzərə almaq lazımdır ki, müharibənin davam etmə ehtimalı olsa da, daha azdır. Hesab edirəm ki, Birləşmiş Ştatlar İranla müəyyən razılığa gəlib müharibədən çıxa bilər. Atəşkəs barədə razılığa gəlmək və danışıqlara başlamaq da bunun əlamətlərini göstərir. Ona görə də Zəngəzur dəhlizi üçün riskləri qısa müddətli hesab edirəm. Ancaq risklər bu və ya digər formada uzunmüddətli də ola bilər. O baxımdan ki, İsrailin təsiri ilə atəşkəs pozula və müharibə davam edə bilər. O zaman dəhlizin işə düşməsi xeyli ləngiyəcək, amma əvəzində Gürcüstan və Türkiyə üzərindən keçən tranzit yolun önəmi daha da arta bilər. Deməyim odur ki, Azərbaycanın bütün hallarda logistik mərkəz kimi rolunun artması gözləniləndir. Düzdür, Gürcüstan üzərindən daşımaların artırılması əlavə xərclər - investisiya qoyuluşu tələb edir. Ancaq bu, reallaşa bilər. Yəni bunun üçün heç bir maneə yoxdur. Hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyevin Gürcüstan səfərində bu məsələ müzakirə olunub. Ancaq hər halda Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi geciksə də, bu, əvvəl-axır həyata keçəcək. Ona görə ki, bu layihədə Birləşmiş Ştatların marağı var. Burada söhbət həm iqtisadi, həm də geosiyasi maraqlardan gedir. Bu baxımdan sözügedən layihənin uzun müddət gecikəcəyini düşünmürəm. Düzdür, müəyyən gecikmə ola bilər, amma işə düşəcək. Fikrimcə, müharibənin başa çatma ehtimalı güclüdür və ondan sonra əsas diqqət Zəngəzur dəhlizinə yönəldilə bilər. Bu baxımdan TRIPP layihəsi üçün riskləri qısamüddətli hesab edirəm”.
Vidadi ORDAHALLI
