Xaqani Cəfərli: "İsrailin təhlükələrə qarşı siyasəti dəyişməyəcək"
Donald Trump və Benyamin Netanyahunun Livanla bağlı mövqeyi ümumilikdə daha geniş regional təhlükəsizlik strategiyası ilə əlaqələndirilir. Atəşkəsin Livana şamil olunmaması ideyası əsasən Hizbollah faktoruna bağlıdır.
İsrail üçün əsas məqsəd Livanın cənubunda fəaliyyət göstərən Hizbullahın hərbi imkanlarını zəiflətmək, xüsusilə raket potensialını məhdudlaşdırmaq və sərhəd boyunca təhlükəsizlik zonasını genişləndirməkdir. ABŞ-da bəzi siyasi dairələr, o cümlədən Trampın ritorikası da İsrailin bu yanaşmasını dəstəkləyən xəttə uyğun gəlir.
Bu kontekstdə “plan” dedikdə konkret tək bir ssenari yox, bir neçə mümkün istiqamət nəzərdə tutulur. Bunlara hərbi təzyiqin artırılması, hava zərbələrinin davam etdirilməsi, Hizbullahın logistika və silah təchizatı xətlərinin zəiflədilməsi və eyni zamanda Livan hökumətinə dolayı siyasi təzyiqlərin gücləndirilməsi daxildir. Məqsəd Hizbullahın həm hərbi, həm də siyasi təsirini azaltmaqdır.
Digər tərəfdən, bu yanaşma ciddi risklər də yaradır. Livan ərazisində eskalasiyanın davam etməsi daha geniş regional qarşıdurmaya səbəb ola bilər və İran kimi aktorların dolayısı ilə prosesə daha aktiv qoşulma ehtimalını artırır. Buna görə də bu strategiya həm təhlükəsizlik baxımından imkanlar, həm də böyük risklər ehtiva edir.
Politoloq Xaqani Cəfərli “Bakı-Xəbər” qəzetinə bildirib ki, İranla atəşkəsin Livana şamil edilməsi mümkün deyil: “Cin ayrı, şeytan ayrı. Uzun illərdir ki, İsrail Livandakı Hizbullah hərəkatına qarşı hərbi əməliyyatlar həyata keçirir və bu qruplaşmadan gələn təhlükə ortadan qalxana qədər də davam edəcək. Donald Trump və Benyamin Netanyahu Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurası qətnaməsinin icrasını təmin etməyə çalışırlar. Livan hökumətinin buna gücü çatmadığı üçün İsrail Hizbullaha qarşı hərbi əməliyyatlar keçirir.
Digər tərəfdən, İran təsirini azaltmaq üçün onun proksi qüvvələri də zərərsizləşdirilməlidir. Suriyadan sonra növbə Livana çatıb. Bu isə o deməkdir ki, Hizbullah mütləq zərərsizləşdiriləcək.
İsrail hansı ölkədən təhlükə hiss etsə, onu zərərsizləşdirməyə çalışır. Livandan belə bir təhlükə Hizbullahdır. Təhlükələri zərərsizləşdirmək İsrailin mövcudluğunu qorumasının yeganə yoludur. Ona görə də Netanyahu olsa da, olmasa da, İsrailin təhlükələrə qarşı siyasəti dəyişməyəcək. Hətta ola bilər ki, Netanyahudan sonra bu məsələdə İsrailin siyasəti daha da sərtləşsin”.
Akif NƏSSİRLİ
