Abutalıb Səmədov: “Güman edirəm ki, ABŞ İranın bu şərtini qəbul etməyəcək”
ABŞ və İran arasında iki həftəlik müvəqqəti atəşkəsin elan olunmasından sonra İsrail bəyan etdi ki, bu atəşkəsin Livan cəbhəsinə aidiyyəti yoxdur və orduları Livana zərbələr endirməyi davam etdirəcək. İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi ABŞ-a açıq və sərt mesaj ünvanlayıb. Abbas Araqçı bildirib ki, İran–ABŞ atəşkəs şərtləri artıq aydındır və Vaşinqton seçim etməlidir: ya atəşkəsə sadiq qalmalı, ya da İsrail vasitəsilə davam edən müharibə xəttini seçməlidir. Onun sözlərinə görə, ABŞ bu iki siyasəti eyni anda həyata keçirə bilməz.
Araqçi əlavə edib ki, dünya Livanda baş verənləri, xüsusilə mülki itkiləri diqqətlə izləyir və bu fon ABŞ-ın mövqeyini daha da kritik edir. O vurğulayıb ki, artıq “top ABŞ-dadır” və beynəlxalq ictimaiyyət Vaşinqtonun öz öhdəliklərinə əməl edib-etməyəcəyini müşahidə edir.
İranlı nazirin fikrincə, hazırkı mərhələdə veriləcək qərarlar yalnız region üçün deyil, qlobal sabitlik üçün də həlledici rol oynaya bilər.
Araqçının bu bəyanatından əvvəl belə bir fikir mövcud idi ki, İsrail Livanda atəşi kəsmə, atəşkəs elan etməsə İran Trampa 48 saat vaxt verə və atəş kəsilməsə həm İsrailə, həm də ABŞ-a qarşı sərt addımlar atacağını bəyan edə bilər. Yəni müharibənin yenidən alovlanması üçün addımlar atar.
“Alyans” SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, İsrail İranla atəşkəsə razı olsa da, Livanla atəşkəsə razı olmayacağını deyib. “Belə izah edib ki, Livan əslinə qalsa müstəqil dövlət deyil və onun daxilində “Hizbullah” dövlət içində dövlətdir, Livan hakimiyyəti bütün ərazisinə nəzarət etmək imkanına malik deyil. Bu səbəbdən atəşkəs Livanla yox, “Hizbullah”la olacaq. İranın tələbi Livanla atəşkəsə getmək yox, “Hizbullah”la atəşkəsə getməkdir ki, əslinə qalsa bunu ABŞ da qəbul etməməlidir. Çünki müharibə ərəfəsində ABŞ-ın əsas tələblərindən biri İranın nəzarətində olan proksi qruplaşmalara yardımı dayandırılması idi. Bunun tərkibində HƏMAS da, “Hizbullah” da, digər hərbi qruplaşmalar var. İndi ABŞ İranın tələbini qəbul edib “Hizbullah”la İsrailin atəşkəsə getməsini tələb etsə çox güman ki, İsrail bunu qəbul etmək məcburiyyətində qala bilər. Ancaq bunu ABŞ prezidenti Donald Tramp necə izah edəcək ki, nəyə görə İranın bu tələbinə ABŞ əməl etmək məcburiyyətində qaldı? İsrail əslinə qalsa Livanla müharibə etmir, “Hizbullah”la müharibə edir. Müharibə ərəfəsində İranın “Hizbullah”a yardımını dayandırmasını tələb edib qarşısında şərt kimi qoyduğu halda indi İran ABŞ-ın qarşısında şərt qoyur ki, “Hizbullah” qarşı əməliyyatlar olmayacaq, atəşkəs olacaq. Güman edirəm ki, ABŞ İranın bu şərtini qəbul etməyəcək və etməməlidir. Bu ABŞ-ın bütün dünyada biabır olmasıdır. Ancaq o biri tərəfdən də artıq yorulduğu göz qabağındadır. ABŞ İrandan daha çox yorulub”.
A.Səmədov hesab edir ki, ABŞ-ın son ümidi enerji, infrastruktur obyektlərini bombalamaq idi, onu da bacarmadı, İran dinc əhalini həmin obyektlərin ətrafında canlı qalxan yaratmağa çağırdı və onlar toplaşdılar. A.Səmədov qeyd etdi ki, əgər ABŞ həmin obyektləri bombalasaydı dinc insanları öldürməli idi və buna cəsarət etmədi. A.Səmədovun sözlərinə görə, Xarq adasını, yaxud başqa bir ərazini tutmaq planı vardı, amma buna da cəsarət etmədi. “Bu şəraitdə özünü qalib elan etsə də, hamı bilir ki, ABŞ indii şəraitdə məğlub tərəfdir. İndi “Hizbullah”la bağlı tələbi də qəbul etsə bu ABŞ prezidentinin biabır olmasıdır. Ancaq qəbul etməsə atəşkəs olmayacaq. Vəziyyət çox ağırdır və Trampın bu şərti qəbul edəcəyini güman etmirəm. Əgər qəbul etsə deməli, vəziyyət düşündüyümüzdən də daha ağırdır. Tramp artıq qarşıdan gələn aralıq seçkilərdə böyük üstünlüklə məğlubiyyətə hazır olmalıdır və onu da anlamalıdır ki, yerdə qalan prezidentlik müddətini elə bir real gücü olmayan “topal ördək” kimi başa vuracaq və növbəti prezident seçkilərində də Demokrat nümayəndənin qalib gəlmək gəlmək şansı bu hadisələrdən sonra dəfələrlə artacaq. Müharibə ərəfəsində ABŞ-ın vitse-prezidenti Vens bu müharibəyə qarşı çıxış etdi və görünür komandanın da ən ağıllı üzvü elə odur. Çünki növbəti prezident seçkilərində namizədlərdən birincisi Vens idi və artıq demək olar ki, onun seçilmək şansı həddindən artıq azalıb, bəlkə də yoxdur”-deyə A.Səmədov bildirdi.
İradə SARIYEVA
