Məlum olduğu kimi, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Gürcüstana iki günlük səfər edib. İki ölkənin nümayəndələri gecə klubunda əyləniblər, Cənubi Qafqazda sülhü müzakirə ediblər və İrandakı müharibəni görməzdən gəlməyə çalışıblar. İrəvan və Tiflis əmindirlər ki, onları parlaq gələcək gözləyir. Amma bu gələcək üçün əsas şərt Azərbaycanla sıx əlaqələrə malik olmaqdır. Elə Ermənistanın da əsas istəyi Azərbaycanla münasibətləri daha da sıxlaşdırmaq üçün gürcüstanın imkanlarından yararlanmaqdır. Nikol Paşinyan Gürcüstana səfəri həm də bununla bağlı olub.
Paşinyan Gürcüstana böyük bir nümayəndə heyəti ilə təşrif buyurub. Tiflis hava limanında Nikol Paşinyanı Gürcüstanın xarici işlər naziri Maka Boçoroşvili qarşılayıb. Onu müşayiət edənlər arasında baş nazir administrasiyasının rəhbəri Araik Harutyunyan, xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan, təhsil, elm, mədəniyyət və idman naziri Janna Andreasyan, ərazi idarəetməsi və infrastruktur naziri Davit Xudatyan, iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan və xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan olub. Rəsmi tədbirlər üçün vaxt ayrılmayıb, lakin Ermənistan lideri yenə də gürcü həmkarı İrakli Kobaxidze ilə ikitərəfli gündəliyi qısaca müzakirə etmək üçün təkbətək görüşüb. Daha sonra Paşinyan "Gürcü Arzusu" rəhbərliyinin müşayiəti ilə Tiflisdə gecə klubuna gedib. Şənlik tədbiri zamanı Ermənistanın baş naziri hətta musiqiçilərdən barabanda çalmaq üçün icazə istəyib.
Paşinyan sosial mediada yazıb: “Gürcü dostlarımla olmaq, onlar üçün ifa etmək mənim üçün şərəf idi”.O, ertəsi gün sKobaxidze ilə rəsmi danışıqlara yollanıb və dediyi kimi, Tiflis ilə münasibətlər İrəvan üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ermənistan hökuməti başçısının mətbuat xidməti tədbirlə bağlı bildirib: “Həmsöhbətlər ikitərəfli strateji münasibətlərin gündəliyindəki geniş məsələləri müzakirə etdilər. Ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın ardıcıl inkişaf etdirilməsinin və genişləndirilməsinin vacibliyi vurğulandı... Regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün addımların atılmasının vacibliyi qeyd olundu”. Daha sonra İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyanın 15-ci iclası baş tutub və hökumət başçıları əvvəlcə birgə işin müsbət dinamikasını və müxtəlif sektorlarda tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi perspektivlərini qeyd ediblər. Kobaxidze bildirib: “Ölkələrimiz arasında müxtəlif formatlar yaradılıb ki, bu da tərəfdaşlığımızın inkişafına müsbət təsir göstərir. Ermənistan daim Gürcüstanın ən yaxşı on ticarət tərəfdaşı arasında yer alır... Regionda sabitliyin qorunması da çox vacibdir. Bölgəmizdəki son tendensiyalardan məmnunuq. Sizinlə Azərbaycan arasında imzalanmış sülh müqaviləsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bütün bunlar regionumuzu daha da gücləndirmək və inkişaf etdirmək üçün çox yaxşı zəmin yaradır”. Öz növbəsində Paşinyan qeyd edib ki, Ermənistan və Gürcüstan arasında dəmir yolu xidməti heç vaxt kəsilməyib və ümid edir ki, bu qatarlar ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsində rol oynamağa davam edəcək: “Gürcüstanın dəstəyi sayəsində Ermənistan, Gürcüstan və Azərbaycan arasında üçtərəfli ticarət və münasibətlər dərinləşib. Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh, şübhəsiz ki, bölgəmizdəki vəziyyəti yaxşılaşdırır. Biz Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və siyasi müstəqilliyini qeyd-şərtsiz dəstəkləməyə davam edəcəyik. Xalqlarımız arasında tarixi münasibətlər çox yaxşı və müsbətdir. Bu, həyati və əhəmiyyətli bir sərvətdir”.
Diqqətəlayiqdir ki, danışıqlar zamanı İrandakı müharibədən yalnız bir dəfə, hətta o zaman da yalnız dolayı yolla bəhs edilib. Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan həmkarı Boçoroşvili ilə görüşüb və digər məsələlərlə yanaşı, Yaxın Şərqdəki vəziyyəti də müzakirə edib. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətindən verilən məlumata görə, nazirlər gərginliyin azaldılması və məsələlərin dinc yolla həlli üçün səylərin vacibliyini vurğulayıblar və sülhün faydalarını qeyd ediblər. Həmçinin bildirilib ki, Mirzoyan və Boçoroşvilinin ölkələrinin Yaxın Şərqdəki mövcud səfirlikləri vasitəsilə yerində vətəndaşlara mümkün yardımın göstərilməsində əməkdaşlıq etməyi vacib hesab edirlər. Gürcü ekspert Arçil Sixarulidzenin sözlərinə görə, İrəvan və Tiflisin ABŞ və İsrailin İrana hücumları məsələsindən yayınması təsadüfi deyil. Onlar əsasən ikitərəfli münasibətləri amerikalıların Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhün bərqərar edilməsində mühüm rol oynadığı fərziyyəsi əsasında qururlar: “ABŞ-ın dəstəyi ilə Ermənistan və Azərbaycan hakimiyyəti çox aydın yeni iqtisadi model qurur, lakin bu sistem Gürcüstanın iştirakı olmadan işləyə bilməz. Buna görə də Paşinyan gürcü həmkarlarının “Tramp Yolu”nu, Orta Dəhlizin inkişafını və İrəvanla Bakı arasında sülhün möhkəmləndirilməsini dəstəkləməyə hazır olduqlarını təmin etmək üçün Tiflisə səfər etdi... “Gürcü Arzusu” üçün bu görüş ABŞ-a münasibətlərdə yenidən başlamağa hazır olduğunu nümayiş etdirmək üçün bir fürsət idi”. Bu fonda Gürcüstanın xarici işlər naziri Maka Boçorişvili “İmedi” telekanalına müsahibəsində “Tramp Yolu”nu dəstəklədiklərini diqqətə çatdırıb: “Gürcüstan TRIPP-i çox vacib layihə hesab edir və onun reallaşdırılması ilə regionun əhəmiyyəti daha da artacaq. Alternativ marşrutların yaranması daha çox yükün cəlb olunmasını və daha çox imkanların yaranmasını təmin edəcək. Bu baxımdan bölgədə sabitlik və sülh çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İqtisadi layihələrdən danışarkən əlbəttə ki, bu məsələlər çox vacib siyasi addımlarla bağlıdır. Bu kontekstdə TRIPP layihəsinin reallaşdırılmasında həlledici rol oynayan Azərbaycanla Ermənistan arasında əldə olunmuş sülh razılaşmasını qeyd etməyə bilmərəm”. XİN başçısı həmçinin qeyd edib ki, Avropa İttifaqı Cənubi Qafqazı Orta Dəhliz kimi ciddi olaraq nəzərdən keçirirsə, Gürcüstan olmadan bu barədə danışmaq ağlasığmazdır. Daha bir maraqlı nüans odur ki, belə vəziyyətdə Ermənistan dəmir yollarının idarəçiliyinin Rusiyadan alınması məsələsində israrlıdır. Ermənistanda iddia edilir ki, hakimiyyətin bu addımı Bakının istəklərinə uyğundur. Politoloq Tiqran Qriqoryan bu iddia üzərində xüsusilə dayanır. O bildirib ki, Rusiya tərəfi əvvələr dəmir yolunun sıradan çıxmış hissələrinin bərpası ilə bağlı danışıqların başlandığını açıqlamışdı, lakin görünür, bu mərhələdə Moskvanın öhdəlik götürmək istəyi İrəvan üçün kifayət etmir: “Fikrimcə, bu, üçüncü tərəfin investisiyaları, yaxud Azərbaycanda dəmir yolunun bərpası üçün mümkün dəstək, xüsusilə Naxçıvandakı hissənin modernləşdirilməsi ilə bağlıdır. Çünki Avropa İttifaqı Naxçıvanın dəmir yolu xətlərinin bərpasına və Ermənistan dəmir yolları ilə birləşməsinə investisiya qoymaq fikrini açıqlayıb. Lakin Avropa İttifaqının investisiya qoyacağı dəmir yollarına Rusiya tərəfindən nəzarət edilməsi məsələni çətinləşdirir. Paşinyanın açıqlamaları, xüsusilə Rusiyanın mövcud nəzarətinin Ermənistan üçün rəqabətqabiliyyətli olmaması, yeni imkanların qarşısını aldığı haqda dedikləri də bundan qaynaqlanır. Ona görə İrəvan üçüncü tərəflərin istək və tələbi ilə dəmir yollarında Rusiya idarəçiliyinə son qoymaq niyyətindədir”.
Tahir TAĞIYEV
