İlham Əliyevin İran prezidenti Pezeşkianla çox sayda danışıqları olub. Bu günlərdəki telefon danışığının isə ayrı effekti var. Fərqlilik İranla bağlı beynəlxalq və regional münasibətlərdəki görünməmiş gərginlikdən doğur. Azərbaycan prezidentinin Pezeşkiana söylədiyi bu sözlər xüsusilə diqqətçəkicidir.
Dünya mediası da bu məqama ayrıca diqqət verib. İlham Əliyev Azərbaycanın İranla mübasibətlərinin "dostluq, qardaşlıq və mehriban qonşuluq prinsipləri üzərində qurulduğunu" deyib. Prinsipcə bu deyimdə yenilik yoxdur. Fəqət hazırkı beynəlxalq və regional mürəkkəb konyukturada belə sözləri demək hansısa yenilikdən qat-qat artıq effektlidir. Çünki misilsiz cəsarət tələb edən deyimdir.
Əvvəla, Prezident İlham Əliyevin dediyi sözlər təkrar olduğu üçün doğruluğuna dəlalət edir və daha əvvəlki kursa sadiqlik nümayiş etdirir. Bir daha ifadə olunur ki, Azərbaycan İrana bir qonşu olaraq "ağ gündə də, qara gündə də" eyni prinsiplə baxır, mövqeyini dəyişmir... Dünən Maduroya "qardaş" deyib, Maduro tutulanda susanlar və ya Maduroya "təpik vuranlar" kimi yox...
İkinci, Avropanın güclü sanksiya müharibəsi, Trampın misilsiz armada müharibəsi, Natenyahunun hibrid müharibə apardığı bu günlərdə İrana "dost, qardaş, mehriban qonşuluq tərəfdaşı" demək İlham Əliyev üçün misilsiz cəsur siyasət nümunəsidir, Azərbaycan dövlətçiliyi üçünsə həqiqi müstəqillik seçimidir. Daha açıq desək, dünyanın nəhəngləri İrana savaş açdığı gündə İranla dost siyasət aparmaq hər dövlətin və hər dövlət başçısının "boyuna yaraşan iş" deyil...
Üçüncü, İranla bağlı mövqe İlham Əliyev üçün yeganə diplomatik taktika nümunəsi deyil. Bir daha baxın. ABŞ-la strateji tərədaşlığın rəsmən başlanğıcındayıq, İsraillə rəsmi nüttəfiqlik içindəyik, hər ikisi İrana qəvi düşmən kimi baxır, buna baxmayaraq Azərbaycan qonşu İrana "dost və qardaş" deyir... İnamlı və qətiyyətli siyasətdir, həm də bu siyasətin içində qarşı tərəflərin anlayışla başa düşəcəklərinə güvənlik hissi var. Eyni zamanda bunun içində "qonşunun evi yansa, od bizə də sıçrayar" kimi müdrik diplomatik tezis var... Azərbaycan prezidentinin bəyan etdiyi mövqeyə ABŞ və İsraildən, Avropa ölkələrindən hansısa etiraz və ya eyham gəlmədi. Demək, hər şey dəqiq deyilib...
Dördüncü, İran nümunəsi bir daha göstərir ki, Azərbaycan öz diplomatiyasını əsasən prinsiplərə uyğunlaşdırmağa çalışır, kənarda kimlərinsə istəyinə və ovqatına görə yox... Ən düzgünü də elə budur. Yenə Yaxın və Orta Şərqdə nümunələrə baxaq. Az əvvəl Amerika Qəzza ilə bağlı köçürmə planı ortaya atdı, Azərbaycan onunla təzəcə saziş imzalamasına baxmayaraq "Qəzzanın sülh yolu ərazidə iki dövlət prinsipindən keçir" dedi... Yəni "bu Amerikanın xoşuna gəlməz" deyə bir kompleksə düşmədi. İsrail Somali dövlətinin bir hissəsini "Somalilənd" adlı yeni dövlət kimi tanıdı, Azərbaycan bu halda da Somalinin ərazi bütövlüyünü tanıdı və İsrailə əks mövqe qoymaqdan çəkinmədi. Azərbaycan Qəzzaya "sülh əsgərləri" göndərmək məsələsinə də eyni prinsipiallıqla yanaşaraq "bunu ərəb ölkələrinin özlərinin həll etməli olduqları" məsələ hesab etdi...
Beşinci, Azərbaycan İranın dinc nüvə haqqını müdafiə etməklə yanaşı, onu da açıq ifadə edir ki, İran məsələsinin hərb müstəvisində həlli bütün bölgənin təhlükəsizliyinə təhdid yaradır, münaqişə diplomatik yolla həll olunmalıdır...
Faktlar Azərbaycanın İran məsələsində də müstəqil, kimdənsə asılı olmayan, pinsipial, sülh və dostluq siyasəti apardığını bir daha təsdiqləyir...
Müəyyən məqamlarda kimlərinsə xoşuna gəlib-gəlməməyindən asılı olmayaraq aparılan siyasətdən bəhs olunur... Çünki sülhə, təhlükəsizliyə və obyektivliyə yönəlib...
Aydın QULİYEV
