Sahil Kərimli: “...Müəyyən səhmlər əldə etmək məsələləri də gündəmdə ola bilər”
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan yanvarın 15-də hökumət iclasından sonra keçirilən mətbuat konfransında bildirib ki, TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi müxtəlif ölkələrdən olan investorlar üçün yeni imkanlar yaradacaq. N.Paşinyan hesab edir ki, "Tramp marşrutu" layihəsinin İrəvan və Vaşinqtondan başqa səhmdarları olmamalıdır. Onun sözlərinə görə, TRIPP layihəsi yaradılan şirkətdə ABŞ və Ermənistanın səhmdarlar olacağını nəzərdə tutur. Digər səhmdarların cəlb edilməsi məsələsi ortaya çıxarsa, bu, hər iki ölkənin razılığı ilə edilməlidir.
“Mənim mövqeyim budur ki, TRIPP-də başqa səhmdarlar olmamalıdır. Lakin TRIPP digər infrastruktura bağlıdır... Söhbət çoxsaylı dəmir yolları, qaz boru kəmərləri, neft boru kəmərləri və elektrik enerjisi ixracını əhatə edən Transxəzər Dəmir Yolundan gedir. Bütün bu infrastrukturda müxtəlif investorlar iştirak edə bilər”, - deyə Paşinyan bildirib.
Rusiyaya gəldikdə, baş nazir qeyd edib ki, İrəvan Yerasx və Axurik ərazilərində, eləcə də İcevandakı hissədə dəmir yolunun tezliklə bərpa olunmasına ümid edir.
Paşinyan bir daha təkrarlayıb ki, "Tramp marşrutu" özü digər ölkələr üçün müxtəlif sahələrdə yeni imkanlar yaradır və onlar bundan yararlana bilərlər.
Bir müddət əvvəl Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Türkiyə və Rusiyanın TRIPP layihəsində iştirakının müzakirə olunmadığını bildirmişdi.
Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Yolu (TRIPP) layihəsinin icra prosedurlarını müəyyən edən sənəd dərc edib. Sənəd Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan və ABŞ dövlət katibi Marko Rubio arasında əvvəlki gün Vaşinqtonda keçirilən görüşdən sonra təqdim edilib.
Xatırladaq ki, 8 avqust 2025-ci ildə Ermənistan, ABŞ və Azərbaycan liderləri Vaşinqtonda münaqişənin sülh yolu ilə həlli ilə bağlı birgə bəyannamə imzalayıblar. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, Tramp Yolu (TRIPP) layihəsinin bir hissəsi olaraq, Ermənistan ABŞ-a (Ermənistan qanunvericiliyi çərçivəsində fəaliyyət göstərən) marşrutu inkişaf etdirmək üçün 99 ilə qədər eksklüziv uzunmüddətli hüquqlar verəcək.
Paşinyan deyib ki, “Tramp” marşrutu üzrə Amerika - Ermənistan birgə müəssisəsində yalnız iki səhmdar olacaq, Ermənistan və Amerika. Orada həmçinin “TRIPP Development” adlı bir MMC yaradıblar. Paşinyana görə, əgər burada üçüncü tərəf olacaqsa, buna ABŞ-la Ermənistanın razılığı lazımdı.
Azərbaycanın özünün “TRIPP Development”də üçüncü səhmdar kimi iştirak etmək şansı olacaqmı? Buna necə baxırlar? Zəngəzur dəhlizi, Tramp marşrutu üzrə yaradılmış olan “TRIPP Development”ə Azərbaycanın səhmdar kimi qoşulan üçüncü tərəf olması şansı nə deməkdi?
“Danışıqlar prosesində bu istiqamət Azərbaycan üçün əsas prioritetlərdən biridir”
Politoloq Sahil Kərimli baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan Zəngəzur dəhlizinin açılması istiqamətində çox böyük addımlar atır və son dövrlərdə dəhlizin layihələndirilməsi, Azərbaycan ərazisindən keçən hissə, Ermənistan ərazisindən keçəcək yolla bağlı qarşılıqlı danışıqlar həyata keçirilir. “Hətta bu günlərdə Azərbaycan və Ermənistan birgə komissiyasının üzvlərinin iştirakı ilə Ermənistan ərazisindən keçəcək dəmir yolu xəttlərinə baxış keçirilib. Belə demək olar ki, proses çox böyük sürətlə davam edir. Əlbəttə ki, Zəngəzur dəhlizinin Ermənistanın ərazisindən keçəcək hissəsinin lahiyəsinin həyata keçirilməsində hansı şirkətlər iştirak məsələsi Ermənistan tərəfindən həll olunan məsələlərdəndir. Burada ABŞ-ın müəyyən şirkətlərinin iştirakını da nəzərdə saxlamalıyıq. Yəni bu baxımdan ki, ABŞ-ın da müəyyən şirkətləri bu prosesdə iştirak edəcək. Amma əlbəttə, Azərbaycanın bu istiqamətdə öz maraqları, öz baxışları var. Azərbaycan istər öz ərazisindən, istərsə də Ermənistan ərazisindən keçərək Naxçıvanı maneəsiz birləşdirən bir dəhlizlə bağlı milli və dövlətçilik maraqlarından çıxış edir. Əlbəttə ki, gələcəkdə Azərbaycanın Zəngəzur dəhlizinin Ermənistan ərazindən keçən hissəsindən müəyyən səhmlər əldə etmək məsələləri də gündəmdə ola bilər. Çünki Azərbaycan bu layihəyə tək siyasi layihə kimi baxmır, eyni zamanda bu iqtisadi dvidentlər gətirəcək bir layihədir”.
S.Kərimlinin sözlərinə görə, burada söhbət Azərbaycanın ilk növbədə milli maraqlarından, ölkəmizin əsas hissəsi ilə Naxçıvanın maneəsiz birləşdirən bir layihədən gedir. “Amma burada iqtisadi maraqlar da önə çəkilir. Azərbaycanın müəllifi olduğu Zəngəzur dəhlizi layihəsi dünya üçün çox böyük iqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan istər ABŞ, istər Orta Dəhliz üzərində yerləşən bir çox dövlətlər, istər Azərbaycan, qardaş Türkiyə və Ermənistan olsun, təbiidir ki, burada hər bir ölkə öz maraqlarından çıxış edir. Təbiidir ki, Azərbaycanın da Zəngəzur dəhlizində müəyyən səhmdar kimi çıxış etmək məsələsi real ola bilər və danışıqlar prosesində bu istiqamət Azərbaycan üçün əsas prioritetlərdən biridir”-deyə S.Kərimli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
