Bəhruz Quliyev: "Bu addımların davamı olaraq, miqrantlara qarşı daha aqressiv dalğanın başlaya biləcəyi real görünür"
Rusiyada insanın milliyyətini ayırd edə bilən kameralar peyda olub, bu barədə İnformasiya Texnologiyaları Komitəsinin sədr müavini İqor Nikonov bildirib.
Məlumata görə, Sankt-Peterburqda yerləşən 50 minə yaxın kamera 2025-ci ilin martında Qafqaz, Şərqi Asiya, Mərkəzi Asiya, Asiya və Avropa xüsusiyyətlərini, eləcə də neqroid irqini fərqləndirməyə imkan verən yeni funksionallıq əldə edib. Eyni zamanda, komitə nümayəndəsinin sözlərinə görə, kameralar konkret milliyyəti müəyyən etmək iqtidarında deyil.
İqor Nikonov qeyd edib ki, kameraların belə qabiliyyəti polisə miqrant qruplarını izləməyə, məsələn, “rezin” mənzilləri müəyyən etməyə kömək edəcək. Bununla belə, komitə nümayəndəsinin qeyd etdiyi kimi, cinayətlərin açılması ilə bağlı statistika yalnız ilin sonunda yekunlaşdıqdan sonra nəticələr barədə danışmaq tezdir.
Bildirilib ki, kameralardan istifadə edərək milliyyətin müəyyən edilməsi hələ 2025-ci ilin fevralında müzakirə olunub. Bu təşəbbüs məmurlar arasında mübahisələrə səbəb olub.
Rusiyada milli xüsusiyyətləri tanıyan, mulliyəti müəyyən edən kameraların peyda olması ölkədə nasizmin pik həddindən xəbər vermirmi?
Rusiya bununla nə etmək istəyir, miqrantlara qarşı daha aqressiv dalğa başlanıla bilərmi?
Aydındır ki, Rusiyada “etnik tanıma” qabiliyyətinə malik süni intellektlə çalışan kameralarının tətbiqi ciddi narahatlığa səbəb olub. Bu, hətta nasizmə bənzər rəngçi siyasətlə müqayisə olunur.
İlk növbədə onu qeyd etmək gərəkir ki, Rusiya bu texnologiya vasitəsilə miqrant axınını “idarə etmək” niyyətindədir. Sankt-Peterburqda “Safe City” (“Təhlükəsiz Şəhər”) proqramı çərçivəsində 8 min kameraya etnik tanıma qabiliyyəti əlavə olunub. Bildirilənə görə, bu sistem müəyyən zonalarda milli və etnik qrupların konsentrasiyasını aşkar edir. Müşahidələr əsasında dəyişiklik ehtimalı olan yerlərdə hüquq-mühafizə və güc orqanlarının fəaliyyətini optimallaşdırır.
Xəbərlərə görə, bu sistem artıq ölkə üzrə 50 min kamerada (mövcud kameraların bir hissəsində) aktivdir və hüquq-mühafizə orqanlarına “aşkar tətbiqlər” üçün məlumat verir.
Bu, miqrantlara qarşı institusional təzyiqin bariz nümunələrindən biridir. Sözügedən texnologiya miqrantların toplu şəkildə izlənməsi ilə yanaşı, iş və təhsil sahələrində məhdudiyyətlər, mobil izləmə tətbiqlərindən istifadə və biometrik nəzarət mexanizmləri ilə birgə istifadə olunur.
Eyni zamanda bu, siyasi və nəzarət məqsədləri güdür. Bu cür monitorinq sistemləri yalnız miqrantları deyil, həm də potensial dissidentləri izləməkdə istifadə olunur. Moskvanın “Safe City” sistemi artıq siyasi aktivistləri izləmək, onların həyat fəaliyyətini kriminallaşdırmaq üçün istifadə edilib.
Bu dalğanın miqrantlara qarşı daha aqressiv münasibətə yol açmaq ehtimalı çox yüksəkdir.
Moskvanın başlatdığı bu siyasət sistemli diskriminasiya kimi qiymətləndirilir. Miqrantların siniflər üzrə təsnifatını həyata keçirən bu texnologiya diskriminativ tətbiqləri gücləndirə və etnik təzyiqləri hüquqi əsasda leqallaşdıra bilər. Bu siyasət əsasında isə təhlükəsizlik pərdəsi altında repressiyalar davam edəcək. Təhlükəsizlik bəhanəsi ilə tətbiq olunan bu sistem miqrantlara qarşı zorakılıq, iş yerlərində məhdudiyyətlər, deportasiya və zorakılıq şəklində görünən dövlət siyasətini daha da genişləndirə bilər.
Belə təhlükəsizlik sistemləri üzərindən müxalifətin hədəfə alınması gözləniləndir. Bu system, həmçinin, etnik və siyasi motivli təqib üçün istifadə olunacaq ki, bu da miqrantlara qarşı repressiv siyasətin genişləndirilməsi ehtimalını artırır.
Yekun olaraq qeyd edək ki, Rusiya hökuməti bu texnologiyanı miqrantların yerləşməsini və hərəkətlərini izləmək, demoqrafik dəyişikliklərə nəzarət etmək, potensial siyasi dissidentləri öncədən müəyyən etmək məqsədilə genişləndirir.
Bu, miqrantlara qarşı daha aqressiv, institusional və sistemli diskriminasiya dalğasının başlanğıcı kimi görünür. Çünki həm hüquqi, həm də sosial baxımdan ciddi təsirlər doğura bilər.
Yolsuzlanmanın miqyası (necə, hansı formada tətbiq ediləcəyi və gələcəkdə bu sahədə hansı məhdudiyyətlər olacağı) isə diqqətlə izlənməlidir.
"Bəli artıq hamıya məlumdur ki, Rusiyada bir sıra şəhərlərdə yeni texnoloji üsullar tətbiq olunmağa başlayıb. Belə ki, milli xüsusiyyətləri tanıya bilən və şəxsin mənsubiyyətini müəyyən edən kameralar quraşdırılır. Rəsmi dairələr bunu təhlükəsizlik tədbiri kimi təqdim etsələr də, əslində bu addımın arxasında miqrantlara qarşı sərtləşən siyasətin yeni dalğası dayanır.
Tarix göstərir ki, Rusiyada müxtəlif dövrlərdə müəyyən xalqlara qarşı ayrıseçkilik, təzyiq və təqiblər mövcud olub. Bu gün tətbiq olunan texnologiyalar isə həmin təcrübəni daha sistemli və nəzarətli hala gətirir. İnsanların xarici görünüşünə, milli xüsusiyyətlərinə görə kateqoriyalara bölünməsi, düşünürəm ki, artıq klassik nasist metodlarının müasir texnologiyalarla təzahürüdür." Bunu mediaya açıqlamasında "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.
Ekspert əlavə edib ki, əslində məsələ yalnız miqrantlarla bağlı deyil: "Bu yanaşma Rusiyanın daxilində yaşayan bütün qeyri-rus millətlərinə qarşı etimadsızlıq və şübhə atmosferi yaradır. Ölkənin çoxmillətli strukturunu nəzərə alsaq, bu siyasət nəinki miqrantlara, həm də milyonlarla Rusiya vətəndaşına qarşı gizli təhdidlər daşıyır.
Bu addımların davamı olaraq, miqrantlara qarşı daha aqressiv dalğanın başlaya biləcəyi real görünür. Çünki son illərdə Kremlin daxili siyasətində işğalçlıq siyasətinin ifasında “günahkar axtarışı” meyli güclənib və sosial-iqtisadi problemlərin yükü əcnəbilərin üzərinə atılmağa çalışılır. Halbuki, miqrantlar Rusiya iqtisadiyyatının bir çox sahələrində, məsələn tikinti, xidmət, kənd təsərrüfatında, xüsusilə bazarlarda əsas yükü daşıyır və Rusiyanın ayaqda qalmağına dəstək olurlar.
Hesab edirəm ki, Rusiyanın hazırkı siyasəti nəinki milli münasibətləri sabitləşdirəcək, əksinə, cəmiyyətdə gərginliyi artıracaq, ölkə iqtisadiyyatını çökdürəcək. Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu siyasət beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə zidd olaraq, ölkəni nasist yanaşmasının təhlükəli sərhədlərinə yaxınlaşdırır"- deyə B. Quliyev bildirib.
Akif NƏSİRLİ
