Yeni konstitusiyanın qəbulunun sülh prosesinə hansısa formada təsir göstərə biləcəyi üzə çıxsa, xalqın bunun əleyhinə səs verəcəyini düşünmürəm. Bunu jurnalistlərlə söhbətində Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan deyib. O, müxalifətin 10 noyabr 2020-ci il bəyanatını kapitulyasiya adlandırdığını, lakin hakimiyyətə gəlsələr, imzalarını bu sənəddən geri götürəcəklərini demədiyini vurğulayıb.
Paşinyan belə qənaətə gəlib ki, müxalifət bununla özlərinin kapitulyasiya adlandırdıqları şeyə görə siyasi məsuliyyəti öz üzərinə götürəcək: "Onlar hələ də Vaşinqton Bəyannaməsini deyil, bu sənədi rəhbər tutmağa çağırırlar". O əlavə edib ki, kapitulyasiya yalnız bir dəfə imzalanan bir şeydir və Paşinyanın fikrincə, bunu altı dəfə imzalamaq mümkün deyil: "Amma opponentlərimizi dinləsəniz, belə çıxır ki, biz artıq 5-6 dəfə kapitulyasiyalar imzalamışıq. Üstəlik, onların fikrincə, biz yeni kapitulyasiyalara imza atmağa hazırlaşırıq". Nikol Paşinyan qeyd edib ki, parlament müxalifəti metodoloji səhvə yol verir, ona görə ki, danışacaq başqa bir şey yoxdur. Yada salaq ki, İrəvanla sülh sazişinin paraflanmasından sonra da Bakı Ermənistan konstitusiyasına dəyişikliklər edilməsini və Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad etməyəcək yeni əsas qanunun qəbulunu tələb etməkdə davam edir. Sülh müqaviləsinin imzalanması üçün Paşinyan bu məsələdə maraqlıdır. Nikol Paşinyanın sözlərinə görə, hökumətin yeni konstitusiyanin qəbulu ilə bağlı gündəliyi var və bu müddət 2027-ci ilə qədər müəyyən edilib: “Hazırda yeni konstitusiya layihəsi üzərində işləyirik. O, hazır olanda, yəqin ki, referendum keçirəcəyik. Amma bunun Azərbaycanla sülh prosesinə heç bir aidiyyəti yoxdur. Hərçənd strateji baxımdan onun bu prosesə təsiri ola bilər”. Paşinyan onu da bildirib ki, əgər Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi Ermənistan və Azərbaycan arasında imzalanması gözlənilən sülh sazişinin hazırkı konstitusiyaya zidd olduğuna qərar verərsə, konstitusiyaya dəyişikliklərlə bağlı təşəbbüslə çıxış etməyə hazırdır. Ermənistanın “Qraparak” qəzeti də yazır ki, Nikol Paşinyan Azərbaycanın Ermənistan konstitusiyasinin dəyişdirilməsi ilə bağlı növbəti tələbinə razılıq verib. Nəşr bildirib ki, söhbət Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarının yer aldığı Müstəqillik Bəyannaməsinə istinadın Ermənistan Konstitusiyasından çıxarılmasından gedir: “Bunu Vaşinqton sazişinin birinci bəndi sübut edir. Orada bildirilir: “Sülh müqaviləsi paraflandıqdan sonra biz sazişin imzalanması və yekun ratifikasiyası istiqamətində gələcək fəaliyyətlərin davam etdirilməsinin zəruriliyini qəbul etdik və ölkələrimiz arasında sülhün qorunması və möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğuladıq”. Bu razılaşmadan sonra Bakı bəyan elədi ki, Paşinyana ev tapşırığı veriblər: o, konstitusiyanı dəyişməlidir və sülh sazişi bundan sonra imzalanacaq. Qeyd edək ki, Konstitusiya İslahatı Şurası uzun fasilədən sonra həftələr öncə iclas keçirib. Əldə etdiyimiz məlumata görə, şura tezliklə yeni konstitusiyanın mətninin hazırlanması üçün aktiv şəkildə iclaslar keçirəcək”.
Konstitusiyadakı iddiaları aradan qaldırıb Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra bölgəyə sülhün gələcəyinə əminlik var. Burada biq məqamı da xatırladaq ki, erməni kimliyi illər boyu Qarabağ və Ararat dağı kimi simvolların üzərində inşa edilib. Amma 44 günük müharibə ilə Azərbaycan bunları dəyişdi. Ermənistan hakimiyyəti məhz bundan sonra ölkənin konstitusiyası, gerbi və himninin dəyişdirilməsindən danışmağa başladı. Burada xatırladaq ki, konstitusiyada yer alan Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsində Qarabağla yanaşı, daha bir məqam da var - 1918-ci ildə çar Rusiyasının xarabalıqları üzərində qurulan və tezliklə bolşeviklər tərəfindən zəbt edilmiş ilk Ermənistan respublikasının ənənəsinin davam etdirilməsi haqqında. 1991-ci ildə yaradılarkən dövlət bu respublikanın varisliyini qəbul edib və onun himnini, o cümlədən, üzərində digər simvollarla yanaşı, Bibliya əfsanəsinə görə, daşqından sonra Nuhun gəmisinin dayandığı Ararat dağı (Türkiyə ərazisində yerləşən Ağrı dağı) da təsvir olunmuş gerbini götürüb. Paşinyan Ermənistanın simvolu kimi bu dağdan imtina etməyi təklif edir. O deyir ki, ölkənin ən hündür dağı Türkiyə ərazisində yerləşən Ararat deyil, Araqatsdır (Alagöz). Ağrı dağı Ermənistanın dövlət simvolu kimi Türkiyəni qıcıqlandırır. Gerbin digər elementləri - dörd qədim erməni krallığının simvolları - haqqında da Paşinyan deyir ki, onların postsovet respublikası ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Baş nazirin ən yaxın silahdaşlarından biri olan, Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan isə daha əvvəl himnin də dəyişdirilməsini təklif edib. Hələ ötən il o, gerbdəki aslanı “Facebook smaylik”i ilə müqayisə edərək, gerblə də bağlı iradını gizlətməyib.“Ən azından Ermənistan su altında ola bilməz”, – deyə Simonyan “ümumdünya daşqınının” sularında yüksələn Ağrı dağının üzərindəki gəmi təsvirini belə səciyyələndirib. Ermənistan hakimiyyəti öz təkliflərini referenduma çıxarmaq niyyətindədir. Bildirilir ki, söhbət Ermənistan dövlətinin yenidən qurulmasından və 1918-1920-ci illərdə demokratik dövlət, Ermənistan SSR və bərpa olunmuş 1991-ci il müstəqil respublikadan sonra yeni dördüncü respublikanın yaradılmasından gedir.
Nahid SALAYEV
