ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, Vaşinqton və Kiyev arasında nadir torpaq elementləri və təbii sərvətlərə dair razılaşma hələ tamamlanmayıb.
"Mən bu məlumatı təsdiq edə bilmirəm, maliyyə naziri Skott Bessent sövdələşmə üzərində işləyir və məndə olan son məlumata görə razılaşmaya çox yaxınıq" – deyə Rubio “Fox News”a bildirib.
Ukrayna Baş naziri Denis Şmıqal isə faydalı nadir tapıntılarla bağlı sazişin son variantının faktiki olaraq yekunlaşdığını deyib. Zelenski də deyib ki, Ukrayna nadir torpaq metalları ilə bağlı razılaşmadan sonra ABŞ-la İnvestisiya Fondu ilə bağlı daha bir saziş imzalamağı planlaşdırır.
“Növbəti saziş daha ciddi və çətin olacaq, fondla bağlı sövdələşmə planlaşdırılıb. Orada tərəfdaşlıq münasibətləri, maliyyə və digər məsələlər dəqiqləşdiriləcək. Saziş Ukrayna parlamentində mütləq təsdiqlənməlidir”, - deyə Prezident vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, ABŞ və Ukrayna arasında imzalanması planlaşdırılan saziş gəlirin 50 faizinin kompensasiya edilməsini nəzərdə tutur. Zelenski əlavə edib ki, sazişin son variantı müsbət dəyərləndirilib. Onun qaldırdığı əsas məsələlər sənədin mətnində lazımi qaydada öz əksini tapıb: “Mənim üçün vacib olan bizim borclu olmamağımızdır, sazişdə də nə 500, nə 350, nə də 100 milyard dollarlıq borc qeyd olunub. Bu, bizə qarşı ədalətsizlik olardı”.
Prezident, həmçinin bildirib ki, fondla bağlı məsələ çərçivə sövdələşməsi daxilində həll edilib. O vurğulayıb ki, bu, Ukraynanın maraqlarının nəzərə alındığı tərəfdaşlıq layihəsidir: “Bu, tək Amerika deyil, Ukrayna-Amerika birgə fondudur”.
Qeyd edək ki, bundan əvvəl “Financial Times” və bəzi Qərb mediası Vaşinqton və Kiyevin razılığa gəldiyini yazıb, Ukrayna mətbuatı isə tərəflərin son bir neçə həftə ərzində müzakirə edilən təbii sərvətlərə dair sazişin mətnini dərc edib. Bildirilir ki, saziş fevralın 28-də Ukrayna prezidenti Zelenskinin Vaşinqtona səfəri zamanı imzalanacaq. Ukrayna tərəfi iddia edir ki, danışıqlar prosesi zamanı Kiyev üçün daha sərfəli şərtlər razılaşdırılıb. Xüsusilə, ABŞ-ın Ukraynanın təbii sərvətlərindən 500 milyard dollar gəlir əldə etmək tələbindən imtina etdiyi bildirilib.
Müqavilənin əsas maddələri bunlardır:
- Ukrayna və ABŞ hökumətləri Ukraynanın yenidən qurulması üçün birgə idarəetmə ilə investisiya fondu yaradacaq.
- Ukrayna dövlətin nəzarətində olan təbii ehtiyatların (neft, qaz, faydalı qazıntılar) gələcəkdə kommersiyalaşdırılmasından əldə etdiyi gəlirlərin 50%-ni bu fonda köçürəcək.
- ABŞ hökuməti Ukraynanın sülh üçün lazım olan təhlükəsizlik zəmanətlərini əldə etmək səylərini dəstəkləyəcək.
- Tərəflər qarşılıqlı sərmayələri qorumaq üçün lazımi addımları müəyyən etmək barədə razılığa gəliblər.
- ABŞ və Ukrayna işçi qrupları investisiya fondunun fəaliyyətini tənzimləyən yeni saziş layihəsinin hazırlanmasına başlayacaq.
Ukrayna daha əvvəl ABŞ-ın hərbi yardım müqabilində tələb etdiyi təzminat məbləğinə etiraz edərək əvvəlki saziş layihələrini rədd etmiş, həmçinin müqaviləyə təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı bəndin əlavə edilməsini tələb etmişdi. Bununla belə, iddia edilən yekun mətndə Vaşinqtonun bununla bağlı hər hansı öhdəlik götürməsi ilə bağlı heç nə yoxdur. “Europeiska Pravda” mənbələrə istinadən yazır ki, mətndə bəzi kiçik dəyişikliklərin edilməsi mümkün olsa da, sazişin əsas müddəaları yekunlaşdırılıb.
TAHİR
